Tóm tắt
Sáu năm sau Brexit, không khí hòa dịu thể hiện rõ tại thượng đỉnh EU–Anh ở Brussels. Thủ tướng Andy Burnham được đón trên thảm đỏ tại trụ sở Hội đồng châu Âu (European Council), bên cạnh Chủ tịch Ủy ban châu Âu (European Commission) Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu (European Council) António Costa, trong tiếng quốc ca “God Save the King”. Burnham gọi đây là ngày tốt cho Anh và cho châu Âu.
Hai bên muốn mở rộng cơ hội di chuyển cho người trẻ: mỗi năm đến 100.000 người từ mỗi phía có thể sang bên kia tối đa ba năm để làm việc, học tập, tình nguyện hoặc du lịch, hướng tới triển khai muộn nhất từ 2030. Vương quốc Anh sẽ trở lại Chương trình Erasmus+ từ 2027. Tuy vậy, học phí cho sinh viên EU tại các đại học Anh hiện cao gấp đến bốn lần so với sinh viên Anh; Liên minh châu Âu muốn điều chỉnh, nhưng chưa có thỏa thuận và đặt mục tiêu đàm phán xong trong sáu tháng tới.
Về thương mại, Anh chấp nhận tiệm cận các tiêu chuẩn EU để giảm kiểm tra và chứng nhận đối với sữa, thịt và thực phẩm, qua đó hạ chi phí doanh nghiệp và kỳ vọng kéo giá thực phẩm xuống. Các thay đổi này chỉ có hiệu lực từ tháng 3/2028, nên tác động trước mắt với người tiêu dùng còn hạn chế.
Hai bên thống nhất kết nối các hệ thống mua bán phát thải, nhằm tăng động lực sản xuất bền vững. Cùng với đó là hợp tác về số hóa và chống di cư bất hợp pháp. Burnham nhấn mạnh sẽ khởi động thực thi ngay và “xây lại những nhịp cầu đã bị phá vỡ nhiều năm trước”.
Sự gần gũi cũng thể hiện ở lập trường với Ukraine: Vương quốc Anh dự kiến tham gia nhóm châu Âu có thể làm trung gian trong đàm phán tương lai giữa Ukraine và Nga, đồng thời tiếp tục là nhà tài trợ quan trọng cho Kyiv. Khảo sát của Viện thăm dò ý kiến Ipsos (Ipsos) cho thấy đa số người Anh ủng hộ việc nộp đơn tái gia nhập EU, đặc biệt trong cử tri Công đảng Labour và nhóm dưới 35 tuổi.
Bối cảnh nhắc lại rằng Anh rời EU năm 2020 sau 47 năm là thành viên, dựa trên kết quả trưng cầu năm 2016 với cách biệt sít sao. António Costa khẳng định EU vẫn sẵn sàng cho một quan hệ gần gũi nhất có thể với Vương quốc Anh.
Dù nhiều người nói về khả năng “Brejoin”, con đường này còn xa. Liên minh thuế quan và tự do đi lại vẫn là những điều cấm kỵ tại Anh. Burnham cho rằng các tuyên bố hiện nay có lẽ là giới hạn có thể đạt được trong nhiệm kỳ này và quyết định thuộc về người dân Anh—bài học mà Brussels vẫn còn nhớ rõ từ cuộc trưng cầu trước đây.
Hai bên muốn mở rộng cơ hội di chuyển cho người trẻ: mỗi năm đến 100.000 người từ mỗi phía có thể sang bên kia tối đa ba năm để làm việc, học tập, tình nguyện hoặc du lịch, hướng tới triển khai muộn nhất từ 2030. Vương quốc Anh sẽ trở lại Chương trình Erasmus+ từ 2027. Tuy vậy, học phí cho sinh viên EU tại các đại học Anh hiện cao gấp đến bốn lần so với sinh viên Anh; Liên minh châu Âu muốn điều chỉnh, nhưng chưa có thỏa thuận và đặt mục tiêu đàm phán xong trong sáu tháng tới.
Về thương mại, Anh chấp nhận tiệm cận các tiêu chuẩn EU để giảm kiểm tra và chứng nhận đối với sữa, thịt và thực phẩm, qua đó hạ chi phí doanh nghiệp và kỳ vọng kéo giá thực phẩm xuống. Các thay đổi này chỉ có hiệu lực từ tháng 3/2028, nên tác động trước mắt với người tiêu dùng còn hạn chế.
Hai bên thống nhất kết nối các hệ thống mua bán phát thải, nhằm tăng động lực sản xuất bền vững. Cùng với đó là hợp tác về số hóa và chống di cư bất hợp pháp. Burnham nhấn mạnh sẽ khởi động thực thi ngay và “xây lại những nhịp cầu đã bị phá vỡ nhiều năm trước”.
Sự gần gũi cũng thể hiện ở lập trường với Ukraine: Vương quốc Anh dự kiến tham gia nhóm châu Âu có thể làm trung gian trong đàm phán tương lai giữa Ukraine và Nga, đồng thời tiếp tục là nhà tài trợ quan trọng cho Kyiv. Khảo sát của Viện thăm dò ý kiến Ipsos (Ipsos) cho thấy đa số người Anh ủng hộ việc nộp đơn tái gia nhập EU, đặc biệt trong cử tri Công đảng Labour và nhóm dưới 35 tuổi.
Bối cảnh nhắc lại rằng Anh rời EU năm 2020 sau 47 năm là thành viên, dựa trên kết quả trưng cầu năm 2016 với cách biệt sít sao. António Costa khẳng định EU vẫn sẵn sàng cho một quan hệ gần gũi nhất có thể với Vương quốc Anh.
Dù nhiều người nói về khả năng “Brejoin”, con đường này còn xa. Liên minh thuế quan và tự do đi lại vẫn là những điều cấm kỵ tại Anh. Burnham cho rằng các tuyên bố hiện nay có lẽ là giới hạn có thể đạt được trong nhiệm kỳ này và quyết định thuộc về người dân Anh—bài học mà Brussels vẫn còn nhớ rõ từ cuộc trưng cầu trước đây.

