Chính quyền Mỹ sắp công bố một chiến dịch trừng phạt nhằm cô lập Iran về kinh tế, trong bối cảnh đồng rial lao dốc và xuất khẩu dầu suy giảm. Không đạt mục tiêu trên chiến trường, Donald Trump chuyển trọng tâm sang sức ép kinh tế để buộc Tehran nhượng bộ.

Donald Trump tuyên bố trên Truth Social rằng Iran “đang sụp đổ hoàn toàn”, còn Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố “D-Day kinh tế” chống Iran. Ông mô tả đây là chiến dịch cô lập kinh tế phối hợp lớn nhất lịch sử và viết trên Thời báo Tài chính (Financial Times) rằng mục tiêu là cắt mọi liên kết kinh tế nuôi dưỡng “chế độ độc tài” cho đến khi Tehran bị cô lập.

Iran bác bỏ đe dọa cắt “đường sinh tồn” còn lại, coi đó là “thú nhận thất bại” của Mỹ, trong bối cảnh chiến tranh ở Trung Đông đã kéo dài gần sáu tháng.

Khó khăn kinh tế của Iran gia tăng rõ rệt: theo công ty theo dõi hàng hải Kpler (Kpler), xuất khẩu dầu giảm từ 2 triệu thùng/ngày trước chiến tranh xuống 400.000 thùng/ngày giữa tháng 8, mức thấp nhất từ đầu xung đột. Trên chợ đen, tỷ giá vượt 2 triệu rial cho 1 USD, làm sức mua lao dốc; nhiều gia đình cắt giảm thực phẩm và sinh hoạt, theo lời kể với Hãng tin AP (Associated Press).

Những năm gần đây liên tục bùng nổ biểu tình do chi phí sinh hoạt, lạm phát và suy giảm thu nhập; cuối tháng 12, làn sóng phản kháng từ vấn đề giá cả nhanh chóng lan rộng và bị trấn áp mạnh tay. Các tổ chức phi chính phủ ở nước ngoài báo cáo số người thiệt mạng lên tới hàng nghìn.

Dù tổn thất kinh tế nặng nề, một số nhà phân tích nghi ngờ việc siết trừng phạt có thể buộc chính quyền Iran đổi lập trường, bởi nước này đã trụ vững trước các biện pháp rất khắc nghiệt từ năm 1979.

Các diễn biến liên quan cho thấy căng thẳng leo thang: Tehran cảnh báo bất kỳ nước nào tham gia “chiến tranh kinh tế” sẽ bị coi là “kẻ thù”; Iran tạm mở eo biển Hormuz cho một số tàu dầu Iraq; giá thuê tàu chở dầu qua Hormuz vọt lên khoảng 524.000 USD/ngày, trong khi những hạn chế về năng lực của Hải quân Mỹ (U.S. Navy) được nhắc tới trong bối cảnh xung đột kéo dài.