Tóm tắt
Việc khôi phục mức giảm 75% giá vé lại bị hoãn; từ tháng 1/2027 trẻ em, sinh viên đến 26 tuổi và người trên 65 tuổi tiếp tục đi lại với mức giảm 50%. Chính phủ do Andrej Babiš dẫn dắt chưa tìm được khoảng 2 tỷ korun bổ sung, nên cả trung ương lẫn nhiều tỉnh đều lùi hoặc thu hẹp ưu đãi.
Liên minh cầm quyền từng cam kết trong chương trình sẽ trả lại mức giảm ba phần tư và nhiều lần ấn định mốc thời gian (tháng 9/2026, giữa tháng 12 trùng lịch tàu mới, rồi đầu 1/2027) nhưng đều không thực hiện được.
Bối cảnh ngân sách căng thẳng là nguyên nhân chính: Cộng hòa Séc dự kiến bội chi 310 tỷ korun năm 2026 và 386 tỷ korun năm 2027. Mức giảm 50% hiện nay đã khiến nhà nước bù cho doanh nghiệp vận tải hơn 5 tỷ korun năm ngoái; nâng lên 75% từ 2027 cần thêm khoảng 2 tỷ korun, song khoản này không có trong dự thảo ngân sách, nên nhà nước tiếp tục chi trả ở mức một nửa. Theo Bộ Giao thông Vận tải (Ministerstvo dopravy), các khoản bù giá các năm gần đây dao động từ 3,79 đến 5,76 tỷ korun.
Andrej Babiš nói mục tiêu vẫn sẽ được thực hiện trong nhiệm kỳ, cố gắng năm sau hoặc năm kế tiếp. Bộ trưởng giao thông Ivan Bednárik (SPD) nêu điều kiện phải siết cơ chế kiểm soát để tránh thất thoát và nhấn mạnh phục hồi mức giảm sẽ hỗ trợ vận tải công cộng trở lại nhịp trước COVID. Lenka Desatová, chủ tịch Hội đồng Người cao tuổi Cộng hòa Séc (Rada seniorů České republiky), cho biết khi giảm sâu từng áp dụng, lượng hành khách cao tuổi đã tăng rõ rệt, dù mục đích chuyến đi khó tách bạch.
Ở cấp tỉnh, sau khi chính phủ Petra Fiala hạ mức giảm toàn quốc xuống 50% từ 4/2022, tám tỉnh do ANO dẫn dắt đã bổ sung 25% trong năm 2025 (Karlovarský, Plzeňský, Ústecký, Královéhradecký, Olomoucký, Zlínský, Moravskoslezský và Vysočina). Hiện nay chỉ còn Olomoucko, Ústecko, Karlovarsko và Vysočina duy trì; từ năm tới Karlovarský dừng, Ústecký sẽ quyết định trong tháng 12, còn Vysočina và Olomoucký tiếp tục.
Olomoucký ghi nhận hiệu quả rõ ràng: từ tháng 1 đến 9 năm nay số vé bán ra tăng gần 750 nghìn. Hejtman Ladislav Okleštěk (ANO) cho rằng ưu đãi đạt mục tiêu kéo thêm người dùng phương tiện công cộng và vì thế tỉnh sẽ duy trì.
Các nhà kinh tế như Petr Dufek (ngân hàng Creditas) và Tomáš Volf (Citfin) phản đối ưu đãi đại trà vì làm méo mó chính sách xã hội và gia tăng gánh nặng ngân sách; họ đề xuất chuyển sang hỗ trợ có mục tiêu cho nhóm dễ tổn thương, trợ cấp di chuyển cho người khuyết tật, hỗ trợ vùng xa, giảm thuế lao động và thu hẹp thâm hụt. Ngay trong cộng đồng người cao tuổi cũng có ý kiến ưu tiên giữ mức giảm cao cho trẻ em, sinh viên, còn người già có thể nhận mức thấp hơn, phù hợp thông lệ ở nhiều nước.
Liên minh cầm quyền từng cam kết trong chương trình sẽ trả lại mức giảm ba phần tư và nhiều lần ấn định mốc thời gian (tháng 9/2026, giữa tháng 12 trùng lịch tàu mới, rồi đầu 1/2027) nhưng đều không thực hiện được.
Bối cảnh ngân sách căng thẳng là nguyên nhân chính: Cộng hòa Séc dự kiến bội chi 310 tỷ korun năm 2026 và 386 tỷ korun năm 2027. Mức giảm 50% hiện nay đã khiến nhà nước bù cho doanh nghiệp vận tải hơn 5 tỷ korun năm ngoái; nâng lên 75% từ 2027 cần thêm khoảng 2 tỷ korun, song khoản này không có trong dự thảo ngân sách, nên nhà nước tiếp tục chi trả ở mức một nửa. Theo Bộ Giao thông Vận tải (Ministerstvo dopravy), các khoản bù giá các năm gần đây dao động từ 3,79 đến 5,76 tỷ korun.
Andrej Babiš nói mục tiêu vẫn sẽ được thực hiện trong nhiệm kỳ, cố gắng năm sau hoặc năm kế tiếp. Bộ trưởng giao thông Ivan Bednárik (SPD) nêu điều kiện phải siết cơ chế kiểm soát để tránh thất thoát và nhấn mạnh phục hồi mức giảm sẽ hỗ trợ vận tải công cộng trở lại nhịp trước COVID. Lenka Desatová, chủ tịch Hội đồng Người cao tuổi Cộng hòa Séc (Rada seniorů České republiky), cho biết khi giảm sâu từng áp dụng, lượng hành khách cao tuổi đã tăng rõ rệt, dù mục đích chuyến đi khó tách bạch.
Ở cấp tỉnh, sau khi chính phủ Petra Fiala hạ mức giảm toàn quốc xuống 50% từ 4/2022, tám tỉnh do ANO dẫn dắt đã bổ sung 25% trong năm 2025 (Karlovarský, Plzeňský, Ústecký, Královéhradecký, Olomoucký, Zlínský, Moravskoslezský và Vysočina). Hiện nay chỉ còn Olomoucko, Ústecko, Karlovarsko và Vysočina duy trì; từ năm tới Karlovarský dừng, Ústecký sẽ quyết định trong tháng 12, còn Vysočina và Olomoucký tiếp tục.
Olomoucký ghi nhận hiệu quả rõ ràng: từ tháng 1 đến 9 năm nay số vé bán ra tăng gần 750 nghìn. Hejtman Ladislav Okleštěk (ANO) cho rằng ưu đãi đạt mục tiêu kéo thêm người dùng phương tiện công cộng và vì thế tỉnh sẽ duy trì.
Các nhà kinh tế như Petr Dufek (ngân hàng Creditas) và Tomáš Volf (Citfin) phản đối ưu đãi đại trà vì làm méo mó chính sách xã hội và gia tăng gánh nặng ngân sách; họ đề xuất chuyển sang hỗ trợ có mục tiêu cho nhóm dễ tổn thương, trợ cấp di chuyển cho người khuyết tật, hỗ trợ vùng xa, giảm thuế lao động và thu hẹp thâm hụt. Ngay trong cộng đồng người cao tuổi cũng có ý kiến ưu tiên giữ mức giảm cao cho trẻ em, sinh viên, còn người già có thể nhận mức thấp hơn, phù hợp thông lệ ở nhiều nước.

