Mực nước Duna xuống kỷ lục khiến Paksi Atomerőmű suýt phải dừng vì không hút đủ nước làm mát. Chính quyền quyết nâng mực nước tại Paks bằng giải pháp nhanh và một can thiệp dài hạn; Thủ tướng Magyar Péter công bố chi tiết trong video ngắn, nêu các thuật ngữ kỹ thuật gây nhiều thắc mắc.

Giải pháp được chọn là “fenékküszöb” – một loại đập không nhô khỏi mặt nước – thay vì đập hay âu tàu. Theo dr. Timár Gábor, Trưởng Bộ môn Địa vật lý và Khoa học Vũ trụ thuộc Khoa Khoa học Tự nhiên Đại học Eötvös Loránd (ELTE TTK Geofizikai és Űrtudományi tanszék), Tiến sĩ của Viện Hàn lâm Khoa học Hungary (Magyar Tudományos Akadémia), có thể hình dung như xếp đá chắn suối để làm dâng nước, chỉ là ở quy mô lớn.

Phương án cuối cùng được kỳ vọng nâng mực nước tới khoảng 1 m nhưng không làm trầm trọng lũ. Timár lưu ý thực tế vẫn sẽ nâng mực trong lũ, song nếu thiết kế để chỉ tăng khoảng 5 cm thì tác động nhỏ; hiệu quả phụ thuộc các thông số hiện chưa công bố. Khi kiệt nước, ngưỡng đáy góp phần đáng kể; còn khi có lũ, mức tăng nhỏ. Ước tính có thể vận hành sau 2–3 tuần; về dài hạn, nên tách nhà máy khỏi Duna bằng tháp làm mát, nhưng chuyển đổi này mất nhiều năm.

Địa điểm thi công nằm giữa Paks và Dunaszentbenedek, khởi công ngay với sự hỗ trợ của Lực lượng Quốc phòng Hungary (honvédség). Có thể dùng cầu phao để đổ đá xuống lòng sông nhưng trước mắt đá sẽ được chuyển từ bờ. Khi hoàn thành, ngưỡng có thể nâng khoảng 1 m, bảo đảm nước làm mát ổn định cho nhà máy.

Nếu mực nước còn tụt mạnh trước khi xong công trình, phương án khẩn cấp là nhấn chìm hai sà lan dài khoảng 80 m để chặn dòng một phần, giúp nâng mực khoảng 20 cm rất nhanh. Theo Timár, mức tăng này đã có thể giúp ích rất nhiều trong đợt nắng nóng hai tuần trước.

Ở góc độ sinh thái, dr. Samu Andrea, chuyên gia Chương trình Sông Sống (Élő Folyók) thuộc WWF Magyarország, cảnh báo ngưỡng đáy sẽ làm thay đổi chế độ dòng chảy, độ dốc do chênh mực nước và bồi lắng phù sa. Ảnh hưởng không chỉ tới an toàn vận hành và giao thông thủy, mà còn tới di chuyển sinh vật và cấp nước cho các sinh cảnh như rừng Gemenci erdő. Bà lo ngại cách làm “chữa cháy” thiếu đánh giá tác động có thể để lại hệ quả nặng nề.

Do chi tiết thiết kế chưa rõ, chưa thể định lượng tác động, nhưng Samu đề nghị thiết kế phải bảo đảm thông suốt theo chiều dọc cho phù sa và sinh vật, đồng thời hạn chế xói sâu thêm lòng sông. Nếu lòng sông hạ thấp, các đoạn hạ lưu sẽ càng kiệt nước, thúc đẩy khô hạn khu vực. Cần gìn giữ lượng nước theo các đợt lũ, tái nối vùng ngập, nhánh phụ và doi sông chết với dòng chính để hỗ trợ nước ngầm. Về dài hạn, nên giảm tối đa sự phụ thuộc của nhà máy vào Duna.