Biến đổi khí hậu đang trở thành mối đe dọa lớn nhất với rừng mưa Amazon. Marina Silva nêu lý do chọn Belém để tổ chức Hội nghị Khí hậu Liên Hợp Quốc, như một cơ hội chuyển từ lo ngại sang thực tiễn, trong bối cảnh các nguyên thủ bắt đầu đến dự.

Xuất thân từ Acre ở tây Amazon, Silva gắn bó cá nhân sâu sắc với rừng – nguồn sống, việc làm và bản sắc gia đình. Bà nhấn mạnh bảo vệ không chỉ Amazon mà cả Mata Atlântica, Cerrado, Caatinga, Pantanal và Pampa, vì sức ép của con người có thể gây tổn hại nặng nề dù Amazon rất rộng lớn.

Tiểu sử của Silva cho thấy hành trình từ lao động trong rừng cao su, tự học chữ, trở thành nhà sử học và nhà hoạt động môi trường, rồi là thượng nghị sĩ trẻ nhất. Bà từng làm Bộ trưởng Môi trường dưới thời Lula từ 2003, rời chính phủ năm 2009 vì bất đồng về bảo vệ Amazon, và trở lại đảm nhiệm vị trí này năm 2023.

Về cam kết chấm dứt phá rừng từ 2030, Brazil tăng cường giám sát chống phi pháp, đồng thời thúc đẩy du lịch sinh thái và công nghiệp sinh học để tạo sinh kế bền vững. 50 triệu ha rừng sẽ được khoanh giữ làm khu bảo tồn, rừng quốc gia, khu quản lý rừng bền vững hoặc giao cho cộng đồng bản địa, kèm quy định và khuyến khích kinh tế, hướng tới giảm phá rừng về 0 dù thừa nhận thách thức rất lớn.

Trước câu hỏi về bầu cử liên bang sắp tới, Silva cho rằng khủng hoảng khí hậu vượt lên các mùa tranh cử, cần chính sách cấu trúc bền bỉ. Nhờ khung pháp lý, Brazil đã ngăn phát thải 450 triệu tấn CO2; nếu không bị gián đoạn bốn năm dưới thời Bolsonaro, tỷ lệ phá rừng có thể đã về 0 sau khi giảm từ 27.000 km2 (2004) xuống 4.000 km2 (2012).

Về việc đấu giá 172 lô dầu khí, nhiều lô ở châu thổ Amazon, do Cơ quan Liên bang về Khai thác Dầu khí (Bundesagentur für Erdöl- und Erdgasförderung) thực hiện, Silva đáp rằng Brazil có cơ cấu năng lượng sạch tương đối cao (46% tổng năng lượng, 90% điện). Nước này tăng pha trộn 30% ethanol trong xăng, 15% nhiên liệu sinh học trong diesel, mở rộng điện gió, mặt trời, thủy điện và hydrogen xanh; vẫn cần khảo sát kỹ khu vực xích đạo và đánh giá khả năng môi trường khi khoan, trong khi kêu gọi thực hiện cam kết 1,3 nghìn tỷ USD tài chính khí hậu tại COP28 và chấm dứt đầu tư 4–6 nghìn tỷ USD vào nhiên liệu hóa thạch ở các nước công nghiệp.

Silva tin COP30 sẽ khác nhờ truyền thống tham gia xã hội rộng của Brazil, từng thể hiện ở G20 và BRICS. Hội nghị sẽ có các diễn đàn mở, một vòng thảo luận của các dân tộc bản địa do Sônia Guajajara dẫn dắt, nhóm cựu bộ trưởng tài chính để huy động 1,3 nghìn tỷ USD và nhóm cựu chủ tịch COP để nâng chuẩn đạo đức. Trước chỉ trích về Belém, bà nói cần hiện thực hóa hành động ngay tại Amazon: 20% rừng đã mất, năm qua diện tích cháy do khí hậu vượt cả đốn hạ, rừng nhiệt đới khô hạn và bốc cháy. Trách nhiệm là chung, và một COP giữa Amazon cũng là thông điệp đoàn kết với các cộng đồng nơi đây.