Donald Trump là tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên sau 9 năm thăm chính thức Bắc Kinh, tối thứ Tư đến dự thượng đỉnh 2 ngày 14–15/5 với Hszi Csin-ping. Hai người từng gặp ở Hàn Quốc 10/2025 và thống nhất tạm đình chiến trong chiến tranh thuế. Thế giới kỳ vọng không có đột biến; ưu tiên là củng cố quan hệ kinh tế và gia hạn tạm đình chiến do Trump khởi xướng năm ngoái, theo chuyên gia Matura Tamás từ Đại học Corvinus (Corvinus Egyetem) nói với báo Telex (Telex). Ông dự báo không có đột phá, chủ yếu ổn định hiện trạng.

Cuộc gặp diễn ra giữa lúc chiến tranh Mỹ–Israel chống Iran kéo dài, làm lu mờ chương trình nghị sự và khiến Trump đến Bắc Kinh trong thế yếu hơn. Cuộc hẹn lẽ ra diễn ra tháng 3 nhưng Nhà Trắng (White House) hoãn vì chiến sự; lệnh ngừng bắn mong manh từ đầu tháng 4 không đem lại tiến triển đàm phán. So với trước khi nổ ra chiến tranh, khi các bước đi của Hoa Kỳ ở Venezuela gây ấn tượng lớn, vị thế Washington nay suy giảm và có thể bị Bắc Kinh khai thác.

Một câu hỏi là Trump có nhờ Bắc Kinh hỗ trợ đàm phán với Tehran hay mở lại eo biển Hormuz hay không. Iran vừa cử ngoại trưởng thăm Trung Quốc và gặp Vương Nghị; Matura cho rằng Trump khó chính thức cầu viện, song có thể ngỏ ý đánh giá cao nếu Trung Quốc gây ảnh hưởng lên Iran. Bắc Kinh đang hưởng lợi bất ngờ từ khủng hoảng nhờ chuyển dịch xanh, tích trữ dầu trước đó và việc tàu Trung Quốc từng được Tehran cho qua Hormuz, nên có lý do để kiên nhẫn.

Phía Hoa Kỳ dự định gây sức ép về hỗ trợ của Trung Quốc cho Tehran và Nga. Trước thượng đỉnh, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ (U.S. Department of State) trừng phạt 3 công ty Trung Quốc cung cấp ảnh vệ tinh phục vụ các đòn đáp trả của Iran, còn Bộ Tài chính Hoa Kỳ (U.S. Department of the Treasury) phạt một công ty thương mại hỗ trợ hệ thống phòng không vác vai cho Iran. Trung Quốc phản đối mạnh mẽ các lệnh trừng phạt này.

Đài Loan tiếp tục là chủ đề không thể tránh. Bắc Kinh muốn Washington dừng bán vũ khí và tuyên bố “phản đối” độc lập của Đài Loan, thay vì lập trường “không ủng hộ”. Dù có lo ngại Trump đổi giọng để đổi lấy thỏa thuận thương mại, Matura đánh giá nhượng bộ lớn là khó, nhất là về vũ khí: Mỹ đã phê duyệt gói 11 tỷ USD cuối 2025 và cân nhắc thêm 15 tỷ USD năm nay, nhưng hoãn cấp phép vì thượng đỉnh; Hszi Csin-ping từng cảnh báo phải “đặc biệt thận trọng”.

Trọng tâm chính là thương mại. Washington muốn Trung Quốc mua thêm nông sản Mỹ như thịt bò, đậu tương và đặt mua máy bay Boeing, đồng thời lập hội đồng thương mại và đầu tư. Bắc Kinh tìm cách gia hạn tạm đình chiến năm ngoái, tránh thuế cao với hàng Trung Quốc và nới lỏng kiểm soát xuất khẩu bán dẫn, chip. Kỳ vọng chung là giữ nguyên trạng, khi hai bên kìm chân lẫn nhau: Trung Quốc bằng chuỗi cung ứng và nguyên liệu chiến lược, Hoa Kỳ bằng năng lực chế tạo chip. Quan điểm ngày càng lan rộng ở Trung Quốc coi Mỹ là quyền lực suy thoái nhưng nguy hiểm, nên cần né va chạm; châu Âu cũng ưa kịch bản ổn định này.

Một chủ đề mang tính quyết định là quản trị và hạn chế rủi ro của trí tuệ nhân tạo. Tờ Wall Street Journal (The Wall Street Journal) cho biết hai bên cân nhắc đối thoại chính thức về AI, xử lý rủi ro mô hình hành xử bất ngờ, vũ khí tự động và việc tác nhân phi nhà nước lạm dụng hệ thống mở. Dưới thời Joe Biden, đôi bên từng cam kết 11/2024 rằng kiểm soát hệ thống hạt nhân phải do con người nắm; ngoài ra, Bắc Kinh không coi chuyện cấp bách, và chính quyền Trump cũng vậy. Gần đây, Nhà Trắng đổi thái độ, theo Los Angeles Times (Los Angeles Times) dẫn lời Jake Sullivan, sau khi mẫu Mythos của Anthropic gây lo ngại; hai bên âm thầm bàn về đường dây nóng khẩn cấp cho AI. Lạc quan so sánh với kiểm soát hạt nhân thời Chiến tranh Lạnh, nhưng Matura bi quan vì chưa đến mức răn đe hủy diệt lẫn nhau; cả hai có thể ngại tự hạn chế phát triển vũ khí tự động.