Một F‑15 của Hoa Kỳ bị bắn rơi trên bầu trời Iran, đánh dấu tổn thất tiêm kích đầu tiên của phía Mỹ tại Iran kể từ khi xung đột bùng phát. Tehran nói hệ thống phòng không của Lực lượng Hàng không‑Vũ trụ của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC Aerospace Force) đã tiêu diệt mục tiêu; truyền hình nhà nước chiếu hình ảnh mảnh vỡ và kêu gọi thưởng lớn cho ai bắt sống thành viên tổ bay. Truyền thông Mỹ cho biết một người đã được cứu, một người còn mất tích, khiến hai bên lao vào cuộc chạy đua thu hồi. Sự cố diễn ra hơn một tháng sau khi xung đột bùng lên từ các đòn tấn công Mỹ‑Israel nhằm vào Iran.

Xung đột làm rung lắc thị trường toàn cầu và đẩy giá năng lượng tăng. Nhà Trắng xác nhận Tổng thống Donald Trump đã được báo cáo; ông nói vụ việc không ảnh hưởng đàm phán với Iran và coi đó là thực tế chiến tranh. Phía Iran còn tuyên bố bắn hạ một A‑10 ở vùng Vịnh, trong khi báo Mỹ nói phi công đã được cứu. Quân đội Mỹ thừa nhận đã mất một số máy bay trong chiến dịch, gồm một máy bay tiếp dầu rơi ở Iraq và ba F‑15 bị bắn nhầm trước đó.

Với phi công bị bắn rơi sau ghế phóng, giai đoạn nguy hiểm nhất bắt đầu ngay khi còn trên không. Cựu thiếu tướng Houston Cantwell, từng là phi công Không quân Hoa Kỳ (U.S. Air Force) và hiện làm tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell (Mitchell Institute for Aerospace Studies), mô tả cú sốc ban đầu rồi nhanh chóng chuyển sang vận dụng huấn luyện Sinh tồn‑Lẩn tránh‑Chống chịu‑Thoát ly (SERE). Khi còn treo dù, phi công phải đánh giá địa hình, điểm nên đến và khu vực cần tránh. Nguy cơ chấn thương nặng do ghế phóng rất lớn, từ gãy chân đến chấn thương hở, như nhiều trường hợp từng xảy ra ở chiến tranh Việt Nam.

Chạm đất, việc đầu tiên là tự kiểm tra tình trạng: có di chuyển được không, mức độ thương tích ra sao. Tiếp đó là lẩn tránh, xác định mình đang ở sau phòng tuyến đối phương, tìm nơi ẩn nấp và cách liên lạc kín đáo. Trong môi trường sa mạc, nhu cầu nước cấp thiết, nhưng ưu tiên hàng đầu vẫn là ngụy trang để tránh bị bắt. Vị trí chờ giải cứu phụ thuộc địa hình: mái nhà trong đô thị hay bãi đáp trống ở nông thôn; di chuyển ban đêm giúp giảm lộ diện. Cantwell cho biết ông từng mang theo súng ngắn trong các phi vụ chiến đấu.

Tìm kiếm cứu nạn trong chiến đấu (CSAR) là các chiến dịch quân sự nhằm xác định và đưa người bị cô lập ra khỏi khu vực địch hoặc tranh chấp dưới hỏa lực. Yếu tố thời gian then chốt vì đối phương cũng truy lùng mục tiêu. Không quân Hoa Kỳ triển khai lực lượng lính cứu hộ nhảy dù (Pararescue Jumpers - PJ) phối hợp trực thăng, máy bay tiếp dầu và tiêm kích yểm hộ. PJs vừa là chiến binh vừa là quân y, có nhiệm vụ định vị, cấp cứu khẩn cấp và tổ chức sơ tán dưới đạn lửa. Trực thăng như Black Hawk có thể đáp, đổ dây nhanh hoặc nhảy dù sâu vào lãnh thổ địch; quyết định điều trị tại chỗ hay rút ngay tùy mức đe dọa.

Theo cựu thượng sĩ Scott Fales, người từng đóng vai trò chủ chốt ở trận Mogadishu 1993 (“Black Hawk Down”), kế hoạch CSAR luôn được chuẩn bị trước mọi chiến dịch. Khi phi công mất tích, toàn bộ mạng lưới tình báo được huy động: từ tình báo con người, ảnh vệ tinh, máy bay không người lái đến tình báo tín hiệu để khoanh vùng vị trí. Trên trực thăng, xạ thủ tìm mối đe dọa, phi công dò bãi đáp, tổ cứu hộ thiết lập liên lạc với phi công. Dưới mặt đất, họ xác minh danh tính, đánh giá nguy cơ và thương tích để quyết định xử trí tại chỗ hay bốc ra ngay; Fales bày tỏ hy vọng người dân thân thiện đang che giấu hoặc phi công vẫn né tránh được bắt giữ.

Trong khi đó, phản ứng công khai chia rẽ: khi được báo The Independent (The Independent) hỏi về kịch bản phi công bị bắt hay bị thương, Tổng thống Trump từ chối bình luận chi tiết và nói hy vọng điều đó không xảy ra; trả lời kênh NBC (NBC), ông khẳng định vụ mất F‑15 không ảnh hưởng đàm phán. Người phát ngôn quân đội Iran tuyên bố chiến đấu cơ Mỹ bị hạ bởi hệ thống phòng không “tiên tiến” và công tác tìm kiếm tiếp diễn. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf đăng trên X lời lẽ mỉa mai về chiến lược của Washington. Trọng tâm hiện là liệu tổ bay còn lại được tìm thấy trước khi lực lượng Iran tiếp cận, điều có thể định hình hoạt động quân sự, ngoại giao và hướng đi của cuộc chiến đang chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.