Tóm tắt
Volodymyr Zelensky tới Oslo dự tang lễ Vua Harald V. Jonas Gahr Støre cho biết trên Đài truyền hình công cộng Na Uy (NRK) rằng tối thứ Ba, khi chuyên cơ cất cánh từ Moldova, một drone ở rất gần máy bay; ông nhấn mạnh đây là thực tế thường ngày mà Zelensky đối mặt.
Đại tá dự bị Piotr Lewandowski nói thận trọng trên Cổng thông tin Wirtualna Polska (Wirtualna Polska), cho rằng sự trùng hợp được dùng để nêu bật vấn đề drone Nga thường xuyên vượt biên giới các nước thứ ba; ông tránh kết luận khi chưa có tham số bay chính xác của cả hai mục tiêu.
Jens Stoltenberg, bộ trưởng tài chính Na Uy, xác nhận chuyến bay đến bị trễ vì đe dọa đối với máy bay; Zelensky nói gặp khó khi rời Chișinău, nhưng không có phát biểu “suýt bị trúng”. Moldova nhiều tháng qua hứng vi phạm không phận bởi tên lửa và drone Nga; Thủ tướng Wasile Tofan nêu tháng 8 có 17 drone rơi trên lãnh thổ, nhiều hơn cả năm trước.
Các kênh giám sát Ukraine cùng thời điểm báo khả năng có drone phản lực bay trên sân bay Chișinău, hướng về Romania. Không quân Tây Ban Nha xuất kích cặp F-18 trong khuôn khổ nhiệm vụ Bảo vệ Bầu trời của NATO (Air Policing). Drone quay lại Moldova và rơi trên cánh đồng hướng dương ở huyện Rîșcani. Nguồn thân cận Tổng thống Ukraine nói với Hãng Thông tấn Pháp (AFP) rằng nhận định của phía Na Uy bị phóng đại; báo động vang lên khi drone Nga vào không phận Moldova và Romania.
TS hab. Wojciech Kotowicz tỏ ý hoài nghi: lúc drone bị phát hiện và sau đó rơi, máy bay Zelensky còn ở mặt đất chờ cất cánh. Theo nguồn ẩn danh trong Văn phòng Tổng thống Ukraine (Biuro Prezydenta Ukrainy), phía Ukraine theo dõi drone trên radar và chủ động hoãn giờ bay đến khi hết nguy cơ; dữ liệu từ dịch vụ AirNavRadar (AirNavRadar) khớp chuỗi sự kiện. Hôm sau, Văn phòng Thủ tướng Na Uy làm dịu phát biểu, xác nhận hoãn cất cánh vì đe dọa từ drone nhưng không rõ khoảng cách thực tế.
Về khả năng Nga “săn” Zelensky ngoài lãnh thổ Ukraine, Kotowicz nói chưa có bằng chứng drone được điều khiển chính xác nhằm vào máy bay cụ thể; đường bay qua Moldova, vào Romania, vòng lại rồi rơi gợi ý lộ trình lập trình sẵn hơn là dẫn bắn chủ động. Tuy nhiên, trùng hợp thời gian gây nghi ngờ: Đại sứ Moldova tại Mỹ Vladislav Kulminski không tin đây là ngẫu nhiên; cựu bộ trưởng quốc phòng Anatol Șalaru nói drone đã lướt qua sát sân bay Chișinău, điều này nếu được điều tra xác nhận nghĩa là drone hiện diện trong vùng sân bay lúc Zelensky có mặt.
Ở góc nhìn chiến lược, Viện Nghiên cứu Chiến tranh (Institute for the Study of War) đánh giá Điện Kremlin có lợi khi các vụ vi phạm không phận xảy ra, dù không hoàn toàn có chủ ý, vì khiến NATO bận phòng thủ, làm suy yếu niềm tin vào Điều 5 và răn đe hỗ trợ cho Ukraine. Chișinău đã thành điểm trung chuyển chính của Zelensky sau khi quan hệ với Ba Lan xấu đi vì tranh cãi về UPA; Moldova kém an toàn hơn Rzeszów, nơi bố trí cả Patriot. Moldova không có phòng không riêng và đã bị xâm nhập không phận hơn 50 lần từ khi Nga xâm lược. Chưa có chứng cứ Nga cố bắn rơi máy bay Zelensky ngày 8/9, nhưng Nga biết ông thường dùng Chișinău; việc duy trì trạng thái đe dọa tạo sức ép lên Zelensky, Moldova và các thủ đô phương Tây. Lập trường chính thức từ Kyiv chưa công bố; điều tra của Moldova, gồm nhận dạng drone, lộ trình và dữ liệu telemetry, có thể thay đổi hoặc củng cố đánh giá. Phát biểu của Støre khơi dậy tranh luận về hoạt động của Nga; các sự cố bị xem là kiểm tra hệ thống, trong khi phản ứng chủ yếu dừng ở quan sát đặt ra câu hỏi về năng lực răn đe của NATO ở sườn đông và an toàn các lộ trình di chuyển của lãnh đạo.
Đại tá dự bị Piotr Lewandowski nói thận trọng trên Cổng thông tin Wirtualna Polska (Wirtualna Polska), cho rằng sự trùng hợp được dùng để nêu bật vấn đề drone Nga thường xuyên vượt biên giới các nước thứ ba; ông tránh kết luận khi chưa có tham số bay chính xác của cả hai mục tiêu.
Jens Stoltenberg, bộ trưởng tài chính Na Uy, xác nhận chuyến bay đến bị trễ vì đe dọa đối với máy bay; Zelensky nói gặp khó khi rời Chișinău, nhưng không có phát biểu “suýt bị trúng”. Moldova nhiều tháng qua hứng vi phạm không phận bởi tên lửa và drone Nga; Thủ tướng Wasile Tofan nêu tháng 8 có 17 drone rơi trên lãnh thổ, nhiều hơn cả năm trước.
Các kênh giám sát Ukraine cùng thời điểm báo khả năng có drone phản lực bay trên sân bay Chișinău, hướng về Romania. Không quân Tây Ban Nha xuất kích cặp F-18 trong khuôn khổ nhiệm vụ Bảo vệ Bầu trời của NATO (Air Policing). Drone quay lại Moldova và rơi trên cánh đồng hướng dương ở huyện Rîșcani. Nguồn thân cận Tổng thống Ukraine nói với Hãng Thông tấn Pháp (AFP) rằng nhận định của phía Na Uy bị phóng đại; báo động vang lên khi drone Nga vào không phận Moldova và Romania.
TS hab. Wojciech Kotowicz tỏ ý hoài nghi: lúc drone bị phát hiện và sau đó rơi, máy bay Zelensky còn ở mặt đất chờ cất cánh. Theo nguồn ẩn danh trong Văn phòng Tổng thống Ukraine (Biuro Prezydenta Ukrainy), phía Ukraine theo dõi drone trên radar và chủ động hoãn giờ bay đến khi hết nguy cơ; dữ liệu từ dịch vụ AirNavRadar (AirNavRadar) khớp chuỗi sự kiện. Hôm sau, Văn phòng Thủ tướng Na Uy làm dịu phát biểu, xác nhận hoãn cất cánh vì đe dọa từ drone nhưng không rõ khoảng cách thực tế.
Về khả năng Nga “săn” Zelensky ngoài lãnh thổ Ukraine, Kotowicz nói chưa có bằng chứng drone được điều khiển chính xác nhằm vào máy bay cụ thể; đường bay qua Moldova, vào Romania, vòng lại rồi rơi gợi ý lộ trình lập trình sẵn hơn là dẫn bắn chủ động. Tuy nhiên, trùng hợp thời gian gây nghi ngờ: Đại sứ Moldova tại Mỹ Vladislav Kulminski không tin đây là ngẫu nhiên; cựu bộ trưởng quốc phòng Anatol Șalaru nói drone đã lướt qua sát sân bay Chișinău, điều này nếu được điều tra xác nhận nghĩa là drone hiện diện trong vùng sân bay lúc Zelensky có mặt.
Ở góc nhìn chiến lược, Viện Nghiên cứu Chiến tranh (Institute for the Study of War) đánh giá Điện Kremlin có lợi khi các vụ vi phạm không phận xảy ra, dù không hoàn toàn có chủ ý, vì khiến NATO bận phòng thủ, làm suy yếu niềm tin vào Điều 5 và răn đe hỗ trợ cho Ukraine. Chișinău đã thành điểm trung chuyển chính của Zelensky sau khi quan hệ với Ba Lan xấu đi vì tranh cãi về UPA; Moldova kém an toàn hơn Rzeszów, nơi bố trí cả Patriot. Moldova không có phòng không riêng và đã bị xâm nhập không phận hơn 50 lần từ khi Nga xâm lược. Chưa có chứng cứ Nga cố bắn rơi máy bay Zelensky ngày 8/9, nhưng Nga biết ông thường dùng Chișinău; việc duy trì trạng thái đe dọa tạo sức ép lên Zelensky, Moldova và các thủ đô phương Tây. Lập trường chính thức từ Kyiv chưa công bố; điều tra của Moldova, gồm nhận dạng drone, lộ trình và dữ liệu telemetry, có thể thay đổi hoặc củng cố đánh giá. Phát biểu của Støre khơi dậy tranh luận về hoạt động của Nga; các sự cố bị xem là kiểm tra hệ thống, trong khi phản ứng chủ yếu dừng ở quan sát đặt ra câu hỏi về năng lực răn đe của NATO ở sườn đông và an toàn các lộ trình di chuyển của lãnh đạo.
