Tóm tắt
Hoa Kỳ quyết định khôi phục phong tỏa hải quân đối với các cảng và vùng duyên hải của Iran từ 22 giờ thứ Ba (giờ Paris). Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (U.S. Central Command - CentCom) thông báo sẽ cưỡng chế lệnh này, sau khi biện pháp từng được dỡ ngày 18/6 trong khuôn khổ đình chiến Washington–Tehran. Donald Trump nhấn mạnh eo Hormuz sẽ luôn mở và khẳng định phong tỏa chỉ nhằm vào tàu Iran và khách hàng của Iran.
Donald Trump đồng thời tuyên bố Hoa Kỳ sẽ áp mức thu 20% giá trị hàng hóa vận chuyển qua eo Hormuz để bù đắp chi phí bảo đảm an toàn tuyến hàng hải, triển khai ngay lập tức. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghtchi mỉa mai đề xuất này, nói Iran là “người gác eo biển” và sẽ “công bằng” hơn. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (International Maritime Organization - IMO) yêu cầu eo Hormuz phải miễn mọi loại phí theo luật quốc tế và khẳng định không có cơ sở pháp lý cho việc thu phí bắt buộc khi qua các eo biển quốc tế.
Đụng độ quân sự leo thang: Hoa Kỳ không kích Iran ngày thứ hai liên tiếp, nói đã đánh trúng “hàng chục mục tiêu” để làm suy yếu quyền kiểm soát eo Hormuz của Tehran; truyền thông địa phương cho biết có hai người thiệt mạng. Tehran nói đã tấn công các căn cứ ở Vùng Vịnh được Washington sử dụng. Hãng Thông tấn Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRNA) ghi nhận bốn tiếng nổ gần Bandar‑e Abbas; CentCom xác nhận hôm Chủ nhật đã dùng ba tàu mặt nước tự hành Corsair tấn công cơ sở bảo dưỡng tàu và tàu ngầm tại cảng này, lần đầu Corsair được sử dụng trong tác chiến; Corsair dài 24 feet, chạy diesel, do Công ty Saronic Technologies (Saronic Technologies) chế tạo.
Tác động thị trường năng lượng rõ nét: giá dầu Brent tăng 9,06% lên 82,90 USD (72,80 EUR), WTI tăng 9,05% lên 77,87 USD (68,39 EUR) vào khoảng 20:20 (giờ Paris). Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 xuống 800.000 thùng/ngày, từ mức 1 triệu thùng/ngày trước đó, giữa bối cảnh bất định do chiến sự ở Trung Đông.
Tại Yemen, liên minh quân sự do Ả Rập Xê Út dẫn đầu thông báo đánh chặn tên lửa đạn đạo do lực lượng Houthi phóng ở miền nam vương quốc. Chính phủ Yemen nói đã tấn công sân bay Sanaa do Houthi kiểm soát để ngăn máy bay Iran hạ cánh, rồi ra lệnh đóng cửa các sân bay trong nước cho đến khi có thông báo mới. Phía Houthi cáo buộc Riyadh không kích sân bay Sanaa và tuyên bố bắn tên lửa, triển khai máy bay không người lái đáp trả nhằm vào sân bay Abha; đồng thời cảnh báo các hãng hàng không tránh không phận Ả Rập Xê Út, trong khi vùng trời Yemen vẫn do liên minh kiểm soát, dù Houthi đã tổ chức các chuyến bay trực tiếp giữa Iran và Sanaa.
Về ngoại giao, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres bày tỏ quan ngại sâu sắc trước nguy cơ đối đầu quân sự mới tại Vùng Vịnh, lên án các vụ tấn công tàu thuyền ở eo Hormuz, các đòn không kích của Hoa Kỳ vào Iran và các cuộc tấn công của Iran vào mục tiêu ở nước láng giềng. Bộ Ngoại giao Iran, qua người phát ngôn Esmaeil Baghaei, coi vụ tấn công sân bay Sanaa là vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc.
Trong diễn biến chính trị tại Hoa Kỳ, Donald Trump cho biết sẽ có “bài phát biểu trước toàn quốc” vào tối thứ Năm lúc 21 giờ (03 giờ thứ Sáu, giờ Paris), chưa nêu chủ đề. Toàn cục, việc tái lập phong tỏa, ý định áp phí qua eo Hormuz, các vụ nổ gần Bandar‑e Abbas và căng thẳng lan rộng ở Yemen đẩy rủi ro leo thang khu vực lên cao, trong khi giá dầu tăng vọt phản ánh lo ngại về an ninh hàng hải và nguồn cung.
Donald Trump đồng thời tuyên bố Hoa Kỳ sẽ áp mức thu 20% giá trị hàng hóa vận chuyển qua eo Hormuz để bù đắp chi phí bảo đảm an toàn tuyến hàng hải, triển khai ngay lập tức. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghtchi mỉa mai đề xuất này, nói Iran là “người gác eo biển” và sẽ “công bằng” hơn. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (International Maritime Organization - IMO) yêu cầu eo Hormuz phải miễn mọi loại phí theo luật quốc tế và khẳng định không có cơ sở pháp lý cho việc thu phí bắt buộc khi qua các eo biển quốc tế.
Đụng độ quân sự leo thang: Hoa Kỳ không kích Iran ngày thứ hai liên tiếp, nói đã đánh trúng “hàng chục mục tiêu” để làm suy yếu quyền kiểm soát eo Hormuz của Tehran; truyền thông địa phương cho biết có hai người thiệt mạng. Tehran nói đã tấn công các căn cứ ở Vùng Vịnh được Washington sử dụng. Hãng Thông tấn Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRNA) ghi nhận bốn tiếng nổ gần Bandar‑e Abbas; CentCom xác nhận hôm Chủ nhật đã dùng ba tàu mặt nước tự hành Corsair tấn công cơ sở bảo dưỡng tàu và tàu ngầm tại cảng này, lần đầu Corsair được sử dụng trong tác chiến; Corsair dài 24 feet, chạy diesel, do Công ty Saronic Technologies (Saronic Technologies) chế tạo.
Tác động thị trường năng lượng rõ nét: giá dầu Brent tăng 9,06% lên 82,90 USD (72,80 EUR), WTI tăng 9,05% lên 77,87 USD (68,39 EUR) vào khoảng 20:20 (giờ Paris). Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 xuống 800.000 thùng/ngày, từ mức 1 triệu thùng/ngày trước đó, giữa bối cảnh bất định do chiến sự ở Trung Đông.
Tại Yemen, liên minh quân sự do Ả Rập Xê Út dẫn đầu thông báo đánh chặn tên lửa đạn đạo do lực lượng Houthi phóng ở miền nam vương quốc. Chính phủ Yemen nói đã tấn công sân bay Sanaa do Houthi kiểm soát để ngăn máy bay Iran hạ cánh, rồi ra lệnh đóng cửa các sân bay trong nước cho đến khi có thông báo mới. Phía Houthi cáo buộc Riyadh không kích sân bay Sanaa và tuyên bố bắn tên lửa, triển khai máy bay không người lái đáp trả nhằm vào sân bay Abha; đồng thời cảnh báo các hãng hàng không tránh không phận Ả Rập Xê Út, trong khi vùng trời Yemen vẫn do liên minh kiểm soát, dù Houthi đã tổ chức các chuyến bay trực tiếp giữa Iran và Sanaa.
Về ngoại giao, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres bày tỏ quan ngại sâu sắc trước nguy cơ đối đầu quân sự mới tại Vùng Vịnh, lên án các vụ tấn công tàu thuyền ở eo Hormuz, các đòn không kích của Hoa Kỳ vào Iran và các cuộc tấn công của Iran vào mục tiêu ở nước láng giềng. Bộ Ngoại giao Iran, qua người phát ngôn Esmaeil Baghaei, coi vụ tấn công sân bay Sanaa là vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc.
Trong diễn biến chính trị tại Hoa Kỳ, Donald Trump cho biết sẽ có “bài phát biểu trước toàn quốc” vào tối thứ Năm lúc 21 giờ (03 giờ thứ Sáu, giờ Paris), chưa nêu chủ đề. Toàn cục, việc tái lập phong tỏa, ý định áp phí qua eo Hormuz, các vụ nổ gần Bandar‑e Abbas và căng thẳng lan rộng ở Yemen đẩy rủi ro leo thang khu vực lên cao, trong khi giá dầu tăng vọt phản ánh lo ngại về an ninh hàng hải và nguồn cung.
