Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker đăng trên X chỉ trích Cộng hòa Séc chi tiêu quốc phòng không đạt cam kết NATO; bài viết bằng tiếng Séc cũng được Đại sứ quán Mỹ tại Praha (U.S. Embassy Prague) chia sẻ. Ông nhắc cam kết La Hay (Haagský závazek), khẳng định mọi đồng minh phải gánh phần trách nhiệm, “không viện cớ, không ngoại lệ”, và coi mức 5% là chuẩn trong bối cảnh hiện nay.

Andrej Babiš bác bỏ, nói cảnh báo của đại sứ không đúng thực tế và khẳng định chi tiêu năm nay sẽ vượt 2%. Tuy vậy, Bộ Quốc phòng (Ministerstvo obrany) được phân 155 tỷ korun, tương đương 1,7% GDP; chính phủ tiền nhiệm của Petr Fiala từ Đảng Dân chủ Công dân (Občanská demokratická strana, ODS) dự tính chi thêm 21 tỷ để đạt 2%.

Chính phủ Babiš cũng như trước đó ông Fiala tìm cách tính vào chi tiêu quốc phòng khoảng 30 tỷ korun từ mục khác như trực thăng cảnh sát hay sửa chữa đường cao tốc coi là công trình giao thông chiến lược, nhưng việc NATO có chấp nhận hay không còn gây tranh cãi.

Từ năm 2014, các nước NATO cam kết tối thiểu 2% GDP cho quốc phòng; năm ngoái, trước sức ép an ninh, các nước còn đồng thuận mục tiêu đến năm 2035 nâng chi tiêu quốc phòng lên 3,5% GDP và thêm 1,5% cho đầu tư dân sự liên quan.

Tại phiên chất vấn ở Hạ viện (Poslanecká sněmovna), chủ tịch ODS Martin Kupka hỏi vì sao chính phủ “đánh cược với an ninh”. Babiš đáp sẽ giải thích việc này với Tổng thống Mỹ Donald Trump và bảo “đừng bận tâm” điều đại sứ nhắn nhủ. Cựu đại sứ tại Mỹ Michael Žantovský nhận định phía Mỹ nghiêm túc và nhắc đây là cam kết của quốc gia trong NATO, không phải của riêng một chính phủ.

Thông điệp tương tự được Đại sứ Mỹ tại Praha Nicholas Merrick nêu tại hội nghị an ninh ở Lâu đài Praha (Pražský hrad), cảnh báo với ngân sách đề xuất Séc có nguy cơ thuộc nhóm chi ít nhất NATO. Babiš nói mức hiện có là tối đa trong khả năng, chính phủ còn phải lo y tế và xã hội; ông cho biết đã trao đổi với Tổng thư ký NATO và trợ lý Macinka từng giải thích với Trump, J. D. Vance cùng các bên.

Giới chuyên gia gợi ý có thể bổ sung ngân sách quốc phòng trong năm; theo Deník N, Merrick còn đề xuất Séc tham gia Danh mục các yêu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL) để khoản đóng góp được tính vào chi tiêu quốc phòng, nhưng người phát ngôn chính phủ Karla Mráčková nói chưa có kế hoạch tham gia.