Tóm tắt
Trung Quốc thúc đẩy mô hình “sản xuất bởi Trung Quốc” bằng cách tài trợ và xây dựng ít nhất 145 khu công nghiệp ở nước ngoài, với hàng chục dự án khác đang lên kế hoạch, theo Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (Council on Foreign Relations, CFR). Các cụm này giúp doanh nghiệp hạ chi phí, tiếp cận gần hơn nguồn nguyên liệu và khách hàng, dù dây chuyền, kỹ sư và nhà cung ứng vẫn đến từ Trung Quốc.
Tại Maroc, Thành phố Công nghệ Tanger Mohammed VI (Mohammed VI Tanger Tech City) gần Tanger dự kiến đón khoảng 200 công ty, chủ yếu từ Trung Quốc. Qingdao Sentury Tire Co. đặt mục tiêu sản xuất 12 triệu lốp/năm, BTR New Material Group Co. xây hai nhà máy công suất 110.000 tấn linh kiện pin/năm, còn Hailiang Group Co. dự định làm hàng nghìn sản phẩm vật liệu dựa trên đồng. Vị trí sát một cảng lớn ở Địa Trung Hải giúp tiếp cận thị trường châu Âu; dự án được công bố trong chuyến thăm Trung Quốc của quốc vương Maroc năm 2016 và được chủ tịch Ngân hàng châu Phi (Bank of Africa) Othman Benjelloun coi là “tuyến lụa” mới vươn sang châu Phi, châu Âu và châu Mỹ.
Từ đầu những năm 2000, Bắc Kinh khuyến khích doanh nghiệp ra nước ngoài, và tốc độ tăng mạnh sau năm 2013 khi ông Tập Cận Bình giới thiệu Sáng kiến Vành đai và Con đường (Belt and Road). Căng thẳng Mỹ–Trung tiếp tục là cú hích cho xu hướng này. Ở Khu kinh tế đặc biệt Sihanoukville (Sihanoukville Special Economic Zone) của Campuchia, khoảng 80% trong số 200 doanh nghiệp hoạt động là của Trung Quốc.
Cách tiếp cận này làm phức tạp nỗ lực của Mỹ và Liên minh châu Âu nhằm giảm phụ thuộc vào công nghiệp Trung Quốc. Doanh nghiệp có thể chuyển sản xuất sang Hungary, Malaysia hoặc Ethiopia, thuê lao động bản địa và mua nguyên liệu gần đó, nhưng vẫn dùng thiết bị, kỹ sư và mạng lưới cung ứng từ Trung Quốc. Sản phẩm không còn “làm tại Trung Quốc” nhưng vẫn “làm bởi Trung Quốc”.
Nhiều điểm đến nổi lên nhờ hội tụ ưu thế. Ở Khu công nghiệp Hofusan (Hofusan Industrial Park) gần Monterrey, Mexico, các công ty Trung Quốc sản xuất sofa, thiết bị gia dụng, bơm nước, cỏ nhân tạo và linh kiện ô tô, chỉ cách biên giới Mỹ ba giờ lái xe. Tại Khu công nghiệp Morowali (Morowali Industrial Park) ở Indonesia, gần 100.000 lao động làm việc trong chuỗi từ niken đến thép không gỉ và vật liệu pin xe điện. Gần Addis Ababa của Ethiopia, hơn 100 công ty Trung Quốc với ít nhất 20.000 nhân viên sản xuất giày dép, dược phẩm và ô tô.
Các địa điểm được chọn thường có chi phí tương đối thấp, hạ tầng tốt và cận kề thị trường lớn. Maroc là trường hợp điển hình khi cùng lúc có các thỏa thuận thương mại với Liên minh châu Âu và Mỹ, biến thị trường nội địa tuy nhỏ thành bàn đạp để bán sang châu Âu và phần còn lại của châu Phi.
Tại Maroc, Thành phố Công nghệ Tanger Mohammed VI (Mohammed VI Tanger Tech City) gần Tanger dự kiến đón khoảng 200 công ty, chủ yếu từ Trung Quốc. Qingdao Sentury Tire Co. đặt mục tiêu sản xuất 12 triệu lốp/năm, BTR New Material Group Co. xây hai nhà máy công suất 110.000 tấn linh kiện pin/năm, còn Hailiang Group Co. dự định làm hàng nghìn sản phẩm vật liệu dựa trên đồng. Vị trí sát một cảng lớn ở Địa Trung Hải giúp tiếp cận thị trường châu Âu; dự án được công bố trong chuyến thăm Trung Quốc của quốc vương Maroc năm 2016 và được chủ tịch Ngân hàng châu Phi (Bank of Africa) Othman Benjelloun coi là “tuyến lụa” mới vươn sang châu Phi, châu Âu và châu Mỹ.
Từ đầu những năm 2000, Bắc Kinh khuyến khích doanh nghiệp ra nước ngoài, và tốc độ tăng mạnh sau năm 2013 khi ông Tập Cận Bình giới thiệu Sáng kiến Vành đai và Con đường (Belt and Road). Căng thẳng Mỹ–Trung tiếp tục là cú hích cho xu hướng này. Ở Khu kinh tế đặc biệt Sihanoukville (Sihanoukville Special Economic Zone) của Campuchia, khoảng 80% trong số 200 doanh nghiệp hoạt động là của Trung Quốc.
Cách tiếp cận này làm phức tạp nỗ lực của Mỹ và Liên minh châu Âu nhằm giảm phụ thuộc vào công nghiệp Trung Quốc. Doanh nghiệp có thể chuyển sản xuất sang Hungary, Malaysia hoặc Ethiopia, thuê lao động bản địa và mua nguyên liệu gần đó, nhưng vẫn dùng thiết bị, kỹ sư và mạng lưới cung ứng từ Trung Quốc. Sản phẩm không còn “làm tại Trung Quốc” nhưng vẫn “làm bởi Trung Quốc”.
Nhiều điểm đến nổi lên nhờ hội tụ ưu thế. Ở Khu công nghiệp Hofusan (Hofusan Industrial Park) gần Monterrey, Mexico, các công ty Trung Quốc sản xuất sofa, thiết bị gia dụng, bơm nước, cỏ nhân tạo và linh kiện ô tô, chỉ cách biên giới Mỹ ba giờ lái xe. Tại Khu công nghiệp Morowali (Morowali Industrial Park) ở Indonesia, gần 100.000 lao động làm việc trong chuỗi từ niken đến thép không gỉ và vật liệu pin xe điện. Gần Addis Ababa của Ethiopia, hơn 100 công ty Trung Quốc với ít nhất 20.000 nhân viên sản xuất giày dép, dược phẩm và ô tô.
Các địa điểm được chọn thường có chi phí tương đối thấp, hạ tầng tốt và cận kề thị trường lớn. Maroc là trường hợp điển hình khi cùng lúc có các thỏa thuận thương mại với Liên minh châu Âu và Mỹ, biến thị trường nội địa tuy nhỏ thành bàn đạp để bán sang châu Âu và phần còn lại của châu Phi.

