Tóm tắt
Tamás Sulyok ký sửa đổi hiến pháp chấm dứt nhiệm kỳ, văn bản được Quốc hội Hungary (Országgyűlés) thông qua với mục tiêu “khôi phục dân chủ dựa trên nhà nước pháp quyền”. Dù đặt bút ký, ông khẳng định sửa đổi gây tổn hại đến vận hành của nhà nước pháp quyền ở Hungary. Từ thứ Hai, Chủ tịch Quốc hội Ágnes Forsthofferová sẽ tạm thời đảm nhiệm các nhiệm vụ tổng thống.
Sulyok nói ông không còn lựa chọn nào khác ngoài việc ký, nhưng gọi đây là “tấm gương lịch sử đáng hổ thẹn về lạm dụng quyền lực chính trị”, gây thiệt hại lớn cho các giá trị nền tảng của dân chủ hiến định. Ông nhấn mạnh các giá trị cơ bản của xã hội tự do đã bị chà đạp vì lợi ích chính trị.
Thủ tướng Hungary Péter Magyar phản hồi rằng “nhiệm kỳ tổng thống sẽ chấm dứt, Tòa án Hiến pháp (Alkotmánybíróság) sẽ được giải phóng, quyền tự chủ tư pháp sẽ được tăng cường”. Trước đó ông Magyar cáo buộc Sulyok là bù nhìn của đảng Fidesz (Fidesz) gắn với cựu thủ tướng Viktor Orbán, người đã mất quyền lực sau 16 năm cầm quyền.
Sau khi đảng Tisza (Tisza) thắng cử quốc hội tháng 4 và giành đa số 2/3, ông Magyar kêu gọi Sulyok từ chức. Khi điều đó không xảy ra, Quốc hội thông qua sửa đổi chấm dứt nhiệm kỳ tổng thống với lý do “xã hội đã mất niềm tin”, tỷ lệ 139–6, còn Fidesz tẩy chay. Magyar cảnh báo nếu Sulyok không ký sẽ đối mặt với luận tội, trong khi ông Orbán chỉ trích sửa đổi trên Facebook.
Quốc hội sẽ bầu tổng thống mới, hoặc đến khi hiến pháp mới có hiệu lực, hoặc tối đa 5 năm; thời hạn bầu là trong 30 ngày. Vai trò tổng thống chủ yếu mang tính nghi lễ nhưng có quyền ký luật hoặc chuyển luật lên Tòa án Hiến pháp để xem xét.
Sửa đổi còn giới hạn thời gian một nghị sĩ phục vụ tại quốc hội tối đa 12 năm, nhằm ngăn một số gương mặt nổi bật của Fidesz tái tranh cử trong tương lai. Tòa án Hiến pháp được khôi phục thẩm quyền xem xét các luật liên quan ngân sách và thẩm phán sẽ nghỉ hưu ở tuổi 70. Văn bản cũng dự kiến thành lập một cơ quan mới với quyền hạn mạnh để chống tham nhũng.
Sulyok nói ông không còn lựa chọn nào khác ngoài việc ký, nhưng gọi đây là “tấm gương lịch sử đáng hổ thẹn về lạm dụng quyền lực chính trị”, gây thiệt hại lớn cho các giá trị nền tảng của dân chủ hiến định. Ông nhấn mạnh các giá trị cơ bản của xã hội tự do đã bị chà đạp vì lợi ích chính trị.
Thủ tướng Hungary Péter Magyar phản hồi rằng “nhiệm kỳ tổng thống sẽ chấm dứt, Tòa án Hiến pháp (Alkotmánybíróság) sẽ được giải phóng, quyền tự chủ tư pháp sẽ được tăng cường”. Trước đó ông Magyar cáo buộc Sulyok là bù nhìn của đảng Fidesz (Fidesz) gắn với cựu thủ tướng Viktor Orbán, người đã mất quyền lực sau 16 năm cầm quyền.
Sau khi đảng Tisza (Tisza) thắng cử quốc hội tháng 4 và giành đa số 2/3, ông Magyar kêu gọi Sulyok từ chức. Khi điều đó không xảy ra, Quốc hội thông qua sửa đổi chấm dứt nhiệm kỳ tổng thống với lý do “xã hội đã mất niềm tin”, tỷ lệ 139–6, còn Fidesz tẩy chay. Magyar cảnh báo nếu Sulyok không ký sẽ đối mặt với luận tội, trong khi ông Orbán chỉ trích sửa đổi trên Facebook.
Quốc hội sẽ bầu tổng thống mới, hoặc đến khi hiến pháp mới có hiệu lực, hoặc tối đa 5 năm; thời hạn bầu là trong 30 ngày. Vai trò tổng thống chủ yếu mang tính nghi lễ nhưng có quyền ký luật hoặc chuyển luật lên Tòa án Hiến pháp để xem xét.
Sửa đổi còn giới hạn thời gian một nghị sĩ phục vụ tại quốc hội tối đa 12 năm, nhằm ngăn một số gương mặt nổi bật của Fidesz tái tranh cử trong tương lai. Tòa án Hiến pháp được khôi phục thẩm quyền xem xét các luật liên quan ngân sách và thẩm phán sẽ nghỉ hưu ở tuổi 70. Văn bản cũng dự kiến thành lập một cơ quan mới với quyền hạn mạnh để chống tham nhũng.
