Sau nhiều năm trợ cấp cho zateplení, thay hệ thống sưởi và thay cửa sổ, thị trường chuẩn bị bước ngoặt: Nová zelená úsporám sẽ dựa vào các khoản vay ưu đãi hoặc không lãi thay vì trợ cấp. Chính phủ sắp công bố phiên bản mới; các ngân hàng và quỹ tiết kiệm xây dựng sẽ tham gia, nhà nước chi trả lãi, còn hộ gia đình chỉ hoàn vốn gốc. Hiệp hội các quỹ tiết kiệm xây dựng (Asociace stavebních spořitelen) qua Radek Šalša nói sẵn sàng đàm phán, nhưng chưa có chi tiết.

Hộ gia đình sẽ phải bỏ vốn ban đầu lớn hơn và thời gian hoàn vốn dài hơn; theo Petřek, thời mà tầng lớp trung lưu dễ tiếp cận điện mặt trời có thể chấm dứt. Không phải ai cũng đạt điều kiện vay vì cần tích lũy và phải qua chấm điểm tín dụng, có thể xung đột với khoản vay thế chấp. Bộ Môi trường (Ministerstvo životního prostředí - MŽP) qua Veronika Krejčí cho biết thông số như mức lãi ưu đãi và ngân sách trả lãi sẽ được công bố. Pavel Rek (Tedom energie) đề xuất dùng Quỹ Hiện đại hóa (Modernizační fond) để trả lãi nhằm hỗ trợ được nhiều hộ hơn, kết hợp hỗ trợ nhỏ cho hộ thu nhập thấp; Štěpán Chalupa từ Phòng Nguồn năng lượng tái tạo (Komora obnovitelných zdrojů) muốn lãi ưu đãi bằng 0 và cân nhắc giảm thuế hoặc DPH. Năm trước, các ngân hàng từng cho vay với lãi bằng một nửa so với mức 4–6% thông thường.

Một phần trợ cấp vẫn có thể duy trì cho hộ thu nhập thấp hoặc nhà chung cư. Bộ Công Thương (Ministerstvo průmyslu a obchodu) do Karel Havlíček (ANO) nêu khả năng hỗ trợ cả những người không kịp nộp trước khi hệ thống đóng, nhưng cách xác minh chưa rõ. Theo Veronika Krejčí, gần như toàn bộ hồ sơ ở giai đoạn Nová zelená úsporám 2025 đã được duyệt và chi trả; các hồ sơ thiếu giấy tờ còn đang xử lý và đã có nguồn kinh phí dự phòng.

Havlíček nói nhà nước có thể dành 4 tỷ korun cho trợ cấp, chỉ là phần nhỏ so với 42 tỷ korun người dân đã rút từ NZÚ năm ngoái. Tiếp nhận hồ sơ dừng từ cuối tháng 11 khi cạn kinh phí, chương trình “đóng băng”, còn doanh nghiệp và hộ gia đình chờ đợi hướng đi mới.

Doanh nghiệp có quan điểm trái chiều: Pavel Rek đánh giá vay ưu đãi hợp lý về dài hạn vì trợ cấp đã hoàn thành vai trò kích hoạt thị trường, còn công nghệ như điện mặt trời, lưu trữ và điều khiển thông minh nay đã hiệu quả kinh tế. Ngược lại, Hiệp hội Sử dụng Bơm Nhiệt (Asociace pro využití tepelných čerpadel) cảnh báo mất trợ cấp sẽ làm giảm lợi thế và động lực của hộ gia đình; Eva Neudertová hoan nghênh ít nhất có vay ưu đãi cho những ai không muốn hoặc không thể trả ngay khoản lớn.

Theo Petřek, chuyển từ trợ cấp sang vay ưu đãi là liệu pháp sốc vì NZÚ suốt 17 năm đã tạo cảm giác bảo đảm hỗ trợ cho các đầu tư tiết kiệm năng lượng. Nhiều hộ vẫn chờ “cửa” trợ cấp nên trì hoãn ký hợp đồng zateplení, lắp điện mặt trời hay cải tạo khác. Jan Krčmář từ Hiệp hội Năng lượng Mặt trời (Solární Asociace) cảnh báo doanh nghiệp khó chốt đơn mới, dòng tiền suy giảm; Nikolas Pátek (Blowin) lo các doanh nghiệp nhỏ và vừa phụ thuộc lĩnh vực này sẽ bị ảnh hưởng nặng, người dân hoãn đầu tư, thị trường hồi phục chậm và có thể có doanh nghiệp phá sản.

Sự bất định hiện nay bị đánh giá còn tệ hơn thông báo rõ ràng rằng sẽ không có trợ cấp trong một thời gian. Khi mùa xuân đến, trì hoãn có thể khiến hộ gia đình lỡ sản lượng mùa hè của hệ thống điện mặt trời. Đàm phán mô hình mới chậm một phần vì lãnh đạo MŽP bất ổn: Petr Macinka (Motoristé) từng kiêm cả Bộ Ngoại giao (Ministerstvo zahraničních věcí), và cách đây hai tuần Igor Červený (Motoristé) mới được bổ nhiệm. Tương lai NZÚ nhiều khi do Karel Havlíček truyền đạt, và Thủ tướng Andrej Babiš (ANO) trực tiếp quan tâm, coi chương trình cùng giấy phép phát thải là ưu tiên của lĩnh vực môi trường.