Tóm tắt
Trong cuộc phỏng vấn trên Đài Phát thanh Quốc tế Pháp RFI (Radio France Internationale) ngày 16/06/2026, Elie Barnavi gọi thỏa thuận sơ bộ từ xa giữa Hoa Kỳ và Iran chấm dứt cuộc chiến khởi sự ngày 28/02 là một đòn nặng nề. Theo ông, đây trước hết là thảm họa cho Benjamin Netanyahu và là tin xấu cho Israel vì Iran trở nên mạnh và căng thẳng hơn, Hezbollah vẫn nguyên trạng do bị áp đặt ngừng bắn, còn các vấn đề mà cuộc chiến định giải quyết đều dang dở, khiến Israel trở lại vạch xuất phát trong điều kiện tệ hơn.
Ông mô tả một thất bại toàn diện và nhục nhã chưa từng thấy, với cảnh thủ tướng Israel bị lãnh đạo một cường quốc đối xử hạ nhục. Cốt lõi, theo Barnavi, là bất lực trong việc chuyển hóa lợi thế quân sự thành kết quả ngoại giao, sự từ bỏ suy nghĩ chính trị và nỗ lực ngoại giao, cùng việc gác lại mọi khát vọng hòa bình và ổn định khu vực.
Nhìn lại 108 ngày giao tranh, Barnavi liệt kê: chế độ Iran vẫn tồn tại và còn được củng cố, chương trình hạt nhân không bị tháo dỡ, eo biển Hormuz có thể bị áp phí. Ông cho rằng cuộc chiến rốt cuộc phục vụ duy trì quyền lực của Netanyahu và sự toàn vẹn của liên minh cực đoan, khi chiến dịch ở Gaza sớm đạt hết những gì quân đội có thể; phần còn lại chỉ để giữ ông ta tại vị.
Barnavi phê phán việc chiến tranh bị biến thành công cụ quen tay của các chính phủ vô trách nhiệm, đến mức ông sẵn sàng chấp nhận việc thủ tướng bị kéo ra trước các tòa án quốc tế. Ông khẳng định cần chặn Netanyahu “bằng mọi cách”, dẫn lời Ehud Barak lo ngại khả năng bầu cử mùa thu không diễn ra hoặc thiếu minh bạch nếu chính phủ viện cớ chiến tranh để hoãn.
Theo Barnavi, với Netanyahu, thua bầu cử không phải lựa chọn: “hoặc chiến tranh, hoặc nhà tù”. Dù đang thiểu số trong dư luận, ông vẫn có một khối cử tri “bibiste” trung thành và có thể khơi dậy bạo lực để bám giữ quyền lực, trong bối cảnh phiên tòa của ông tiến triển bất lợi. Lần đầu tiên trong đời, Barnavi lo rằng chính tính liêm chính của kỳ bầu cử sắp tới bị đe dọa, một khuynh hướng khủng hoảng niềm tin bầu cử đang lan rộng cả ở Hoa Kỳ.
Về quan hệ đặc biệt Israel–Hoa Kỳ, ông nhận định Israel bị gạt khỏi thỏa thuận và Netanyahu bị đặt ra ngoài cuộc, khiến mối liên kết còn lại rất ít. Một phần do yếu tố cá nhân của Donald Trump cho thấy vai trò của con người trong lịch sử, nhưng không chỉ vậy: vị thế Israel suy giảm trong tâm trí và trái tim người Mỹ, chấm dứt một mối thiện cảm từng dựa trên lịch sử và Kinh Thánh.
Barnavi dẫn các chỉ dấu: 60% người Mỹ bất bình với Israel, quá nửa giới trẻ đảng Cộng hòa quay lưng, ngay cả trong hàng ngũ Tin Lành phúc âm cũng xuất hiện xu hướng chống Israel, cùng làn sóng bài Do Thái gia tăng. Ông kết luận giữa Israel và Hoa Kỳ là một “bãi chiến trường đổ nát”, mối quan hệ bị phá vỡ – di sản để lại bởi Netanyahu.
Ông mô tả một thất bại toàn diện và nhục nhã chưa từng thấy, với cảnh thủ tướng Israel bị lãnh đạo một cường quốc đối xử hạ nhục. Cốt lõi, theo Barnavi, là bất lực trong việc chuyển hóa lợi thế quân sự thành kết quả ngoại giao, sự từ bỏ suy nghĩ chính trị và nỗ lực ngoại giao, cùng việc gác lại mọi khát vọng hòa bình và ổn định khu vực.
Nhìn lại 108 ngày giao tranh, Barnavi liệt kê: chế độ Iran vẫn tồn tại và còn được củng cố, chương trình hạt nhân không bị tháo dỡ, eo biển Hormuz có thể bị áp phí. Ông cho rằng cuộc chiến rốt cuộc phục vụ duy trì quyền lực của Netanyahu và sự toàn vẹn của liên minh cực đoan, khi chiến dịch ở Gaza sớm đạt hết những gì quân đội có thể; phần còn lại chỉ để giữ ông ta tại vị.
Barnavi phê phán việc chiến tranh bị biến thành công cụ quen tay của các chính phủ vô trách nhiệm, đến mức ông sẵn sàng chấp nhận việc thủ tướng bị kéo ra trước các tòa án quốc tế. Ông khẳng định cần chặn Netanyahu “bằng mọi cách”, dẫn lời Ehud Barak lo ngại khả năng bầu cử mùa thu không diễn ra hoặc thiếu minh bạch nếu chính phủ viện cớ chiến tranh để hoãn.
Theo Barnavi, với Netanyahu, thua bầu cử không phải lựa chọn: “hoặc chiến tranh, hoặc nhà tù”. Dù đang thiểu số trong dư luận, ông vẫn có một khối cử tri “bibiste” trung thành và có thể khơi dậy bạo lực để bám giữ quyền lực, trong bối cảnh phiên tòa của ông tiến triển bất lợi. Lần đầu tiên trong đời, Barnavi lo rằng chính tính liêm chính của kỳ bầu cử sắp tới bị đe dọa, một khuynh hướng khủng hoảng niềm tin bầu cử đang lan rộng cả ở Hoa Kỳ.
Về quan hệ đặc biệt Israel–Hoa Kỳ, ông nhận định Israel bị gạt khỏi thỏa thuận và Netanyahu bị đặt ra ngoài cuộc, khiến mối liên kết còn lại rất ít. Một phần do yếu tố cá nhân của Donald Trump cho thấy vai trò của con người trong lịch sử, nhưng không chỉ vậy: vị thế Israel suy giảm trong tâm trí và trái tim người Mỹ, chấm dứt một mối thiện cảm từng dựa trên lịch sử và Kinh Thánh.
Barnavi dẫn các chỉ dấu: 60% người Mỹ bất bình với Israel, quá nửa giới trẻ đảng Cộng hòa quay lưng, ngay cả trong hàng ngũ Tin Lành phúc âm cũng xuất hiện xu hướng chống Israel, cùng làn sóng bài Do Thái gia tăng. Ông kết luận giữa Israel và Hoa Kỳ là một “bãi chiến trường đổ nát”, mối quan hệ bị phá vỡ – di sản để lại bởi Netanyahu.
