Sau nhiều năm chuẩn bị, Hệ thống Tác chiến Trên không Tương lai (Future Combat Air System - FCAS) chung Đức–Pháp không còn tương lai. Thủ tướng Đức Friedrich Merz khuyên Tổng thống Pháp Emmanuel Macron không theo đuổi máy bay chiến đấu chung nữa vì doanh nghiệp hai bên không tìm được tiếng nói chung. Paris bất ngờ trước thông tin đơn phương từ Berlin, khẳng định chính trị phải đưa ra chỉ đạo và FCAS là dự án then chốt cho năng lực phòng thủ châu Âu. Phía Pháp khó chịu khi Đức ưu tiên giải pháp quốc gia như “đám mây” quân sự cho Lực lượng vũ trang Đức (Bundeswehr), và nhấn mạnh dự án sẽ không đổ vỡ vì Paris.

Macron và Merz được cho là đã trao đổi bên lề hội nghị thượng đỉnh EU–Tây Balkan tại Tivat (Montenegro). Nhiều nỗ lực cứu vãn trước đó không thành, trong khi Merz ngày càng hoài nghi. Từ phía Đức Xanh, Franziska Brantner chỉ trích chính phủ do CDU dẫn dắt thiếu vai trò điều phối để vượt qua bế tắc công nghiệp, cảnh báo rủi ro châu Âu không có tiêm kích hiện đại hoặc phải dùng động cơ Mỹ. Sara Nanni gọi quyết định là “đắng”, nhưng kêu gọi tránh đổ lỗi và tiếp tục hướng tới một lựa chọn tiêm kích châu Âu; hợp tác công nghiệp Đức–Pháp không vì thế mà chấm dứt.

FCAS được Angela Merkel và Emmanuel Macron khởi xướng năm 2017 sau khi Donald Trump lần đầu đắc cử và gọi NATO “lỗi thời”, với mục tiêu giúp châu Âu tự chủ hơn về quốc phòng. Máy bay chung dự kiến sản xuất từ 2040 và có khả năng mang vũ khí hạt nhân.

Merz từng nêu vào tháng 2 rằng nhiều nền tảng của dự án chưa được làm rõ và yêu cầu giữa Đức và Pháp khác biệt. Pháp cần máy bay thế hệ mới mang được vũ khí hạt nhân và hoạt động trên tàu sân bay, trong khi Đức không có nhu cầu đó; Paris muốn cấu hình theo nhu cầu riêng, tạo ra xung đột về hồ sơ yêu cầu. Ở Đức cũng có phê phán việc Dassault không muốn giảm vai trò dẫn dắt; các nỗ lực hòa giải ở cấp kỹ thuật đã thất bại.

Theo Berlin, “lõi” của FCAS với tư cách một “hệ thống của các hệ thống” vẫn nên tiếp tục, nhất là “đám mây tác chiến” kết nối máy bay và máy bay không người lái. Tại Hội đồng Bộ trưởng Đức-Pháp (Deutsch-Französischer Ministerrat) trong tháng này, hai bộ quốc phòng sẽ đề ra kế hoạch hợp tác công nghiệp quốc phòng tập trung vào một vài dự án thực tế và thiết yếu.

Ngành hàng không Đức không phản đối việc dừng máy bay chung. Marie-Christine von Hahn của Hiệp hội Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Đức (Bundesverband der Deutschen Luft- und Raumfahrtindustrie - BDLI) kêu gọi cam kết rõ ràng phát triển tiêm kích thế hệ sáu với vai trò dẫn dắt của phía Đức, hàm ý tránh để Dassault lấn át và đảm bảo vị thế của Airbus. BDLI cho rằng các trụ cột khác của FCAS vẫn đủ tốt để tiếp tục và thúc đẩy phương án hai máy bay, một cho nhu cầu Đức và một cho nhu cầu Pháp, cùng tích hợp trong FCAS.

Trước thềm Triển lãm Hàng không ILA, phương án hai máy bay tiến gần hơn, gia tăng cơ hội cho ngành Đức tham gia sâu vào tiêm kích kế tiếp. Chính phủ Đức chuẩn bị công bố chiến lược hàng không mới, nhưng bản dự thảo chỉ ghi nhận chung chung về hợp tác châu Âu/quốc tế và để ngỏ cập nhật liên quan FCAS; với diễn biến mới, bức tranh đã rõ ràng hơn.