Giáo hoàng Lev XIV. công bố thông điệp Magnifica humanitas, tập trung bảo vệ con người trong kỷ nguyên AI và dành trọn chương năm cho chiến tranh – hòa bình. Ông kêu gọi “giải trừ” AI, siết quy định, giám sát độc lập, giáo dục người dùng, và yêu cầu nhà phát triển đặt ích chung lên trên lợi nhuận. Văn kiện đồng thời cảnh giác việc tập trung quyền lực công nghệ vào tay số ít.

Tác giả nối tiếp đường hướng của Lev XIII., Pavol VI. và František, phê phán “văn hóa quyền lực” đang thúc đẩy cuộc đua AI và dẫn tới xung đột. Ông nhận định tình thế nguy hiểm hơn thời Chiến tranh Lạnh khi chiến tranh dần được xem như công cụ chính sách quốc tế. Sự mất ký ức lịch sử và đà lớn mạnh của tổ hợp công nghiệp–quân sự, nay trở thành trụ cột kinh tế ở nhiều nước, làm tăng rủi ro leo thang.

Trong bối cảnh đó, ông chỉ trích học thuyết “chiến tranh chính nghĩa” trong Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo (Katechizmus katolíckej cirkvi) là bị lạm dụng và đã lỗi thời, dù vẫn khẳng định quyền tự vệ theo nghĩa nghiêm ngặt. Ông đề cao đối thoại, ngoại giao và tha thứ như phương tiện giải quyết xung đột, vì sức mạnh vũ lực luôn gây thảm họa cho dân thường.

Văn kiện bày tỏ lo ngại việc hợp thức hóa sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật và coi răn đe hạt nhân là điều kiện bảo đảm an ninh, quy lỗi cho các cường quốc không tự ràng buộc kiểm soát hạt nhân. Chiến tranh dễ khai hỏa nhưng khó kết thúc, đang trở thành “lối sống” với thế hệ trẻ, do các nhóm ý thức hệ gắn lợi ích kinh tế thúc đẩy.

Dù không nêu tên quốc gia, một số đoạn gợi liên hệ đến khẩu hiệu “ta trước hết” gắn với Tổng thống Trump và phê phán vi phạm nguyên tắc tương xứng trong phản ứng quân sự, liên quan cuộc chiến ở Gaza và Benjamin Netanjahu. Ông cảnh báo nguy cơ một thời kỳ còn tệ hơn các thảm kịch thế kỷ 20 nếu các chuẩn mực nhân đạo tiếp tục bị coi nhẹ.

Thông điệp đặt hai con đường đối lập: “xây tháp Babylon” dựa trên kiêu ngạo, quyền lực của mô hình kỹ trị toàn cầu và xung đột giữa các chủ nghĩa đế quốc, hay “xây dựng Giêrusalem” bằng lòng nhân và ích chung, từng bước một. Công nghệ không phải điều ác nhưng không trung tính, mang “khuôn mặt” của người thiết kế, tài trợ, quản lý và sử dụng; vì thế phải “xây điều thiện” và “giữ tính người”, theo Tin Tòa Thánh (Vatican News).

Giáo hoàng trình bày các nguyên tắc học thuyết xã hội: phẩm giá con người và nhân quyền (kể cả sự sống từ lúc thụ thai đến chết tự nhiên), quyền của thiểu số và phụ nữ; cùng năm nguyên tắc cốt lõi: ích chung, mục đích phổ quát của của cải, bổ trợ, liên đới và công bằng xã hội. Trong kỷ nguyên số, cần bảo đảm cơ hội bình đẳng, bảo vệ nhóm yếu thế, chống thù hận – sai lệch thông tin và kiểm soát công khai công nghệ. Di cư là phép thử quyết định: mở lối đi an toàn – hợp pháp, đón nhận – hội nhập có nhân phẩm, đồng thời bảo vệ “quyền được ở lại” bằng giải quyết căn nguyên.

Ông kêu gọi một bộ quy tắc đạo đức cho AI dựa trên công bằng xã hội, cảnh báo không thể để một nhóm nhỏ độc quyền định nghĩa đạo đức. Văn kiện nêu tác động môi trường của hạ tầng số tiêu tốn năng lượng và nước; đề xuất “giải trừ” AI khỏi logic chạy đua quân sự, kinh tế, tri thức; chấm dứt đồng nhất quyền lực kỹ thuật với quyền cai trị; phá độc quyền để ngừa AI thống trị con người. Ông phê phán chủ nghĩa xuyên nhân loại và hậu nhân loại vì xóa bỏ giới hạn làm nghèo trái tim người; công nghệ có thể giảm khổ đau nhưng không được phủ nhận bản chất quan hệ và tình yêu, và tiến bộ phải phục vụ con người – các dân tộc, thay vì phục tùng logic quyền lực.