Tóm tắt
Thất bại của sửa đổi liên quan đến nhân chứng hợp tác tại Quốc hội làm dấy lên nghi vấn về ổn định của liên minh. Trong chương trình Téma dňa, Michal Bartek từ Tiếng nói – Dân chủ Xã hội (HLAS – sociálna demokracia) khẳng định chính phủ muốn cầm quyền đến bầu cử đúng hạn và không lo vấp váp ở các dự luật an sinh, trong khi Martina Bajo Holečková của Tự do và Đoàn kết (SaS) cho rằng liên minh thực tế chỉ còn 75 phiếu, tức ở thế thiểu số.
Bartek nói nhân chứng hợp tác không phải ưu tiên của HLAS – sociálna demokracia, nhấn mạnh trọng tâm là các biện pháp xã hội như chăm sóc người phụ thuộc, hỗ trợ năng lượng, tăng trợ cấp sinh con và chính sách cho gia đình nhiều con. Ông tin có thể huy động ủng hộ rộng hơn trong Quốc hội cho các gói này và bác bỏ cáo buộc mặc cả hay mua chuộc phiếu bầu.
Bajo Holečková phản biện rằng dù Bartek hạ thấp mức độ ưu tiên, sửa đổi này vẫn rất quan trọng với liên minh. Bà dự báo chính phủ sẽ phải tìm kiếm ủng hộ theo từng dự luật, thương lượng với từng nghị sĩ; đồng thời cảnh báo rủi ro “mua phiếu”. Bartek đáp lại rằng làm việc theo từng luật không đồng nghĩa với mua chuộc.
Trước câu hỏi về các phiếu thiếu hụt, cuộc thảo luận chuyển sang Tomáš Taraba và nhóm nghị sĩ ngoài các câu lạc bộ liên minh ban đầu. Bartek tránh bình luận quan hệ giữa Taraba, SNS và Thủ tướng Robert Fico, nhưng nói ông khó hình dung Taraba sẽ chặn các biện pháp mang tính xã hội vì sẽ khó giải thích với cử tri. Bajo Holečková coi kết quả bỏ phiếu là bằng chứng phe đối lập có thể phối hợp hiệu quả ở một số chủ đề.
Nội dung cải tổ việc bỏ phiếu qua bưu điện từ nước ngoài bị hoãn ít nhất sáu tháng do vắng mặt nhóm đề xuất. Bartek nhấn mạnh đây không phải sáng kiến của HLAS – sociálna demokracia nhưng ông sẵn sàng ủng hộ, và cho rằng phương án cho công dân bỏ phiếu tại cơ quan đại diện ngoại giao là chấp nhận được. Trái lại, Bajo Holečková coi việc hoãn là tin tốt cho người Slovakia ở nước ngoài và nói đề xuất này đi ngược cam kết mở rộng quyền bỏ phiếu từ xa của chính phủ.
Về khả năng bầu cử trước hạn, sau các tuyên bố từ Hướng – Dân chủ Xã hội (Smer-SD) về “giọt nước tràn ly”, Bartek khẳng định phải hoàn thành nhiệm kỳ với các ưu tiên như thẻ gia đình, chương trình xã hội và tăng lương tối thiểu. Hai bên cũng tranh cãi gay gắt về tài chính công: Bajo Holečková chỉ trích ba đợt củng cố tài khóa khiến người dân gánh 7 tỷ EUR (khoảng 1 300 EUR mỗi người), còn Bartek nói thâm hụt đang giảm 1,19 tỷ EUR. Bà đáp lại rằng thâm hụt gần như giữ ở mức lúc chính phủ hiện tại tiếp quản và nợ công đã tăng 32 tỷ EUR.
Về định hướng chính sách, Bajo Holečková cho rằng chính phủ dành quá nhiều năng lượng cho thay đổi luật hình sự, trong khi y tế, giá cả, bạo lực gia đình và cực đoan hóa thanh thiếu niên chưa được xử lý thỏa đáng. Bartek bác bỏ, dẫn việc xây bệnh viện và các biện pháp chống cực đoan trong trường học, khẳng định ưu tiên là chương trình thân gia đình và bảo vệ lương hưu tháng 13. Trước mắt, việc Quốc hội xem xét bãi nhiệm Bộ trưởng Văn hóa Martina Šimkovičová (đề cử của Đảng Dân tộc Slovakia (SNS)) sẽ là phép thử mới; phe đối lập có số phiếu của mình nhưng còn phụ thuộc nghị sĩ độc lập. Bartek loại trừ khả năng HLAS – sociálna demokracia ủng hộ bãi nhiệm bộ trưởng thuộc liên minh và nhắc đến hợp tác chính trị trước đây giữa Šimkovičová và Taraba.
Kết thúc, tranh luận xoay sang đối ngoại: Bartek đánh giá tích cực các hoạt động quốc tế của Tổng thống Peter Pellegrini, coi đó là dấu hiệu Slovakia không bị cô lập. Bajo Holečková phê phán việc Slovakia “nói bằng hai giọng” giữa tổng thống và thủ tướng, và kêu gọi khẳng định rõ Liên minh châu Âu và NATO là đối tác chiến lược. Bartek nói HLAS – sociálna demokracia không phủ nhận tư cách thành viên nhưng bảo vệ lập trường phê phán các đề xuất hỗ trợ tài chính bổ sung cho Ukraine, dẫn ví dụ phát biểu của thủ tướng Đức gắn ủng hộ ngân sách EU với một gói 70 tỷ dành cho Ukraine.
Bartek nói nhân chứng hợp tác không phải ưu tiên của HLAS – sociálna demokracia, nhấn mạnh trọng tâm là các biện pháp xã hội như chăm sóc người phụ thuộc, hỗ trợ năng lượng, tăng trợ cấp sinh con và chính sách cho gia đình nhiều con. Ông tin có thể huy động ủng hộ rộng hơn trong Quốc hội cho các gói này và bác bỏ cáo buộc mặc cả hay mua chuộc phiếu bầu.
Bajo Holečková phản biện rằng dù Bartek hạ thấp mức độ ưu tiên, sửa đổi này vẫn rất quan trọng với liên minh. Bà dự báo chính phủ sẽ phải tìm kiếm ủng hộ theo từng dự luật, thương lượng với từng nghị sĩ; đồng thời cảnh báo rủi ro “mua phiếu”. Bartek đáp lại rằng làm việc theo từng luật không đồng nghĩa với mua chuộc.
Trước câu hỏi về các phiếu thiếu hụt, cuộc thảo luận chuyển sang Tomáš Taraba và nhóm nghị sĩ ngoài các câu lạc bộ liên minh ban đầu. Bartek tránh bình luận quan hệ giữa Taraba, SNS và Thủ tướng Robert Fico, nhưng nói ông khó hình dung Taraba sẽ chặn các biện pháp mang tính xã hội vì sẽ khó giải thích với cử tri. Bajo Holečková coi kết quả bỏ phiếu là bằng chứng phe đối lập có thể phối hợp hiệu quả ở một số chủ đề.
Nội dung cải tổ việc bỏ phiếu qua bưu điện từ nước ngoài bị hoãn ít nhất sáu tháng do vắng mặt nhóm đề xuất. Bartek nhấn mạnh đây không phải sáng kiến của HLAS – sociálna demokracia nhưng ông sẵn sàng ủng hộ, và cho rằng phương án cho công dân bỏ phiếu tại cơ quan đại diện ngoại giao là chấp nhận được. Trái lại, Bajo Holečková coi việc hoãn là tin tốt cho người Slovakia ở nước ngoài và nói đề xuất này đi ngược cam kết mở rộng quyền bỏ phiếu từ xa của chính phủ.
Về khả năng bầu cử trước hạn, sau các tuyên bố từ Hướng – Dân chủ Xã hội (Smer-SD) về “giọt nước tràn ly”, Bartek khẳng định phải hoàn thành nhiệm kỳ với các ưu tiên như thẻ gia đình, chương trình xã hội và tăng lương tối thiểu. Hai bên cũng tranh cãi gay gắt về tài chính công: Bajo Holečková chỉ trích ba đợt củng cố tài khóa khiến người dân gánh 7 tỷ EUR (khoảng 1 300 EUR mỗi người), còn Bartek nói thâm hụt đang giảm 1,19 tỷ EUR. Bà đáp lại rằng thâm hụt gần như giữ ở mức lúc chính phủ hiện tại tiếp quản và nợ công đã tăng 32 tỷ EUR.
Về định hướng chính sách, Bajo Holečková cho rằng chính phủ dành quá nhiều năng lượng cho thay đổi luật hình sự, trong khi y tế, giá cả, bạo lực gia đình và cực đoan hóa thanh thiếu niên chưa được xử lý thỏa đáng. Bartek bác bỏ, dẫn việc xây bệnh viện và các biện pháp chống cực đoan trong trường học, khẳng định ưu tiên là chương trình thân gia đình và bảo vệ lương hưu tháng 13. Trước mắt, việc Quốc hội xem xét bãi nhiệm Bộ trưởng Văn hóa Martina Šimkovičová (đề cử của Đảng Dân tộc Slovakia (SNS)) sẽ là phép thử mới; phe đối lập có số phiếu của mình nhưng còn phụ thuộc nghị sĩ độc lập. Bartek loại trừ khả năng HLAS – sociálna demokracia ủng hộ bãi nhiệm bộ trưởng thuộc liên minh và nhắc đến hợp tác chính trị trước đây giữa Šimkovičová và Taraba.
Kết thúc, tranh luận xoay sang đối ngoại: Bartek đánh giá tích cực các hoạt động quốc tế của Tổng thống Peter Pellegrini, coi đó là dấu hiệu Slovakia không bị cô lập. Bajo Holečková phê phán việc Slovakia “nói bằng hai giọng” giữa tổng thống và thủ tướng, và kêu gọi khẳng định rõ Liên minh châu Âu và NATO là đối tác chiến lược. Bartek nói HLAS – sociálna demokracia không phủ nhận tư cách thành viên nhưng bảo vệ lập trường phê phán các đề xuất hỗ trợ tài chính bổ sung cho Ukraine, dẫn ví dụ phát biểu của thủ tướng Đức gắn ủng hộ ngân sách EU với một gói 70 tỷ dành cho Ukraine.

