Các nhà khoa học cảnh báo châu Âu và cộng đồng quốc tế có thể mất khả năng theo dõi một hệ thống hải lưu then chốt đúng lúc nó có thể trải qua biến đổi lớn, khiến khí hậu châu Âu thay đổi nhanh gấp mười lần hiện nay. Rủi ro gia tăng của biến đổi khí hậu làm cho việc giám sát trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Tuần hoàn đảo chiều kinh tuyến Đại Tây Dương (AMOC) hoạt động như một “băng chuyền” vận chuyển nhiệt từ vùng nhiệt đới lên Bắc Đại Tây Dương, góp phần giữ ổn định khí hậu Tây Âu và ảnh hưởng nhiều quá trình thời tiết toàn cầu. Dù đa số mô hình dự báo AMOC suy yếu dần khi Trái Đất ấm lên, mức độ và nhịp độ thay đổi vẫn còn bất định vì thiếu chuỗi quan trắc dài hạn và khó mô phỏng chính xác các quá trình đại dương phức tạp.

Một kịch bản suy yếu mạnh dẫn tới sụp đổ AMOC có thể làm biến đổi khí hậu châu Âu nhanh gấp 10 lần, tạo thêm áp lực lên hạ tầng, hệ thống lương thực, y tế công và kinh tế, trong khi xã hội hiện đã chật vật thích ứng. Tuy vậy, xác suất và thời điểm xảy ra vẫn chưa rõ ràng.

Nhiều nghiên cứu gần đây cố gắng xác định AMOC đã suy yếu tới đâu, nhưng phần lớn dựa vào chỉ thị gián tiếp như nhiệt độ mặt biển lịch sử, bởi đo đạc trực tiếp mới chỉ có khoảng hai thập kỷ. Những khác biệt giữa các kết quả chủ yếu phản ánh mức độ bất định cao hơn là mâu thuẫn về bản chất hiện tượng.

Quan trắc có hệ thống AMOC khởi đầu đầu những năm 2000 nhờ hợp tác quốc tế và đã trở thành dữ liệu cốt lõi để kiểm định mô hình khí hậu. Hiện nhiều chương trình thiếu kinh phí; các đề xuất cắt giảm ngân sách ở Mỹ đe dọa Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA), Cục Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) và Quỹ Khoa học Quốc gia (National Science Foundation), ba đơn vị đóng góp khoảng một nửa nguồn lực giám sát AMOC. Mỹ cũng thông báo thu hẹp một chương trình quan trắc đại dương bao gồm theo dõi hệ này.

Châu Âu nỗ lực dẫn dắt bằng sáng kiến OceanEye, dự kiến đầu tư khoảng 50 triệu EUR để mở rộng mạng lưới quan trắc đại dương. Tuy nhiên, tồn tại khoảng trống tới khi hệ thống mới vận hành đầy đủ; các tàu nghiên cứu hiện tại cần được cấp vốn và vận hành liên tục để tránh đứt gãy chuỗi dữ liệu.

Theo ước tính, duy trì giám sát AMOC cần khoảng 25 triệu EUR mỗi năm, tức xấp xỉ 5 xu EUR mỗi người mỗi năm trong Liên minh châu Âu. Các nhà nghiên cứu kêu gọi Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh và đối tác quốc tế bảo đảm tài trợ ổn định, dài hạn, coi quan trắc AMOC là năng lực thiết yếu để chuẩn bị trước rủi ro khí hậu. Không có chuỗi quan trắc liên tục, nhân loại sẽ không thể phân biệt giữa các kịch bản: sụp đổ sắp xảy ra, diễn ra trong một thế kỷ nữa, hay có thể tránh được nếu cắt giảm phát thải đủ nhanh.