Lãi suất tại Việt Nam tăng lên 14–16%: Bài toán khó cho người mua nhà

Lãi suất huy động thực tế vượt 9%/năm đẩy lãi vay mua nhà lên 15-16%/năm, khiến nhiều hộ vay căng thẳng dòng tiền. Người vay ở TP.HCM cho biết số tiền gốc và lãi phải trả mỗi tháng tăng dần qua các kỳ, từ khoảng 15,67 triệu đồng lên gần 17,7 triệu đồng. Một gia đình vừa hết ưu đãi 7,8%/năm phải chịu lãi thả nổi 14%/năm, chi phí trả nợ tăng thêm khoảng 5 triệu đồng/tháng, thu nhập sau trả nợ chỉ đủ trang trải tối thiểu.

Người vay tại Hà Nội tìm cách trả trước hạn để tránh lãi thả nổi dự kiến khoảng 14%/năm sau khi hết ưu đãi, dù phải chịu phạt 3%. Có trường hợp dùng sổ tiết kiệm 1,2 tỷ đồng chưa đến hạn tất toán làm tài sản cầm cố, chịu lãi bằng lãi gửi cộng biên độ 2,5% (khoảng 10,5%/năm) để kịp thanh toán, phần còn lại vay theo gói mua nhà ưu đãi 9%/năm trong 6 tháng rồi thả nổi, lo áp lực nếu lãi nhảy lên 14-15%/năm.

Xu hướng trả nợ trước hạn và tái cấp vốn sang ngân hàng khác xuất hiện, nhưng triển khai không dễ. Người vay phải gánh phí phạt trả sớm, cần nguồn tiền để tất toán, trong khi nhiều ngân hàng đã gần hết hạn mức tăng trưởng tín dụng (room tín dụng). Định giá tài sản thấp hơn giai đoạn trước vì thị trường bất động sản trầm lắng cùng nhiều chi phí phát sinh khiến việc đáo hạn, tái vay, thậm chí bán nhà để thu xếp nợ đều khó khăn.

Theo Batdongsan.com.vn, nhu cầu vay mua nhà vẫn lớn nhưng tâm lý thận trọng tăng. Khảo sát cho thấy 84% người được hỏi sẵn sàng vay, song 91% chỉ chấp nhận vay dưới 50% giá trị tài sản; đa số muốn nghĩa vụ trả nợ hằng tháng chiếm 20-40% thu nhập. Có tới 81% sẵn sàng vay nếu lãi khoảng 9%/năm.

Khi lãi suất vượt 10%/năm, tốc độ giao dịch trên thị trường thường chậm lại do người mua cân nhắc kỹ khả năng tài chính và biên độ rủi ro lãi suất thả nổi. Điều này kéo dài thời gian ra quyết định, làm thanh khoản thị trường suy giảm.

Ngân hàng Nhà nước định hướng tăng trưởng tín dụng khoảng 15% năm 2026 và điều hành linh hoạt theo diễn biến thực tế. Dòng vốn sẽ được ưu tiên cho sản xuất kinh doanh theo chủ trương của Chính phủ, đồng thời kiểm soát chặt tín dụng ở các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro. Khi lạm phát và tỉ giá được kiểm soát tốt, biên độ dao động của lãi suất thả nổi sẽ thu hẹp, giúp doanh nghiệp và người mua nhà tính toán nghĩa vụ dài hạn, giảm sốc chi phí.

Cơ quan quản lý cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng minh bạch thông tin, công khai lãi suất cho vay và nguyên tắc điều chỉnh sau thời gian ưu đãi để người vay có cơ sở so sánh. Trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động, chênh lệch gần 1,4 triệu tỷ đồng, chuyên gia đánh giá lãi suất khó sớm giảm và doanh nghiệp, người dân cần làm quen với mặt bằng lãi suất mới.