Tóm tắt
Cuộc khủng hoảng mới quanh UPA bùng lên sau khi Hội đồng Tỉnh Lviv (Lwowska Rada Obwodowa) thông qua nghị quyết coi năm 2027 là “Năm Shukhevych”. Đại sứ Ukraine tại Ba Lan Wasyl Bodnar gọi quyết định này là gây sốc, không mang tính xây dựng và phản tác dụng, khẳng định Kyiv đang chủ động tìm lối ra, duy trì liên lạc thường xuyên với phía Ba Lan và không muốn để sự việc làm xấu đi quan hệ song phương. Ông kỳ vọng vấn đề sẽ được giải quyết trong vài ngày tới.
Theo ông Bodnar, Bộ Ngoại giao Ukraina (Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ukrainy), Văn phòng Tổng thống Ukraina (Kancelaria Prezydenta) – trong đó có Iryna Wereszczuk – cùng Chủ tịch Quốc hội Ukraine (Rada Najwyższa Ukrainy) Rusłan Stefanchuk đã ra tuyên bố không ủng hộ quyết định của cấp địa phương, nhấn mạnh Ba Lan là đối tác chiến lược và ưu tiên hiện nay là an ninh, quốc phòng và hội nhập châu Âu. Vì thế, một nghị quyết địa phương làm suy yếu hợp tác và sự thống nhất là điều phản tác dụng.
Ông cho biết các nghị quyết tưởng niệm kiểu này được bỏ phiếu định kỳ và từng được cân nhắc vào các năm 2017, 2022 nhưng bị hoãn. Không loại trừ khả năng có người cố ý khởi xướng lúc này để khoét sâu căng thẳng sau khủng hoảng mùa hè, song nhiều nghị viên có lẽ không lường hết phản ứng mạnh mẽ của dư luận Ba Lan cũng như tác động tiêu cực tới các công việc thực tế: khai quật hài cốt, hợp tác an ninh và đối thoại sử học. Gần đây lãnh đạo hai Viện Tưởng niệm Quốc gia Ba Lan (Instytut Pamięci Narodowej) và Ukraina (Український інститут національної пам’яті) đã họp tại Lviv, lập nhóm công tác và ghi nhận tiến triển về khai quật, an táng tại Lviv và vùng phụ cận.
Bodnar nhấn mạnh các nghị viên tỉnh được bầu trực tiếp, không lệ thuộc trung ương, nên ngay cả khi Kyiv muốn điều phối cũng không có công cụ can thiệp. Hiện phía Ukraine đang giải thích cho toàn thể nghị viên rằng nghị quyết này gây hại cho lợi ích chiến lược và quan hệ với Ba Lan. Ông lưu ý nhiều thành phố Ba Lan đã lên tiếng chỉ trích và hợp tác xuyên biên giới có thể bị ảnh hưởng, dù chính quyền thành phố Lviv không liên quan đến quyết định của cấp tỉnh.
Về việc Bộ Ngoại giao Ba Lan (Ministerstwo Spraw Zagranicznych) cấm nhập cảnh nghị viên khởi xướng Swiatosław Szeremeta, đại sứ thừa nhận đó là thẩm quyền của Ba Lan nhưng cho rằng biện pháp này không giúp giải quyết vấn đề và có thể gây phức tạp vì Szeremeta đại diện một tổ chức tham gia khai quật tại Ba Lan. Ông kêu gọi hai bên kiềm chế, tránh leo thang, cho biết đã có hàng loạt cuộc trao đổi với các cơ quan Ba Lan, chuyển thông tin về Kyiv và đề xuất các phương án, song không muốn công khai tranh luận trước khi tham vấn với phía Ba Lan.
Nhắc lại việc Szeremeta từng bị cấm năm 2017 sau khi chặn khai quật ở Kostiuchnówka, Bodnar nói công tác khai quật đã tiến triển đáng kể thời gian gần đây. Trung ương không có công cụ pháp lý trực tiếp để hủy nghị quyết; văn bản hiện chưa được công bố và các phương án đang được bàn thảo. Trước bảo đảm mà Thứ trưởng Marcin Bosacki nhận được từ cộng sự của Tổng thống Volodymyr Zelensky rằng nghị quyết sẽ không có hiệu lực, Bodnar nói cần xem cách thực hiện cụ thể và thừa nhận các kênh liên lạc khác nhau có thể dẫn tới khác biệt thông tin.
Đặt sự việc vào bối cảnh rộng hơn, ông cho rằng chiến tranh là ưu tiên hàng đầu tại Ukraine nên đề tài này không chiếm vị trí nổi bật trên truyền thông trong nước, nhưng hoàn toàn hiểu sự nhạy cảm của phía Ba Lan. Ông không loại trừ khả năng có ai đó đứng sau khiến quan hệ xấu đi và mong cơ quan chức năng làm rõ. Bodnar khẳng định ủng hộ tuyên bố của Bộ Ngoại giao Ukraina coi quyết định của Lviv là phản tác dụng, sẵn sàng duy trì đối thoại với phía Ba Lan. Ông là nhà ngoại giao chuyên nghiệp, từng là Thứ trưởng Ngoại giao (2017–2021), Đại sứ tại Thổ Nhĩ Kỳ (2021–2024), làm Đại sứ tại Ba Lan từ 10/2024 và dự kiến trở lại Kyiv đảm nhiệm cương vị Thứ trưởng.
Theo ông Bodnar, Bộ Ngoại giao Ukraina (Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ukrainy), Văn phòng Tổng thống Ukraina (Kancelaria Prezydenta) – trong đó có Iryna Wereszczuk – cùng Chủ tịch Quốc hội Ukraine (Rada Najwyższa Ukrainy) Rusłan Stefanchuk đã ra tuyên bố không ủng hộ quyết định của cấp địa phương, nhấn mạnh Ba Lan là đối tác chiến lược và ưu tiên hiện nay là an ninh, quốc phòng và hội nhập châu Âu. Vì thế, một nghị quyết địa phương làm suy yếu hợp tác và sự thống nhất là điều phản tác dụng.
Ông cho biết các nghị quyết tưởng niệm kiểu này được bỏ phiếu định kỳ và từng được cân nhắc vào các năm 2017, 2022 nhưng bị hoãn. Không loại trừ khả năng có người cố ý khởi xướng lúc này để khoét sâu căng thẳng sau khủng hoảng mùa hè, song nhiều nghị viên có lẽ không lường hết phản ứng mạnh mẽ của dư luận Ba Lan cũng như tác động tiêu cực tới các công việc thực tế: khai quật hài cốt, hợp tác an ninh và đối thoại sử học. Gần đây lãnh đạo hai Viện Tưởng niệm Quốc gia Ba Lan (Instytut Pamięci Narodowej) và Ukraina (Український інститут національної пам’яті) đã họp tại Lviv, lập nhóm công tác và ghi nhận tiến triển về khai quật, an táng tại Lviv và vùng phụ cận.
Bodnar nhấn mạnh các nghị viên tỉnh được bầu trực tiếp, không lệ thuộc trung ương, nên ngay cả khi Kyiv muốn điều phối cũng không có công cụ can thiệp. Hiện phía Ukraine đang giải thích cho toàn thể nghị viên rằng nghị quyết này gây hại cho lợi ích chiến lược và quan hệ với Ba Lan. Ông lưu ý nhiều thành phố Ba Lan đã lên tiếng chỉ trích và hợp tác xuyên biên giới có thể bị ảnh hưởng, dù chính quyền thành phố Lviv không liên quan đến quyết định của cấp tỉnh.
Về việc Bộ Ngoại giao Ba Lan (Ministerstwo Spraw Zagranicznych) cấm nhập cảnh nghị viên khởi xướng Swiatosław Szeremeta, đại sứ thừa nhận đó là thẩm quyền của Ba Lan nhưng cho rằng biện pháp này không giúp giải quyết vấn đề và có thể gây phức tạp vì Szeremeta đại diện một tổ chức tham gia khai quật tại Ba Lan. Ông kêu gọi hai bên kiềm chế, tránh leo thang, cho biết đã có hàng loạt cuộc trao đổi với các cơ quan Ba Lan, chuyển thông tin về Kyiv và đề xuất các phương án, song không muốn công khai tranh luận trước khi tham vấn với phía Ba Lan.
Nhắc lại việc Szeremeta từng bị cấm năm 2017 sau khi chặn khai quật ở Kostiuchnówka, Bodnar nói công tác khai quật đã tiến triển đáng kể thời gian gần đây. Trung ương không có công cụ pháp lý trực tiếp để hủy nghị quyết; văn bản hiện chưa được công bố và các phương án đang được bàn thảo. Trước bảo đảm mà Thứ trưởng Marcin Bosacki nhận được từ cộng sự của Tổng thống Volodymyr Zelensky rằng nghị quyết sẽ không có hiệu lực, Bodnar nói cần xem cách thực hiện cụ thể và thừa nhận các kênh liên lạc khác nhau có thể dẫn tới khác biệt thông tin.
Đặt sự việc vào bối cảnh rộng hơn, ông cho rằng chiến tranh là ưu tiên hàng đầu tại Ukraine nên đề tài này không chiếm vị trí nổi bật trên truyền thông trong nước, nhưng hoàn toàn hiểu sự nhạy cảm của phía Ba Lan. Ông không loại trừ khả năng có ai đó đứng sau khiến quan hệ xấu đi và mong cơ quan chức năng làm rõ. Bodnar khẳng định ủng hộ tuyên bố của Bộ Ngoại giao Ukraina coi quyết định của Lviv là phản tác dụng, sẵn sàng duy trì đối thoại với phía Ba Lan. Ông là nhà ngoại giao chuyên nghiệp, từng là Thứ trưởng Ngoại giao (2017–2021), Đại sứ tại Thổ Nhĩ Kỳ (2021–2024), làm Đại sứ tại Ba Lan từ 10/2024 và dự kiến trở lại Kyiv đảm nhiệm cương vị Thứ trưởng.

