Từ biến cố ở Ceuta, tác giả nhắc lại việc Ma Rốc từng biến di cư thành công cụ ngoại giao để gây sức ép, và lần này cần xác định mục tiêu bị nhắm đến là ai.

Một làn sóng di cư lớn thường cần những con người tuyệt vọng, tuyến biên giới dễ tiếp cận và kinh tế sa sút ở nước láng giềng. Để biến thành khủng hoảng nhân đạo, yếu tố quyết định là quốc gia xuất phát chủ động nới lỏng kiểm soát biên giới nhằm gây sức ép lên Liên minh châu Âu.

Ngày 30/7, biên giới Ma Rốc–Tây Ban Nha tại Ceuta sụp đổ chỉ trong vài giờ. Theo Bộ Nội vụ Tây Ban Nha (Ministerio del Interior), khoảng 50.000 người đã tràn vào vùng lãnh thổ chỉ có 85.000 cư dân, bằng cách vượt rào hoặc đi đường biển men theo kè chắn sóng.

Đến 1/8, ít nhất 67 người thiệt mạng vì đuối nước hoặc bị giẫm đạp. Chính phủ Tây Ban Nha điều động quân đội và cảnh sát, đồng thời lắp rào nổi dài 500 m trên đoạn biên giới biển. Hơn 48.000 người quay lại Ma Rốc khi nhận ra Ceuta là ngõ cụt: không thể dễ dàng vào đất liền Tây Ban Nha, thiếu lương thực, chỗ ở và việc làm, trong khi phải đối mặt với đám đông thù địch cùng lực lượng an ninh; có người ví nơi đây như nhà tù.

Trước khi dòng người ồ ạt, mạng xã hội lan truyền rằng biên giới đã mở, người di cư không giấy tờ ở Tây Ban Nha sẽ được hợp pháp hóa, và một phán quyết tòa án mới ngăn cản việc trục xuất. Những khẳng định này chỉ dựa trên vài mẩu sự thật bị hiểu sai, mang đặc điểm của “lời nói dối khéo”.

Chính phủ Tây Ban Nha quy trách nhiệm cho đường dây buôn người, thông tin sai lệch và sự tuyệt vọng, đồng thời vẫn gọi Ma Rốc là “đối tác đáng tin cậy”. Tuy vậy, câu hỏi then chốt còn treo lơ lửng: vì sao 50.000 người có thể vượt qua một đường biên do lực lượng vũ trang hai bên canh giữ chỉ trong một ngày?