Trung tâm Quốc gia chống khủng bố, cực đoan và tội phạm mạng (Národní centrála proti terorismu, extremismu a kybernetické kriminalitě, NCTEKK) phối hợp với Cơ quan Tình báo An ninh (Bezpečnostní informační služba - BIS) bắt giữ công dân Trung Quốc Yang Yiming sau gần hai năm âm thầm giám sát. Ông có thẻ nhà báo do Bộ Ngoại giao (Ministerstvo zahraničních věcí) nhiều lần gia hạn khi tác nghiệp tại Praha cho Nhật báo Quang Minh (Guangming Daily, Kuang-ming ž’-pao). Việc bắt giữ diễn ra khi có nguy cơ ông rời về Trung Quốc, nhằm đảm bảo truy tố theo điều khoản mới xử lý hoạt động trái phép cho thế lực nước ngoài, với mức án tới 5 năm. Đây là trường hợp đầu tiên tại Cộng hòa Séc một người nước ngoài bị khởi tố nghi án gián điệp thay vì chỉ bị trục xuất.

BIS và công tố chưa nêu chi tiết loại thông tin bị thu thập; đại diện công tố cho biết chỉ chung chung rằng chúng có giá trị tình báo. Yang Yiming được cho là quan tâm đặc biệt đến vấn đề Đài Loan, nơi Cộng hòa Séc duy trì quan hệ hữu nghị, trái với lập trường của Komunistická strana Číny. Ông bị nghi không chỉ thu thập dữ liệu phục vụ lợi ích Bắc Kinh mà còn gửi về thông tin có thể dùng để gây sức ép, tống tiền các chính trị gia và nhân vật công chúng Séc. Năm 2020, Trung Quốc từng bị nêu là gây sức ép với cố Chủ tịch Thượng viện Jaroslav Kubera thuộc Đảng Dân chủ Công dân (Občanská demokratická strana - ODS).

Ngay khi bắt giữ, cảnh sát thu điện thoại và máy tính của Yang Yiming; dữ liệu trên đó được xem là bằng chứng then chốt. Một phần thủ tục tố tụng có thể được xử kín để bảo vệ an ninh quốc gia, tránh lộ nhân sự và phương thức theo dõi của BIS. Mạng lưới tiếp xúc của ông gồm các chính trị gia thiện cảm với chế độ toàn trị Trung Quốc như lãnh đạo đảng cộng sản Kateřina Konečná, một số quan chức cấp cao Slovakia và cố vấn Artur Bekmatov của Thủ tướng Robert Fico. Ông từng gặp Jan Zahradil, chuyên gia đối ngoại của Motoristů; Zahradil khẳng định chỉ trao đổi ý kiến cá nhân và không cung cấp thông tin nhạy cảm.

Diễn biến xảy ra đúng lúc chính phủ Andrej Babiš thuộc Phong trào ANO (ANO) thông báo xu hướng hâm nóng quan hệ với Trung Quốc. Ministerstvo zahraničních věcí vừa đón Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Hua Chunying, còn cố vấn an ninh quốc gia Hynek Kmoníček nói về khả năng “xoay trục” quan hệ và chuẩn bị chuyến thăm của Babiš tới Trung Quốc. Trong cuộc tái cơ cấu nhanh và gây tranh cãi, Bộ do Petr Macinka phụ trách đã sáp nhập vụ an ninh (xử lý cả đe dọa từ Trung Quốc) với bộ phận phụ trách quan hệ Trung Quốc, nơi thường xuyên duy trì tiếp xúc ngoại giao. Việc bắt giữ Yang Yiming vì thế trở thành trở lực lớn cho kế hoạch cải thiện quan hệ song phương.

Theo chuyên gia Martin Hála của Tổ chức Sinopsis (Sinopsis), Nhật báo Quang Minh là một trong các cơ quan báo chí quan trọng của Komunistická strana Číny, tổng biên tập có hàm tương đương thứ trưởng. Vì vậy, việc khởi tố Yang Yiming nhiều khả năng sẽ được Bắc Kinh nhìn nhận không phải là hành động nhằm vào một cá nhân bình thường.

Ministerstvo zahraničních věcí hiện thận trọng, chờ phản ứng chính thức từ phía Trung Quốc. Các khả năng được nêu gồm triệu tập Đại sứ Séc tại Bắc Kinh hoặc, theo một số nguồn an ninh, kịch bản trả đũa nghiêm trọng như bắt giữ người Séc tại Trung Quốc, dù hiện chưa có động thái nào. Tại Praha, Černínský palác chưa triệu tập Đại sứ Trung Quốc; Bộ trưởng Petr Macinka không phản hồi câu hỏi báo chí. Người phát ngôn Bộ, Daniel Drake, nói Bộ trưởng đã được cơ quan an ninh thông tin nhưng mọi phát ngôn thuộc thẩm quyền công tố.

Trong ngày sự việc được công khai, Macinka tiếp các nhà ngoại giao tại một buổi chiêu đãi; Đại sứ Trung Quốc Feng Biao gặp ông tại đó theo hình thức không chính thức, thay vì một cuộc triệu tập ngoại giao chính danh.