Nỗi lo ở châu Âu gia tăng trước khả năng Nga leo thang trên sườn đông NATO, khi các đòn tấn công áp sát biên giới Ba Lan song hành với hoạt động phá hoại ở châu Âu. Bartłomiej Kot nhận định Moskva tin có “cửa sổ thời gian” để nghiêng cán cân chiến tranh nhờ tình trạng dễ tổn thương của lưới điện Ukraine trước mùa đông, bối cảnh chính trị ở Mỹ và chu kỳ bầu cử sắp tới tại Đức, Pháp.

Các cuộc thương lượng do Mỹ nối lại cho thấy con đường ngoại giao khó ngăn Nga leo thang. Washington từng giả định mục tiêu của Putin chỉ giới hạn ở Ukraine và có thể kiềm chế bằng viễn cảnh trở về trật tự trước chiến tranh, nhưng thực tế khác xa. Thêm vào đó là bầu cử giữa kỳ ở Mỹ, sự sa lầy tại Iran, nhu cầu chính trị hạ giá dầu; công cụ trừng phạt tỏ ra kém hiệu quả khi Nga thích ứng và vẫn bán dầu cho Trung Quốc, Ấn Độ, theo Viện Aspen Trung Âu (Aspen Institute CE).

Về các sứ giả của Donald Trump, Jared Kushner và Steve Witkoff gặp Władimir Putin tại Moskva nhưng, theo Kot, họ chưa hiểu hết ý đồ Nga, khi coi vấn đề chỉ là ranh giới lãnh thổ. Putin muốn một thỏa thuận “đóng băng” xung đột chứa “trái độc” cho Ukraine, nuôi dưỡng luận điệu “phương Tây phản bội” và “Mỹ ép chấp nhận điều kiện Nga”, đồng thời sự mơ hồ biên giới sẽ cản trở bảo đảm an ninh hiệu quả cho Kyiv.

Gần biên giới Ba Lan, còi báo động vang lên tại Podkarpacie và Lubelszczyzna khi Nga đánh vào tây Ukraine, buộc sơ tán cơ quan, trường học. Kot nêu ba mục tiêu theo nấc thang của Nga: răn đe phương Tây tiếp tục viện trợ và tiếp sức cho các đảng thân Nga; làm suy yếu đoàn kết NATO để dù có căn cứ cho Điều 5, các nước cũng không dám kích hoạt; và khu vực hóa xung đột, chấp nhận đối đầu quy ước nhưng giữ trong phạm vi các nước Baltic, còn các bên khác tránh mở rộng mặt trận. Hiện tình hình nằm giữa mục tiêu thứ nhất và thứ hai.

Điều đáng ngại hơn chiến tranh hỗn hợp là nguy cơ Nga đánh mất kiểm soát đà leo thang của chính mình. Moskva tin phá hoại, đốt phá, xâm nhập bằng máy bay không người lái sẽ không bị coi là cớ cho đối đầu vũ lực, nhưng sai sót và tính toán nhầm có thể gây thương vong lớn cho dân thường ở một nước NATO, kích hoạt vòng xoáy leo thang dẫn tới đối đầu công khai.

Đô đốc Giuseppe Cavo Dragone, người đứng đầu Ủy ban Quân sự NATO (Komitet Wojskowy NATO), khẳng định liên minh đã sẵn sàng ứng phó trên sườn đông, với “4.000 trang” kế hoạch bao trùm kịch bản khủng hoảng tối thiểu hay can thiệp vào lãnh thổ. Ông nhấn mạnh hành vi liều lĩnh của Nga thử thách quyết tâm, tìm cách phá niềm tin và sự thống nhất, nhưng rốt cuộc càng mài sắc công cụ và củng cố sự đoàn kết của các đồng minh.