Tóm tắt
Siegfried Mureșan công bố 28 định hướng của chương trình cầm quyền, được Đảng Tự do Quốc gia (Partidul Național Liberal - PNL), Liên minh Cứu Romania (Uniunea Salvați România - USR) và Liên minh Dân chủ Người Hungary tại Romania (Uniunea Democrată Maghiară din România - UDMR) ủng hộ, với cam kết không tăng thuế mới. Ông hứa quản lý chặt chi tiêu công, kế thừa nền tảng ổn định của chính phủ Ilie Bolojan, hướng tới tăng trưởng, việc làm và nâng cao mức sống.
Cải cách hành chính nhắm tinh gọn bộ máy: giảm số nghị sĩ và thứ trưởng, sáp nhập cơ quan trùng chức năng dựa trên kiểm toán hoạt động, chuẩn hóa dịch vụ để chấm dứt cảnh “chạy” giữa các cửa. Từ 7/2027, một nửa khoản tiết kiệm sẽ dùng để giảm thuế trên tiền lương; địa phương liên kết làm hạ tầng và dịch vụ công được ưu tiên vốn. Doanh nghiệp nhà nước áp dụng quản trị theo chuẩn Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), gắn thù lao với hiệu quả, minh bạch kết quả; một phần sẽ niêm yết, tiền thu dành cho đầu tư và lập tài khoản tiết kiệm cho trẻ em mở sau 18 tuổi.
Chính sách kinh tế giữ thuế suất đồng nhất, không áp thuế mới trong 2027 và sẽ hạ VAT về 19% khi ngân sách cho phép; hỗ trợ thuê nhà cho sinh viên đi làm, mở rộng nhà trẻ, trợ giúp di chuyển cho người nhận việc ở địa phương khác. Trợ cấp nhà nước tập trung nuôi dưỡng doanh nghiệp sản xuất–xuất khẩu, ràng buộc duy trì việc làm ít nhất 5 năm, ưu tiên trợ cấp lãi vay và tín dụng thuế. Trong năng lượng, tăng sản xuất nội địa và hạ hóa đơn qua đầu tư thủy điện, lò phản ứng Cernavodă, khí Biển Đen, lưới–lưu trữ–kết nối, hiện đại hóa nhiệt điện đô thị, trợ giúp trực tiếp hộ thu nhập thấp. Tài khóa đề cao kỷ luật: bù trừ nợ thuế–công nợ nhà nước, tờ khai tiền kiểm cả cho PFA, nộp thuế trực tuyến; chỉ sửa Bộ luật Thuế sau khi báo trước 6 tháng; làm thường trực các chương trình tiết kiệm Tezaur và Fidelis; ưu tiên hoàn thành dự án dở dang, công khai chi phí–tiến độ; lương khu vực công theo nguyên tắc “cùng việc–cùng lương”.
Y tế đặt người bệnh ở trung tâm: bác sĩ gia đình là cửa ngõ, số hóa lộ trình bệnh nhân, nhân đôi kinh phí dự phòng; sàng lọc tim mạch, sơ sinh và mở rộng tiêm chủng; bệnh nhân ung thư và bệnh hiếm có tuyến điều trị rõ, tiếp cận nhanh thuốc mới; chi trả bệnh viện theo dịch vụ, quản trị chuyên nghiệp, mua sắm theo liên danh. Cải cách lương hưu đặc thù an ninh–trật tự dựa trên đóng góp và thâm niên, có giai đoạn chuyển tiếp. Tư pháp bảo đảm xử nhanh, độc lập, tăng bảo vệ nạn nhân bạo lực gia đình; Hội đồng Tư pháp Tối cao (Consiliul Superior al Magistraturii) do thẩm phán bầu thẩm phán, công tố viên bầu công tố viên; hạn chế quyền tổng công tố can thiệp mọi hồ sơ và quyền của Cơ quan Chống tham nhũng Quốc gia (Direcția Națională Anticorupție) can thiệp mọi vụ thuộc thẩm quyền.
Tăng cường khả năng chống chịu dân chủ bằng cơ chế phát hiện–chống thao túng, dạy kỹ năng số và nhận diện tin giả, bảo vệ bầu cử 2028 trước deepfake; không khoan nhượng với bài ngoại, phân biệt chủng tộc và bài Do Thái. Chuyển đổi số của nhà nước cắt yêu cầu nộp lại giấy tờ đã có, đến 2028 ít nhất nửa dịch vụ công trực tuyến hoàn toàn; 5 triệu công dân có danh tính số; áp dụng công cụ trí tuệ nhân tạo tuân thủ bảo vệ dữ liệu; hỗ trợ người chưa quen công nghệ qua thư viện, Bưu chính Romania (Poșta Română) và tổ chức xã hội.
Giáo dục–nghiên cứu chú trọng nền tảng đọc–viết–toán, xóa mù chức năng, giáo dục kép và thực hành; mở rộng nhà trẻ–mẫu giáo, suất ăn và học bổng chống bỏ học; thưởng hiệu suất cho giáo viên và củng cố tài chính giáo dục. Nông nghiệp có cơ chế bồi thường hạn hán từ 2027, hỗ trợ nông dân trẻ, đầu tư tưới–giữ nước, khuyến khích liên kết–hợp tác xã, nhãn 100% Romania và hướng trợ cấp tới người trực canh. Hạ tầng ưu tiên hoàn tất cao tốc Sibiu–Pitești, Moldova, Transilvania, Unirii; hiện đại hóa đường sắt, tàu đô thị; phát triển cảng, giao thông Danube và cơ động quân sự; tăng giám sát tốc độ tự động.
Phát triển lãnh thổ giảm chênh lệch nông thôn–đô thị bằng nước sạch, thoát nước, gas, chiếu sáng, đường; tiếp tục đầu tư hạ tầng địa phương; nhà ở cho thanh niên–gia đình, ký túc xá, nhà công vụ; từ 2027 bỏ siêu đánh thuế với lao động bán thời gian trong y tế–giáo dục và sinh viên đi làm; mở rộng trung tâm ngày và chương trình hòa nhập việc làm cho người cao tuổi, người khuyết tật. Nguồn lực châu Âu: khép lại Kế hoạch Phục hồi và Khả năng chống chịu quốc gia (PNRR), chuyển dự án dở sang kênh khác để không đứt vốn; từ 2027 huy động tối thiểu 10 tỷ euro/năm cho trường học, bệnh viện, hạ tầng và doanh nghiệp, đơn giản thủ tục cho địa phương và khu vực tư; môi trường đẩy mạnh giám sát rừng–ô nhiễm bằng vệ tinh, drone, công khai dữ liệu, hoàn tiền vỏ bao bì và quy tắc xử lý gấu vào khu dân cư.
An ninh nội địa hiện đại hóa: cơ cấu bộ máy rõ ràng, cảnh sát hiện diện, nâng cấp 112, tiếp nhận–theo dõi khiếu nại trực tuyến, dịch vụ một cửa; nâng năng lực chống tội phạm mạng, lừa đảo, đánh cắp danh tính. Tình báo dưới kiểm soát dân sự: cấm sĩ quan “đội lốt” trong báo chí–chính trị–tôn giáo, giới hạn lãnh đạo tối đa 2 nhiệm kỳ/8 năm, thời hạn cấm chuyển sang chính trị 5 năm và lãnh đạo công 10 năm, kê khai tài sản công khai. Đối ngoại–quốc phòng khẳng định gắn bó với Liên minh châu Âu và NATO, hoàn tất gia nhập OECD, bảo vệ lợi ích trong ngân sách EU 2028–2034, là đối tác chiến lược của Hoa Kỳ qua năng lượng, công nghiệp quốc phòng, đầu tư tài sản chiến lược; quốc phòng tăng dần chi tới 5% GDP, tập trung năng lực cụ thể, công nghiệp quốc phòng nội địa và công cụ SAFE, cùng vai trò tích cực ở Biển Đen; đồng thời bảo vệ quyền các dân tộc thiểu số và hỗ trợ kiều bào hồi hương bằng việc làm, công nhận văn bằng nhanh, vi tín dụng khởi nghiệp và dịch vụ cho trẻ em ở quê nhà.
Cải cách hành chính nhắm tinh gọn bộ máy: giảm số nghị sĩ và thứ trưởng, sáp nhập cơ quan trùng chức năng dựa trên kiểm toán hoạt động, chuẩn hóa dịch vụ để chấm dứt cảnh “chạy” giữa các cửa. Từ 7/2027, một nửa khoản tiết kiệm sẽ dùng để giảm thuế trên tiền lương; địa phương liên kết làm hạ tầng và dịch vụ công được ưu tiên vốn. Doanh nghiệp nhà nước áp dụng quản trị theo chuẩn Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), gắn thù lao với hiệu quả, minh bạch kết quả; một phần sẽ niêm yết, tiền thu dành cho đầu tư và lập tài khoản tiết kiệm cho trẻ em mở sau 18 tuổi.
Chính sách kinh tế giữ thuế suất đồng nhất, không áp thuế mới trong 2027 và sẽ hạ VAT về 19% khi ngân sách cho phép; hỗ trợ thuê nhà cho sinh viên đi làm, mở rộng nhà trẻ, trợ giúp di chuyển cho người nhận việc ở địa phương khác. Trợ cấp nhà nước tập trung nuôi dưỡng doanh nghiệp sản xuất–xuất khẩu, ràng buộc duy trì việc làm ít nhất 5 năm, ưu tiên trợ cấp lãi vay và tín dụng thuế. Trong năng lượng, tăng sản xuất nội địa và hạ hóa đơn qua đầu tư thủy điện, lò phản ứng Cernavodă, khí Biển Đen, lưới–lưu trữ–kết nối, hiện đại hóa nhiệt điện đô thị, trợ giúp trực tiếp hộ thu nhập thấp. Tài khóa đề cao kỷ luật: bù trừ nợ thuế–công nợ nhà nước, tờ khai tiền kiểm cả cho PFA, nộp thuế trực tuyến; chỉ sửa Bộ luật Thuế sau khi báo trước 6 tháng; làm thường trực các chương trình tiết kiệm Tezaur và Fidelis; ưu tiên hoàn thành dự án dở dang, công khai chi phí–tiến độ; lương khu vực công theo nguyên tắc “cùng việc–cùng lương”.
Y tế đặt người bệnh ở trung tâm: bác sĩ gia đình là cửa ngõ, số hóa lộ trình bệnh nhân, nhân đôi kinh phí dự phòng; sàng lọc tim mạch, sơ sinh và mở rộng tiêm chủng; bệnh nhân ung thư và bệnh hiếm có tuyến điều trị rõ, tiếp cận nhanh thuốc mới; chi trả bệnh viện theo dịch vụ, quản trị chuyên nghiệp, mua sắm theo liên danh. Cải cách lương hưu đặc thù an ninh–trật tự dựa trên đóng góp và thâm niên, có giai đoạn chuyển tiếp. Tư pháp bảo đảm xử nhanh, độc lập, tăng bảo vệ nạn nhân bạo lực gia đình; Hội đồng Tư pháp Tối cao (Consiliul Superior al Magistraturii) do thẩm phán bầu thẩm phán, công tố viên bầu công tố viên; hạn chế quyền tổng công tố can thiệp mọi hồ sơ và quyền của Cơ quan Chống tham nhũng Quốc gia (Direcția Națională Anticorupție) can thiệp mọi vụ thuộc thẩm quyền.
Tăng cường khả năng chống chịu dân chủ bằng cơ chế phát hiện–chống thao túng, dạy kỹ năng số và nhận diện tin giả, bảo vệ bầu cử 2028 trước deepfake; không khoan nhượng với bài ngoại, phân biệt chủng tộc và bài Do Thái. Chuyển đổi số của nhà nước cắt yêu cầu nộp lại giấy tờ đã có, đến 2028 ít nhất nửa dịch vụ công trực tuyến hoàn toàn; 5 triệu công dân có danh tính số; áp dụng công cụ trí tuệ nhân tạo tuân thủ bảo vệ dữ liệu; hỗ trợ người chưa quen công nghệ qua thư viện, Bưu chính Romania (Poșta Română) và tổ chức xã hội.
Giáo dục–nghiên cứu chú trọng nền tảng đọc–viết–toán, xóa mù chức năng, giáo dục kép và thực hành; mở rộng nhà trẻ–mẫu giáo, suất ăn và học bổng chống bỏ học; thưởng hiệu suất cho giáo viên và củng cố tài chính giáo dục. Nông nghiệp có cơ chế bồi thường hạn hán từ 2027, hỗ trợ nông dân trẻ, đầu tư tưới–giữ nước, khuyến khích liên kết–hợp tác xã, nhãn 100% Romania và hướng trợ cấp tới người trực canh. Hạ tầng ưu tiên hoàn tất cao tốc Sibiu–Pitești, Moldova, Transilvania, Unirii; hiện đại hóa đường sắt, tàu đô thị; phát triển cảng, giao thông Danube và cơ động quân sự; tăng giám sát tốc độ tự động.
Phát triển lãnh thổ giảm chênh lệch nông thôn–đô thị bằng nước sạch, thoát nước, gas, chiếu sáng, đường; tiếp tục đầu tư hạ tầng địa phương; nhà ở cho thanh niên–gia đình, ký túc xá, nhà công vụ; từ 2027 bỏ siêu đánh thuế với lao động bán thời gian trong y tế–giáo dục và sinh viên đi làm; mở rộng trung tâm ngày và chương trình hòa nhập việc làm cho người cao tuổi, người khuyết tật. Nguồn lực châu Âu: khép lại Kế hoạch Phục hồi và Khả năng chống chịu quốc gia (PNRR), chuyển dự án dở sang kênh khác để không đứt vốn; từ 2027 huy động tối thiểu 10 tỷ euro/năm cho trường học, bệnh viện, hạ tầng và doanh nghiệp, đơn giản thủ tục cho địa phương và khu vực tư; môi trường đẩy mạnh giám sát rừng–ô nhiễm bằng vệ tinh, drone, công khai dữ liệu, hoàn tiền vỏ bao bì và quy tắc xử lý gấu vào khu dân cư.
An ninh nội địa hiện đại hóa: cơ cấu bộ máy rõ ràng, cảnh sát hiện diện, nâng cấp 112, tiếp nhận–theo dõi khiếu nại trực tuyến, dịch vụ một cửa; nâng năng lực chống tội phạm mạng, lừa đảo, đánh cắp danh tính. Tình báo dưới kiểm soát dân sự: cấm sĩ quan “đội lốt” trong báo chí–chính trị–tôn giáo, giới hạn lãnh đạo tối đa 2 nhiệm kỳ/8 năm, thời hạn cấm chuyển sang chính trị 5 năm và lãnh đạo công 10 năm, kê khai tài sản công khai. Đối ngoại–quốc phòng khẳng định gắn bó với Liên minh châu Âu và NATO, hoàn tất gia nhập OECD, bảo vệ lợi ích trong ngân sách EU 2028–2034, là đối tác chiến lược của Hoa Kỳ qua năng lượng, công nghiệp quốc phòng, đầu tư tài sản chiến lược; quốc phòng tăng dần chi tới 5% GDP, tập trung năng lực cụ thể, công nghiệp quốc phòng nội địa và công cụ SAFE, cùng vai trò tích cực ở Biển Đen; đồng thời bảo vệ quyền các dân tộc thiểu số và hỗ trợ kiều bào hồi hương bằng việc làm, công nhận văn bằng nhanh, vi tín dụng khởi nghiệp và dịch vụ cho trẻ em ở quê nhà.
