Séc và Việt Nam: Quá khứ, Hiện tại và Tương lai

Ngày 23/6/2026, Trung tâm Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương (CAPS) thuộc Đại học CEVRO (CEVRO) tổ chức tọa đàm “Séc và Việt Nam: Quá khứ, Hiện tại và Tương lai”, phác họa toàn cảnh quan hệ ngoại giao, kinh tế và vai trò cộng đồng người Việt tại Cộng hòa Séc. Đại sứ Việt Nam tại Séc Dương Hoài Nam phát biểu khai mạc; diễn giả gồm Hynek Kmoníček, Phạm Công Tú và Thứ trưởng Bộ Công Thương Séc Jan Sechter; điều phối bởi Jan Zahradil, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn CAPS. Nhìn lại lịch sử, Tiệp Khắc là một trong bốn nước đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam năm 1954. Sợi dây liên kết được nhấn mạnh là từ xã hội tới xã hội, con người tới con người; các hiệp định thập niên 1970–1980 đưa thế hệ người Việt đầu tiên đến Séc. Sau 1989, cộng đồng phát triển từ khoảng 9.000 lên khoảng 70.000 người, trở thành cộng đồng người Việt có tỷ lệ dân số lớn và gắn kết bậc nhất trong EU. Trong giai đoạn chuyển đổi kinh tế, người Việt góp phần duy trì nhịp sống nông thôn Séc với mô hình cửa hàng thực phẩm Potraviny. Cựu Đại sứ Hynek Kmoníček kể rằng “một cách thần kỳ”, mỗi làng lại có một người Việt được người dân yêu mến; nếu thiếu họ, sinh hoạt làng xã dễ bị đình trệ. Sự cần cù và nhạy bén đã giúp lấp đầy khoảng trống dịch vụ công và bán lẻ ở vùng quê. Hợp tác kinh tế tăng tốc nhờ EVFTA, kim ngạch song phương tăng gần 300% và vượt 4,5 tỷ USD. Séc đẩy mạnh xuất khẩu thiết bị quốc phòng và hàng công nghệ cao như máy bay, radar sang Việt Nam, đóng góp vào bảo vệ chủ quyền chiến lược của Việt Nam; Việt Nam là công xưởng điện tử cung ứng cho thị trường Séc. Các phái đoàn doanh nghiệp Séc chuẩn bị xúc tiến thương mại cuối năm, tập trung cơ khí, luyện kim và hạ tầng đường sắt tốc độ cao, mở cơ hội cho doanh nhân Séc gốc Việt làm cầu nối. Ông Phạm Công Tú chia sẻ hành trình đến Praha học tại Đại học Kỹ thuật Praha (ČVUT) từ năm 1973, coi văn hóa là chìa khóa hội nhập. Việc dịch tác phẩm của Karel Čapek sang tiếng Việt giúp ông thấu hiểu tâm hồn người Séc, hỗ trợ thành công trong kinh doanh truyền hình cáp và xuất nhập khẩu thiết bị công nghệ quốc phòng. Theo ông, làm ăn tại Việt Nam dựa nhiều vào lòng tin cá nhân, được nuôi dưỡng bằng sự thấu hiểu văn hóa và đối thoại. Thông điệp gửi đến thế hệ thứ 2, thứ 3 người gốc Việt tại Séc là không được đánh mất tiếng Việt và văn hóa Việt. Trong bối cảnh rào cản ngôn ngữ còn lớn và tỷ lệ sử dụng tiếng Anh thành thạo ở Việt Nam còn thấp, năng lực song ngữ Séc – Việt và hiểu biết hai nền văn hóa là lợi thế chiến lược. Việc gìn giữ ngôn ngữ và cội nguồn trong gia đình là nền tảng giúp thế hệ trẻ duy trì bản sắc và tiếp nối những giá trị, vị thế cộng đồng tại Séc.