Tóm tắt
Chính phủ Cộng hòa Séc (Vláda České republiky) thông qua sửa đổi luật bảo hiểm hưu trí, bổ sung tăng thêm cho người cao tuổi theo mốc sinh nhật tròn và nửa tròn từ 80 tuổi trở lên, đồng thời cải thiện lợi ích cho người hưu trí tiếp tục làm việc. Phần sửa đổi cơ chế điều chỉnh lương hưu định kỳ (valorizační vzorec) dự kiến nâng tỷ trọng tăng trưởng tiền lương thực từ một phần ba lên một nửa đã bị loại bỏ vì lo ngại tác động tới ngân sách.
Người từ 80, 85, 90 và 95 tuổi sẽ tự động được cộng 500 korun mỗi tháng; đến 100 tuổi sẽ được cộng 1.000 korun. Aleš Juchelka (ANO) nêu lý do chi phí y tế và xã hội tăng mạnh ở tuổi rất cao và mục tiêu bù đắp phần nào khoảng cách ngày càng rộng giữa lương hưu và thu nhập của người đang đi làm. Nếu được Hạ viện Cộng hòa Séc (Poslanecká sněmovna) thông qua, thay đổi này dự kiến có hiệu lực từ 1/1 năm tới.
Đề xuất sửa công thức điều chỉnh thường niên đã bị rút sau khi Bộ Tài chính Cộng hòa Séc (Ministerstvo financí České republiky) yêu cầu gộp cùng các cải cách khác như phân loại nghề nặng nhọc và đánh giá tác động một cách minh bạch, hệ thống. Lenka Desatová từ Hội đồng Người cao tuổi (Rada seniorů) cho rằng chưa cần vội vì tiền lương thực chưa trở về mức trước giai đoạn lạm phát cao.
Nhà kinh tế Petr Janský của Trung tâm Tài chính Công (Centrum veřejných financí) đánh giá giữ nguyên công thức hiện hành giúp ổn định và bền vững tài khóa dài hạn. Theo chuyên gia kinh tế trưởng BHS Štěpán Křeček, việc rút sửa đổi tốn kém này là điều chỉnh lời hứa theo thực tế, trong bối cảnh thâm hụt ngân sách năm nay cao và có thể tăng thêm năm tới; các biện pháp còn lại ít tốn kém hơn và khuyến khích người cao tuổi ở lại thị trường lao động.
Với người hưu trí đang đi làm, phần trăm lương hưu sẽ tự động tăng 1,5% cho mỗi năm làm việc, không còn cần nộp đơn xin tính lại. Việc cộng thêm sẽ được xác định qua báo cáo tháng thống nhất của người sử dụng lao động; ngay cả khi không làm đủ cả năm, thời gian làm việc vài ngày hay vài tháng vẫn được tính. Trong thời gian làm việc, họ tiếp tục đóng góp vào hệ thống, hỗ trợ ngân sách nhà nước.
Thời gian tính cho cơ chế tự động bắt đầu từ tháng 9 năm nay và đợt tăng đầu tiên dự kiến áp dụng vào tháng 1/2028. Sửa đổi còn luật hóa việc chi trả lương hưu Séc ra nước ngoài bằng ngoại tệ, quy định rõ chi phí đổi tiền và thống nhất pháp lý với thực tiễn của Cơ quan Quản lý An sinh Xã hội Séc (Česká správa sociálního zabezpečení).
Tổng thể, gói thay đổi hướng tới hỗ trợ nhóm trên 80 tuổi và tạo động lực làm việc sau khi nghỉ hưu, trong khi hoãn những điều chỉnh hệ thống có chi phí dài hạn lớn đối với cơ chế điều chỉnh định kỳ.
Người từ 80, 85, 90 và 95 tuổi sẽ tự động được cộng 500 korun mỗi tháng; đến 100 tuổi sẽ được cộng 1.000 korun. Aleš Juchelka (ANO) nêu lý do chi phí y tế và xã hội tăng mạnh ở tuổi rất cao và mục tiêu bù đắp phần nào khoảng cách ngày càng rộng giữa lương hưu và thu nhập của người đang đi làm. Nếu được Hạ viện Cộng hòa Séc (Poslanecká sněmovna) thông qua, thay đổi này dự kiến có hiệu lực từ 1/1 năm tới.
Đề xuất sửa công thức điều chỉnh thường niên đã bị rút sau khi Bộ Tài chính Cộng hòa Séc (Ministerstvo financí České republiky) yêu cầu gộp cùng các cải cách khác như phân loại nghề nặng nhọc và đánh giá tác động một cách minh bạch, hệ thống. Lenka Desatová từ Hội đồng Người cao tuổi (Rada seniorů) cho rằng chưa cần vội vì tiền lương thực chưa trở về mức trước giai đoạn lạm phát cao.
Nhà kinh tế Petr Janský của Trung tâm Tài chính Công (Centrum veřejných financí) đánh giá giữ nguyên công thức hiện hành giúp ổn định và bền vững tài khóa dài hạn. Theo chuyên gia kinh tế trưởng BHS Štěpán Křeček, việc rút sửa đổi tốn kém này là điều chỉnh lời hứa theo thực tế, trong bối cảnh thâm hụt ngân sách năm nay cao và có thể tăng thêm năm tới; các biện pháp còn lại ít tốn kém hơn và khuyến khích người cao tuổi ở lại thị trường lao động.
Với người hưu trí đang đi làm, phần trăm lương hưu sẽ tự động tăng 1,5% cho mỗi năm làm việc, không còn cần nộp đơn xin tính lại. Việc cộng thêm sẽ được xác định qua báo cáo tháng thống nhất của người sử dụng lao động; ngay cả khi không làm đủ cả năm, thời gian làm việc vài ngày hay vài tháng vẫn được tính. Trong thời gian làm việc, họ tiếp tục đóng góp vào hệ thống, hỗ trợ ngân sách nhà nước.
Thời gian tính cho cơ chế tự động bắt đầu từ tháng 9 năm nay và đợt tăng đầu tiên dự kiến áp dụng vào tháng 1/2028. Sửa đổi còn luật hóa việc chi trả lương hưu Séc ra nước ngoài bằng ngoại tệ, quy định rõ chi phí đổi tiền và thống nhất pháp lý với thực tiễn của Cơ quan Quản lý An sinh Xã hội Séc (Česká správa sociálního zabezpečení).
Tổng thể, gói thay đổi hướng tới hỗ trợ nhóm trên 80 tuổi và tạo động lực làm việc sau khi nghỉ hưu, trong khi hoãn những điều chỉnh hệ thống có chi phí dài hạn lớn đối với cơ chế điều chỉnh định kỳ.
