Iran đang triển khai kết hợp UAV, xuồng không người lái và mìn hải quân thế hệ mới, biến Eo biển Hormuz thành bẫy chết người đối với tàu chở dầu, container và LNG. Những con tàu bốc cháy ngoài khơi phơi bày rủi ro vượt tầm kiểm soát tại điểm nghẽn sống còn của Vịnh Ba Tư.

Zefyros và Safesea Vishnu bốc cháy sau khi bị xuồng không người lái xuất phát từ Iran tấn công đúng lúc chuyển tải sản phẩm dầu; Safesea Vishnu (treo cờ Quần đảo Marshall) chở khoảng 73,9 nghìn tấn, tương đương nửa triệu thùng. Tín hiệu định vị của hai tàu mất sau nhiều giờ; từ thứ Tư đã có sáu tàu thương mại bị hư hại ở Vịnh Ba Tư và trên lối ra Ấn Độ Dương. Hãng tin Reuters (Reuters) cho biết Iran bắt đầu rải mìn ở Eo biển Hormuz, đe dọa thương mại toàn cầu, trong khi tuyên bố của Donald Trump rằng Hải quân Hoa Kỳ (US Navy) có thể bảo đảm lưu thông tỏ ra thiếu cơ sở.

Iran tránh hải chiến quy ước, áp dụng kinh nghiệm Nga ở Biển Đen: khai thác điểm yếu của tàu nổi và tàu hàng trước UAV bay thấp, chậm; xuồng và phương tiện ngầm điều khiển từ xa mang chất nổ. Mìn hiện đại hoạt động như drone dưới nước, tự dò tìm và đánh trúng mục tiêu.

Địa hình khiến Hormuz đặc biệt dễ bị phong tỏa: đoạn hẹp nhất chỉ 38 km, luồng hàng hải còn 3 km; bờ biển Iran dốc đứng, dãy núi sau Bandar Abbas thuận lợi cho phóng UAV từ vị trí che khuất. Iran tuyên bố đã đào nhiều đường hầm gần bờ để tung xuồng điều khiển từ xa, mỗi chiếc chở 1–2 quả mìn; quy mô thực tế chưa rõ. Chỉ vài cú nổ trúng mìn có thể làm tê liệt luồng tàu hàng tuần hoặc hàng tháng.

Hình ảnh cho thấy xuồng không người lái Iran dài khoảng 7 m, thân sợi thủy tinh, diện tích phản xạ nhỏ khó bị radar phát hiện, chở tới nửa tấn thuốc nổ, tốc độ trên 40 hải lý/giờ. Kinh nghiệm Biển Đen cho thấy chúng xuyên thủng tàu chiến; Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) dùng pháo tầm gần để chống đỡ, nhưng tàu hàng gần như bất lực. Ngay cả có tàu khu trục hộ tống cũng khó đẩy lùi đòn đánh phối hợp, và Hoa Kỳ không đủ lực hộ tống toàn bộ; cú đánh trúng làm tàu mất khả năng cơ động, như trường hợp Mayuree Naree.

Nguy cơ tăng khi drone được dùng để rải mìn tự động. Mìn EM52 của Trung Quốc bị xem là đáng sợ nhất: hoạt động ở độ sâu tới 200 m, dùng cảm biến âm–từ phát hiện mục tiêu trong 3 km rồi phóng đầu đạn bằng tên lửa ngầm với tốc độ trên 100 hải lý/giờ, đủ khóa chặt cả luồng. Iran còn có mìn đáy UDM của Nga và biến thể nội địa, có thể thả từ máy bay nhỏ hay drone lớn, nằm sát đáy gần như vô hình với sonar, tích hợp cảm biến từ trường và phần mềm kích nổ trễ để vô hiệu một phần kỹ thuật rà phá hiện đại.

Năng lực đối phó của Hoa Kỳ hạn chế: tàu quét mìn lớp Avenger đã loại biên; thay vào đó là Tàu tác chiến ven biển (Littoral Combat Ship - LCS) với gói nhiệm vụ rà phá mìn bằng xuồng, drone ngầm và trực thăng. Cục Giám đốc Thử nghiệm và Đánh giá Hoạt động (Director, Operational Test & Evaluation - DOT&E) thuộc Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ (U.S. Department of Defense) nhiều lần phê bình tỷ lệ trục trặc cao và lỗi kỹ thuật, từ cơ cấu hạ thủy, móc kéo, mất liên lạc điều khiển tới sonar kém hiệu quả trong vùng nước đục nông của Vịnh Ba Tư; thân tàu cũng có dấu từ mạnh hơn tàu gỗ đời cũ. Washington từng dựa vào đồng minh châu Âu về rà phá mìn, như Hải quân Đức từng làm ở Vịnh Ba Tư năm 1991, nhưng đây là nhiệm vụ tốn thời gian; chỉ vài vụ tấn công hoặc nổ mìn cũng đủ khiến nhà bảo hiểm hủy đơn và hãng tàu rút lui, chứng tỏ không thể kiểm soát điểm nghẽn này chỉ bằng quyết tâm chính trị.