Trong vòng một ngày, Donald Trump chuyển từ đe dọa “hủy diệt” sang chấp nhận ngừng bắn 14 ngày với Iran, khẳng định đã đạt và vượt các mục tiêu quân sự và đang hướng tới thỏa thuận hòa bình lâu dài. Tuyên bố được đăng trên mạng xã hội Truth Social (Truth Social) khoảng 90 phút trước hạn chót ông đặt ra buộc Tehran mở lại eo biển Hormuz hoặc đối mặt không kích vào cơ sở hạ tầng.

Diễn biến này đến sau nỗ lực trung gian do Pakistan dẫn dắt và cả sự tác động âm thầm của Trung Quốc nhằm tìm lối ra cho một lệnh ngừng bắn. Hãng tin Associated Press (AP) nhận định Trump có thể nhượng bộ vì nguy cơ leo thang sẽ đẩy Mỹ vào một cuộc chiến trường kỳ gây tốn kém và làm cử tri phẫn nộ.

Dù Trump nhiều lần nêu các “thành công quân sự” của Mỹ và Israel trong sáu tuần qua, việc gây áp lực buộc Iran đầu hàng bị coi là khó khả thi. Trong 47 năm, Iran cho thấy sẵn sàng giữ lập trường; dù tổn thất về nhân lực và vũ khí, Tehran tin họ có thể khiến siêu cường sa lầy trong xung đột kéo dài.

Giới phân tích đồng thuận Mỹ có thể nhanh chóng giành quyền kiểm soát eo Hormuz, nhưng duy trì an ninh trên tuyến hàng hải này sẽ rất rủi ro, tốn kém và kéo dài nhiều năm. Ben Connable, CEO Tổ chức Nghiên cứu Chiến đấu (Battle Research Group), ước tính để bảo đảm an ninh cần kiểm soát khoảng 600 km lãnh thổ Iran từ đảo Kish tới Bandar Abbas, tương đương 3 sư đoàn bộ binh với 30.000–45.000 binh sĩ.

Kế hoạch ngừng bắn hai tuần cho phép Iran và Oman thu phí tàu thuyền qua Hormuz; Iran dự định dùng nguồn thu cho tái thiết, còn mục đích của Oman chưa rõ. Eo biển này nằm trong lãnh hải của Oman và Iran, trước chiến sự là tuyến hàng hải quốc tế không thu phí. Thượng nghị sĩ Chris Murphy chỉ trích động thái như trao “quyền kiểm soát” và là “chiến thắng làm thay đổi lịch sử” cho Iran.

AP lưu ý “mốc hai tuần” là khoảng thời gian Trump thường sử dụng cho các quyết định lớn: mùa hè 2025, Nhà Trắng nói ông sẽ quyết định trong hai tuần có ném bom Iran hay không, và Mỹ đã không kích chương trình hạt nhân Iran ngay trước hạn. Ông cũng nhiều lần đặt hạn hai tuần cho đàm phán Nga–Ukraine và cả cải cách y tế, đồng thời từng đe dọa cực đoan rồi rút lại, như không áp mức thuế cao công bố tháng 4-2025, nói không loại trừ dùng vũ lực với Greenland rồi đổi ý và không áp thêm thuế lên đồng minh châu Âu.