Viện Nghiên cứu Chiến tranh (Institute for the Study of War) cảnh báo châu Âu phải chuẩn bị cho nguy cơ Nga leo thang, khi các hành động phá hoại, ám sát và đa dạng chiến thuật hiện nay có thể chỉ là bước dọn đường cho một cuộc xâm lược công khai nhưng giới hạn. Lá chắn xuyên Đại Tây Dương là Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có thể kém hiệu quả hơn kỳ vọng, còn Ba Lan và Ukraine giữ vai trò then chốt trong bức tranh rủi ro này.

Nga được dự báo có thể chuyển từ chiến tranh hỗn hợp sang một đòn tấn công quy ước quy mô nhỏ nhằm vào một nước thành viên để lợi dụng sự thiếu nhất trí và làm tê liệt phản ứng của NATO, đạt mục tiêu mà không phải đối đầu toàn khối. Mục tiêu trước mắt là cản trở vật chất hỗ trợ cho Ukraine: nhắm vào công nghiệp quốc phòng, hậu cần – vận tải, hạ tầng năng lượng, thông tin liên lạc và chuỗi cung ứng. Ba Lan đã chứng kiến nhiều vụ như cháy Hala Marywilska năm 2024, phá hoại đường sắt, hỏa hoạn tại doanh nghiệp liên quan linh kiện drone; điều tra một vụ ở Skarżysko cho thấy ít nhất hai thủ phạm.

Ba Lan được nêu là khu vực có thể nằm trong phạm vi hành động nếu Nga chọn kịch bản tấn công giới hạn. ISW phân biệt rõ: việc Nga không thể thắng NATO trong chiến tranh tổng lực không đồng nghĩa với việc Nga không đủ khả năng tung ra đòn đánh hạn chế vào NATO — một nhận định có hệ quả lớn cho toàn khối và cho Ba Lan.

Chuyên gia Robert Pszczel coi các luận điểm này không mới: Điện Kremlin né huy động tổng lực do lo ngại bất ổn xã hội, còn Vladimir Putin trông đợi sự thiếu nhất trí của NATO nhưng cũng không hiểu hết cách khối vận hành. Ông bác các ý tưởng như Hội đồng An ninh châu Âu (European Security Council) hay liên bang hóa châu Âu vì cho rằng chúng làm suy yếu khối, và kêu gọi một lập trường thống nhất để gây khó cho Moskva.

Pszczel đề xuất biện pháp cụ thể: cấm thị thực du lịch cho công dân Nga di chuyển trong châu Âu — hiện bị Pháp, Ý, Đức và Bồ Đào Nha chặn lại; ưu tiên củng cố năng lực chống chiến tranh hỗn hợp vì Nga sợ luật trừng phạt của Mỹ và xung đột công khai với NATO. Ông nhấn mạnh cần dịch vụ an ninh – tình báo tinh gọn, được tài trợ đầy đủ.

Về chuẩn bị của Ba Lan, ông kêu gọi giám sát chi tiêu từ quỹ SAFE, xây dựng Chiến lược An ninh Quốc gia mới, cải thiện truyền thông chiến lược, tăng nặng hình phạt gián điệp, phá hoại với án phạt thực chất; thắt chặt liên kết với Phần Lan, Thụy Điển, các nước Baltic; hoàn thành tuyến Rail Baltica; và chủ động vận động nhân sự Ba Lan vào các vị trí quốc tế để tăng tiếng nói.

Cựu đại diện thường trực của Ba Lan tại NATO, Tomasz Szatkowski, khẳng định khối sẽ đáp trả quân sự nếu bị tấn công công khai, dù có thể song hành đối thoại ngoại giao; song không thể mặc định đối phương hành xử hợp lý như thực tế ở Ukraine. Ông ghi nhận năng lực răn đe đã mạnh hơn với các nước Baltic tăng chi tiêu, hiện diện lực lượng đồng minh, cùng việc Phần Lan và Thụy Điển gia nhập; sau khi Nga xâm lược, NATO đã kích hoạt các kế hoạch tác chiến, thể hiện qua máy bay NATO ở Ba Lan, cơ chế Baltic Sentry và nhiều cuộc tập trận.

ISW đề nghị nhìn các sự cố do Nga đạo diễn như các chiến dịch bổ trợ lẫn nhau với năm mục tiêu: phá hỗ trợ cho Ukraine, đe dọa để các nước giảm viện trợ, trinh sát năng lực – phản ứng của NATO, dịch chuyển ranh giới “bình thường mới” cho hành vi của Nga, và khoét sâu chia rẽ chính trị ở châu Âu. Trọng tâm là điểm cuối: Moskva không cần thắng NATO trên chiến trường nếu khiến các nước trong khối bất đồng và phản ứng rời rạc; trong bối cảnh đó, Cơ quan An ninh Nội địa Ba Lan (Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego - ABW) kêu gọi người dân nâng cao cảnh giác.