Mỹ thông báo rút 5.000 quân khỏi Đức, một bước đi được một tác giả Litva trên Thời báo New York (The New York Times) cảnh báo có thể làm lung lay cân bằng an ninh châu Âu. Dù Donald Trump có cơ sở khi thúc giục châu Âu tăng chi cho phòng thủ, việc rút quân làm suy yếu một khoản đầu tư chiến lược then chốt: hiện diện của Mỹ vừa răn đe Nga, vừa ngăn những kình địch nội bộ châu Âu trở lại thành gánh nặng cho Washington.

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) không chỉ nhằm kiềm chế Nga. Như Lord Ismay từng nói, mục tiêu là “giữ người Nga ở ngoài, người Mỹ ở trong và người Đức ở thấp”. Ngày nay, Đức là một nền dân chủ trọng yếu mà châu Âu cần đến về vốn, công nghiệp và ý chí chính trị. Ngân sách quốc phòng Đức hiện đứng thứ tư thế giới và có thể đến cuối thập kỷ tiến sát tổng chi của Anh và Pháp; Bộ trưởng Boris Pistorius nêu mục tiêu biến Lực lượng Vũ trang Đức (Bundeswehr) thành quân đội quy ước mạnh nhất châu Âu.

Quá trình này sớm bộc lộ ma sát. Trọng lượng kinh tế, dân số và tham vọng quân sự của Đức đang dịch chuyển thế cân bằng nội khối, kéo trọng tâm địa chính trị từ Paris và London về Berlin. Lựa chọn thay thế cho nước Đức (Alternative für Deutschland, AfD) đã trở thành phe lớn thứ hai trong Nghị viện Liên bang, khơi lại phản xạ cân bằng đối với một cường quốc lục địa. Đáp án của nhiều thập kỷ qua là tích hợp sức mạnh Đức vào một châu Âu thống nhất và vào NATO do Mỹ hậu thuẫn; nguyên tắc ấy vẫn đúng.

Châu Âu cần năng lực quân sự của Đức, nhưng tiềm lực này bớt đáng ngại khi được neo trong sự hiện diện của Mỹ tại châu Âu. Tháng 3, Emmanuel Macron tuyên bố mở rộng kho hạt nhân và “chìa” năng lực răn đe của Pháp cho châu Âu, phần nào phản ứng trước căng thẳng nội bộ: Paris nhắn Berlin rằng sức mạnh quy ước lớn nhất không đồng nghĩa với quyền lực chiến lược duy nhất.

Ô hạt nhân của Mỹ từng khiến các phương án thay thế dễ gây bất ổn trở nên không cần thiết, nhưng chiếc ô này dựa vào niềm tin – vốn đang xói mòn. Khảo sát tháng 1 của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (European Council on Foreign Relations) và Đại học Oxford (University of Oxford) cho thấy ở 10 nước EU, chỉ 16% người được hỏi xem Mỹ là đồng minh.

Dù vậy, hàng chục nghìn lính Mỹ còn đóng tại Đức vẫn bảo đảm an ninh cho đồng minh, duy trì vai trò quân sự của Washington ở châu Âu và cung cấp hậu cần cho các chiến dịch tại Trung Đông. Mỹ được nhìn nhận như bộ ổn định chiến lược của châu lục: kiềm chế Nga, tích hợp Đức, trấn an Pháp và che chở sườn đông của NATO, đồng thời bảo đảm với các nước nhỏ rằng an ninh của họ không chỉ do thế cân bằng cường quốc quyết định. Việc cắt giảm hiện diện, vì thế, đe dọa làm suy yếu cấu trúc ổn định đó.