Chi phí duy trì bộ máy nhà nước tăng nhanh hơn nguồn thu, theo báo cáo thường niên “Rachunek od państwa” của Diễn đàn Phát triển Công dân (Forum Obywatelskiego Rozwoju, FOR). Chênh lệch giữa chi và thu ngày càng lớn được cảnh báo là đang đẩy gánh nặng sang tương lai.

Năm 2024, tổng chi của khu vực tài chính công khoảng 1,8 nghìn tỷ zł, tương đương gần 48 nghìn zł cho mỗi cư dân Ba Lan. Tính theo một người đang làm việc, con số này đã vượt 103 nghìn zł.

Chi tiêu cao hơn thu nhập ngân sách, với mức chênh bình quân 6.396 zł/người. Khoảng trống này được bù đắp bằng việc gia tăng vay nợ, đồng nghĩa một phần chi tiêu hiện tại được tài trợ bằng các nghĩa vụ phải trả trong tương lai.

Đến cuối năm 2024, nợ công vượt 2 nghìn tỷ zł. Bình quân đầu người, nợ đạt 53.659 zł, tăng hơn 8,5 nghìn zł so với năm trước.

Trong cơ cấu chi tiêu, lương hưu và trợ cấp chiếm tỷ trọng lớn nhất, bình quân hơn 13 nghìn zł/người, cao hơn đáng kể so với y tế hay giáo dục và khoa học. Quá trình già hóa dân số được dự báo sẽ tiếp tục làm tăng áp lực lên tài chính công trong các năm tới.

Kinh tế trưởng FOR Marcin Zieliński nhấn mạnh bức tranh đáng lo ngại: chi tiêu của nhà nước tiếp tục leo thang trong khi nguồn thu không đủ bù đắp, kéo theo nợ công phình to.

Các con số trên bao trùm toàn bộ khu vực tài chính công, không chỉ ngân sách nhà nước. Phạm vi gồm cả chính quyền địa phương, Quỹ Bảo hiểm Xã hội (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych), Quỹ Y tế Quốc gia (Narodowy Fundusz Zdrowia) và các cơ quan công khác.