Thông tư 85 của Bộ Giáo dục và Đào tạo cấm các trường phổ thông thu tiền dạy tăng cường vì đây là kiến thức cơ bản cần tiếp cận bình đẳng, kinh phí lấy từ ngân sách; các hoạt động theo nhu cầu có thể thu dựa trên đăng ký tự nguyện. PGS.TS Trương Đình Thăng đánh giá định hướng này phù hợp với chuyển đổi sang phát triển phẩm chất, năng lực, tạo hành lang pháp lý để đa dạng hóa hoạt động và tăng minh bạch, trách nhiệm giải trình.

Nhiều hiệu trưởng cảnh báo khó khăn lớn về kinh phí. Một phó hiệu trưởng ở Hà Nội nêu ví dụ dạy Tiếng Anh liên kết phí khoảng 160.000 đồng/học sinh/tháng, 40% trả giáo viên trung tâm, 15-20% cho quản lý và cơ sở vật chất của trường, phần còn lại thuộc trung tâm; với 600 học sinh, nếu miễn phí, trường phải chi gần 60 triệu đồng/tháng, cả năm khoảng 540 triệu, chưa kể mời chuyên gia, nghệ nhân, vận động viên hay dã ngoại.

Tại TP HCM, có trường tiểu học thu 450.000-500.000 đồng/học sinh/tháng cho Tiếng Anh tăng cường, trong đó 80-85% trả đối tác, phần còn lại dành cho thuế, điện nước, sửa chữa và tích lũy tăng thu nhập cho giáo viên; nếu miễn phí sẽ rất khó cân đối. Một hiệu trưởng ở Hà Nội cho biết từng mời ca sĩ giao lưu với cát-xê 10 triệu đồng, trong đó cá nhân phải tự chi 8 triệu, cho thấy thiếu nguồn bổ sung sẽ khó duy trì hoạt động có chuyên gia hoặc đơn vị liên kết.

Nhu cầu phụ huynh đối với lớp tăng cường tại trường vẫn cao vì học phí rẻ hơn 1/3-1/5 so với trung tâm bên ngoài và thuận tiện quản lý giờ đón con. Tuy nhiên, khó khăn thứ hai là nhân lực: giáo viên phổ thông không thể mặc nhiên đủ chuyên môn cho các nội dung như kỹ năng sống, trí tuệ nhân tạo hay Tin học chuyên sâu, trong khi định mức hiện hành chỉ tính chương trình chính khóa và không bao gồm dạy tăng cường.

Các hiệu trưởng đặt vấn đề về thời gian vượt định mức và chế độ thù lao nếu yêu cầu giáo viên dạy thêm; nếu không có cơ chế chi trả phù hợp, áp lực sẽ tăng, ảnh hưởng chất lượng giờ học. Về phương án chuyển sang dạy theo nhu cầu để được thu tiền, ranh giới giữa “tăng cường” và “tự nguyện” bị cho là chưa rõ, nhất là với ngoại ngữ, kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo; tiêu chí phân biệt nền tảng với nâng cao còn mơ hồ, dễ phát sinh cách hiểu khác nhau.

PGS.TS Trương Đình Thăng nhận định lo ngại là có cơ sở: dạy tăng cường muốn hiệu quả cần giáo viên đủ năng lực, phòng học, thiết bị, học liệu—tức đều cần kinh phí. Dù Thông tư cho phép dùng ngân sách và nguồn tài chính hợp pháp, không có nghĩa các trường sẵn tiền; trường có nguồn lực tốt sẽ tổ chức phong phú hơn, trường yếu buộc chọn hoạt động ít tốn kém hoặc bỏ, nguy cơ tạo chênh lệch cơ hội giữa nhóm học sinh.

Ông cũng cảnh báo nghịch lý quản trị khi trường được quyền xác định nhóm hoạt động nhưng phải chịu trách nhiệm nếu nhà chức trách diễn giải khác. Để quy định khả thi, cần làm rõ trách nhiệm cung ứng và hỗ trợ nguồn lực, địa phương nên phối hợp các trường, xây dựng mạng lưới chuyên gia và hỗ trợ chuyên môn; lâu dài phải gắn với chiến lược phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng hình thức học tập mới.

Trước mắt, nhiều hiệu trưởng dự kiến lấy ý kiến phụ huynh về nhu cầu học, từ đó sắp xếp thời khóa biểu, dự trù ngân sách, thậm chí dừng dạy một số nội dung. Các trường đề nghị Bộ làm rõ liệu ngân sách và chi thường xuyên hiện tại có bao gồm kinh phí dạy tăng cường; nếu không, cần hướng dẫn định mức, nguồn kinh phí, cách chi trả giáo viên và tiêu chí phân định rõ giữa chương trình tăng cường và tự nguyện, tránh việc trường tự xoay sở và giáo viên gánh thêm việc không tương xứng.