Tóm tắt
Cử tri Mỹ tạo nên làn sóng ủng hộ đảng Dân chủ ngay cả ở các thành trì bảo thủ như Kansas và Texas, giúp họ thắng lớn ở các ghế thống đốc, nghị sĩ và nghị viện bang. Tại Nhà Trắng, một chiếc mũ in chữ “veto” đặt trước Donald Trump gợi nhắc việc ông đe dọa phủ quyết các đạo luật do đa số Dân chủ thông qua. Bản trực tiếp đã khép lại sau khi cập nhật xuyên đêm.
Trong nội bộ Dân chủ, vấn đề chiến lược và điều hành Quốc hội mới nổi lên. Hakeem Jeffries và Chuck Schumer, hai lãnh đạo đến từ New York, được kỳ vọng chuyển hóa thắng lợi của cánh tả thành chương trình lập pháp cụ thể tại Hạ viện và Thượng viện, khi làn sóng tiến bộ trẻ hơn gây áp lực đổi mới.
Một diễn biến bên lề: dự án xây Khải Hoàn Môn khổng lồ ở Washington do Donald Trump thúc đẩy, dù vừa được một ủy ban quy hoạch công chấp thuận, đã bị thẩm phán liên bang Tanya Chutkan ra lệnh đình chỉ 14 ngày để xem xét các khiếu kiện pháp lý, trở thành đòn giáng mới vào tổng thống.
Sau khi hứa sẽ chấp nhận kết quả, Donald Trump quay lại cáo buộc “gian lận”. Đảng Dân chủ có ít nhất 250 ghế tại Hạ viện, hơn Cộng hòa tối thiểu 65 ghế, và đã lật bảy ghế Thượng viện để nắm ít nhất 54/100 ghế; Alaska và Mississippi còn chờ kết quả. Ở Alaska, sự nhầm lẫn quanh hai ứng viên trùng tên Dan Sullivan được báo New York Times (The New York Times) nêu, trong khi Mary Peltola đang dẫn rất sít sao; Trump cũng đăng trên Truth Social đòi cộng dồn phiếu cho “Dan Sullivan thật”.
Marco Rubio phủ nhận rời chính quyền. Chuỗi hỏi đáp giải thích quy định bổ nhiệm tạm thời ghế Thượng viện tùy từng bang: theo Trung tâm Nghiên cứu Pew (Pew Research Center), một số bang buộc thống đốc chọn người cùng đảng với thượng nghị sĩ rời nhiệm sở (như Arizona, Nevada, Oklahoma), nhưng nơi khác thì không; từng có tiền lệ Chris Christie bổ nhiệm một Cộng hòa ở New Jersey năm 2013. Trang Ballotpedia (Ballotpedia) nêu tại Tennessee, ghế trống sẽ do thống đốc bổ nhiệm tạm thời (trong kịch bản Marsha Blackburn lên thống đốc), rồi tổ chức bầu cử đặc biệt vào kỳ bầu cử chung tiếp theo để hoàn tất nhiệm kỳ.
Thị trường năng lượng hồi phục sau cú rơi vì làn sóng Dân chủ: Brent giao tháng 1 tăng lên 98,29 USD, WTI giao tháng 12 lên 90,52 USD, dù cả tuần Brent vẫn giảm hơn 16%. Hãng tin Pháp AFP (Agence France-Presse) dẫn chuyên gia John Kilduff của công ty Again Capital (Again Capital) cho rằng phản ứng trước đó quá vội; tranh cãi về chiến sự với Iran lại khiến thị trường lo ngại, khi J. D. Vance quy trách nhiệm thua cuộc cho cuộc chiến còn Trump nói vẫn sẽ tấn công Iran. Chỉ số Nasdaq lao dốc hơn 5% do nhóm cổ phiếu liên quan AI giảm mạnh.
Tại Los Angeles, Nithya Raman đánh bại thị trưởng đương nhiệm Karen Bass trong một cuộc đua sít sao; nữ ứng viên 45 tuổi, xuất thân quy hoạch đô thị, nhận hậu thuẫn từ Những người Xã hội Dân chủ Mỹ (Democratic Socialists of America) và thu hút cử tri trẻ. Ở Hạ viện, Dân chủ tiếp tục mở rộng cách biệt, chạm mốc 251 ghế theo hãng tin AP (Associated Press), trong khi Quốc hội mới hứa hẹn đa dạng và trẻ hơn: Hakeem Jeffries có thể trở thành chủ tịch Hạ viện da đen đầu tiên; Abdul El-Sayed sẽ là thượng nghị sĩ Hồi giáo đầu tiên; Peggy Flanagan là phụ nữ bản địa Mỹ đầu tiên ở Thượng viện; Chris Pappas là nam thượng nghị sĩ công khai đồng tính đầu tiên; Melat Kiros, 29 tuổi, là phụ nữ Gen Z đầu tiên trúng cử Hạ viện. Montana lần đầu sau ba thập niên có dân biểu Dân chủ với chiến thắng của Sam Forstag; Mississippi tiếp tục kiểm phiếu, xử lý phiếu tạm thời đến hạn 10/11; tại Colorado, Lauren Boebert đối mặt cuộc đua sít sao.
Trong nội bộ Dân chủ, vấn đề chiến lược và điều hành Quốc hội mới nổi lên. Hakeem Jeffries và Chuck Schumer, hai lãnh đạo đến từ New York, được kỳ vọng chuyển hóa thắng lợi của cánh tả thành chương trình lập pháp cụ thể tại Hạ viện và Thượng viện, khi làn sóng tiến bộ trẻ hơn gây áp lực đổi mới.
Một diễn biến bên lề: dự án xây Khải Hoàn Môn khổng lồ ở Washington do Donald Trump thúc đẩy, dù vừa được một ủy ban quy hoạch công chấp thuận, đã bị thẩm phán liên bang Tanya Chutkan ra lệnh đình chỉ 14 ngày để xem xét các khiếu kiện pháp lý, trở thành đòn giáng mới vào tổng thống.
Sau khi hứa sẽ chấp nhận kết quả, Donald Trump quay lại cáo buộc “gian lận”. Đảng Dân chủ có ít nhất 250 ghế tại Hạ viện, hơn Cộng hòa tối thiểu 65 ghế, và đã lật bảy ghế Thượng viện để nắm ít nhất 54/100 ghế; Alaska và Mississippi còn chờ kết quả. Ở Alaska, sự nhầm lẫn quanh hai ứng viên trùng tên Dan Sullivan được báo New York Times (The New York Times) nêu, trong khi Mary Peltola đang dẫn rất sít sao; Trump cũng đăng trên Truth Social đòi cộng dồn phiếu cho “Dan Sullivan thật”.
Marco Rubio phủ nhận rời chính quyền. Chuỗi hỏi đáp giải thích quy định bổ nhiệm tạm thời ghế Thượng viện tùy từng bang: theo Trung tâm Nghiên cứu Pew (Pew Research Center), một số bang buộc thống đốc chọn người cùng đảng với thượng nghị sĩ rời nhiệm sở (như Arizona, Nevada, Oklahoma), nhưng nơi khác thì không; từng có tiền lệ Chris Christie bổ nhiệm một Cộng hòa ở New Jersey năm 2013. Trang Ballotpedia (Ballotpedia) nêu tại Tennessee, ghế trống sẽ do thống đốc bổ nhiệm tạm thời (trong kịch bản Marsha Blackburn lên thống đốc), rồi tổ chức bầu cử đặc biệt vào kỳ bầu cử chung tiếp theo để hoàn tất nhiệm kỳ.
Thị trường năng lượng hồi phục sau cú rơi vì làn sóng Dân chủ: Brent giao tháng 1 tăng lên 98,29 USD, WTI giao tháng 12 lên 90,52 USD, dù cả tuần Brent vẫn giảm hơn 16%. Hãng tin Pháp AFP (Agence France-Presse) dẫn chuyên gia John Kilduff của công ty Again Capital (Again Capital) cho rằng phản ứng trước đó quá vội; tranh cãi về chiến sự với Iran lại khiến thị trường lo ngại, khi J. D. Vance quy trách nhiệm thua cuộc cho cuộc chiến còn Trump nói vẫn sẽ tấn công Iran. Chỉ số Nasdaq lao dốc hơn 5% do nhóm cổ phiếu liên quan AI giảm mạnh.
Tại Los Angeles, Nithya Raman đánh bại thị trưởng đương nhiệm Karen Bass trong một cuộc đua sít sao; nữ ứng viên 45 tuổi, xuất thân quy hoạch đô thị, nhận hậu thuẫn từ Những người Xã hội Dân chủ Mỹ (Democratic Socialists of America) và thu hút cử tri trẻ. Ở Hạ viện, Dân chủ tiếp tục mở rộng cách biệt, chạm mốc 251 ghế theo hãng tin AP (Associated Press), trong khi Quốc hội mới hứa hẹn đa dạng và trẻ hơn: Hakeem Jeffries có thể trở thành chủ tịch Hạ viện da đen đầu tiên; Abdul El-Sayed sẽ là thượng nghị sĩ Hồi giáo đầu tiên; Peggy Flanagan là phụ nữ bản địa Mỹ đầu tiên ở Thượng viện; Chris Pappas là nam thượng nghị sĩ công khai đồng tính đầu tiên; Melat Kiros, 29 tuổi, là phụ nữ Gen Z đầu tiên trúng cử Hạ viện. Montana lần đầu sau ba thập niên có dân biểu Dân chủ với chiến thắng của Sam Forstag; Mississippi tiếp tục kiểm phiếu, xử lý phiếu tạm thời đến hạn 10/11; tại Colorado, Lauren Boebert đối mặt cuộc đua sít sao.