Tóm tắt
Mạng xã hội tràn ngập video tàu Nga bốc cháy ở biển Azov, tạo cảm giác Nga mất tàu liên tiếp, nhưng thực tế phức tạp hơn. Trọng tâm là vì sao tàu chở dầu khó bị đánh chìm và các đòn tấn công của Ukraine thực sự gây ra điều gì cho Nga.
Cao điểm diễn ra đêm 11–12/7/2026: theo Báo Kyiv Independent (Kyiv Independent) dẫn lời chỉ huy Lực lượng Hệ thống Không người lái (Síl bezpilotných systémov) Robert “Maďar” Brovdi, các drone hải quân đánh trúng 21 tàu chở dầu, 4 tàu kéo, 2 tàu hàng và 1 tàu chuyên dụng, với tổng cộng 76 cú đánh trúng trong sáu ngày. Một ngày trước đó, 13 tàu bị trúng gần Krym, gồm 10 tàu thuộc “hạm đội bóng tối” chịu trừng phạt. Đêm 6–7/7, theo Báo Ukrainska Pravda (Ukrajinská pravda), thêm 8 tàu chở dầu bị đánh trúng, có các tàu Venera-3, Sanar-1, Sanar-17, Klimena, cỡ khoảng 7 nghìn tấn, đóng 2006–2012. Brovdi nói “hạm đội bóng tối” của Nga đang thu hẹp.
Sự khác biệt then chốt giữa “đánh trúng” và “tiêu diệt” thường bị nhầm lẫn. Theo Báo The Moscow Times (The Moscow Times), thống đốc vùng Rostov Jurij Sliusar cho biết một drone đánh trúng tàu chở dầu khi vào kênh Azov–Hắc Hải; lửa được khống chế, không rò rỉ, không thương vong và tàu trống hàng. Những trường hợp như vậy cho thấy tàu bị hư hại nhưng vẫn nổi và có thể sửa chữa để quay lại hoạt động.
Tàu chở dầu là kết cấu thép khổng lồ với nhiều khoang kín nước, nên khi một khoang thủng, phần còn lại vẫn bảo toàn lực nổi. Chỉ cháy cục bộ hoặc hư hại một phần hiếm khi đủ để đánh chìm. Đầu đạn trên drone nhỏ hơn nhiều so với tên lửa chống hạm; ngay cả Harpoon hay Exocet với đầu đạn 165–220 kg cũng không phải lúc nào đánh chìm được tàu lớn. Kinh nghiệm Thế chiến II cho thấy tàu ngầm Mỹ thường cần nhiều ngư lôi để gửi tàu chở dầu xuống đáy. Vì vậy, các đòn đánh thường nhắm cầu, thượng tầng và hệ thống điều khiển để vô hiệu hóa tạm thời thay vì xuyên thủng thân tàu dày.
Hệ quả vẫn rất đáng kể. Theo Tạp chí The War Zone (The War Zone) và Báo Kyiv Independent (Kyiv Independent) dẫn Hãng tin Reuters (Reuters), Nga tạm dừng nhận đơn qua eo biển Kerch và dừng lưu thông trên kênh Don–Azov. Khoảng một phần tư xuất khẩu lúa mì của Nga đi qua biển Azov; giá hợp đồng kỳ hạn trên Sàn Euronext (Euronext) tăng khoảng 4% sau loạt đòn đầu tháng 7. Chiến dịch là một phần chiến lược cô lập Krym bị chiếm đóng và làm gián đoạn hậu cần; Cầu Kerch hiện là tuyến tiếp tế đáng tin cậy duy nhất và chưa bị tập kích có chủ đích, một số phân tích cho rằng để ngỏ lối rút.
Số tàu Nga thực sự mất mát chưa thể xác định. Nguồn Ukraine công bố số cú đánh trúng nhưng mức độ hư hại khó kiểm chứng độc lập; ước tính thận trọng nói khoảng 15–30 tàu bị hư hại, trong đó 5–10 tàu hư hại nặng cần vài tuần đến vài tháng sửa chữa. Nếu hàng chục tàu hư hại nặng, vận tải ở biển Azov đã tê liệt nhiều tháng, điều mà thông tin hiện có chưa xác nhận.
Dù không tạo ra nhiều vụ chìm tàu ngoạn mục, chiến dịch buộc Nga ngừng, giảm hành trình, tăng phòng vệ cảng và tuyến, triển khai tác chiến điện tử và phòng không, làm chi phí duy trì vận tải tăng. Tác động tâm lý khiến thủy thủ đoàn và nhà khai thác phải chấp nhận rủi ro ngay cả ở khu vực trước đây được coi là an toàn. Chỉ cần gián đoạn ngắn cũng tạo hàng chờ, chậm giao hàng và đội chi phí, làm hệ thống hậu cần bị “siết” dần theo thời gian.
Cao điểm diễn ra đêm 11–12/7/2026: theo Báo Kyiv Independent (Kyiv Independent) dẫn lời chỉ huy Lực lượng Hệ thống Không người lái (Síl bezpilotných systémov) Robert “Maďar” Brovdi, các drone hải quân đánh trúng 21 tàu chở dầu, 4 tàu kéo, 2 tàu hàng và 1 tàu chuyên dụng, với tổng cộng 76 cú đánh trúng trong sáu ngày. Một ngày trước đó, 13 tàu bị trúng gần Krym, gồm 10 tàu thuộc “hạm đội bóng tối” chịu trừng phạt. Đêm 6–7/7, theo Báo Ukrainska Pravda (Ukrajinská pravda), thêm 8 tàu chở dầu bị đánh trúng, có các tàu Venera-3, Sanar-1, Sanar-17, Klimena, cỡ khoảng 7 nghìn tấn, đóng 2006–2012. Brovdi nói “hạm đội bóng tối” của Nga đang thu hẹp.
Sự khác biệt then chốt giữa “đánh trúng” và “tiêu diệt” thường bị nhầm lẫn. Theo Báo The Moscow Times (The Moscow Times), thống đốc vùng Rostov Jurij Sliusar cho biết một drone đánh trúng tàu chở dầu khi vào kênh Azov–Hắc Hải; lửa được khống chế, không rò rỉ, không thương vong và tàu trống hàng. Những trường hợp như vậy cho thấy tàu bị hư hại nhưng vẫn nổi và có thể sửa chữa để quay lại hoạt động.
Tàu chở dầu là kết cấu thép khổng lồ với nhiều khoang kín nước, nên khi một khoang thủng, phần còn lại vẫn bảo toàn lực nổi. Chỉ cháy cục bộ hoặc hư hại một phần hiếm khi đủ để đánh chìm. Đầu đạn trên drone nhỏ hơn nhiều so với tên lửa chống hạm; ngay cả Harpoon hay Exocet với đầu đạn 165–220 kg cũng không phải lúc nào đánh chìm được tàu lớn. Kinh nghiệm Thế chiến II cho thấy tàu ngầm Mỹ thường cần nhiều ngư lôi để gửi tàu chở dầu xuống đáy. Vì vậy, các đòn đánh thường nhắm cầu, thượng tầng và hệ thống điều khiển để vô hiệu hóa tạm thời thay vì xuyên thủng thân tàu dày.
Hệ quả vẫn rất đáng kể. Theo Tạp chí The War Zone (The War Zone) và Báo Kyiv Independent (Kyiv Independent) dẫn Hãng tin Reuters (Reuters), Nga tạm dừng nhận đơn qua eo biển Kerch và dừng lưu thông trên kênh Don–Azov. Khoảng một phần tư xuất khẩu lúa mì của Nga đi qua biển Azov; giá hợp đồng kỳ hạn trên Sàn Euronext (Euronext) tăng khoảng 4% sau loạt đòn đầu tháng 7. Chiến dịch là một phần chiến lược cô lập Krym bị chiếm đóng và làm gián đoạn hậu cần; Cầu Kerch hiện là tuyến tiếp tế đáng tin cậy duy nhất và chưa bị tập kích có chủ đích, một số phân tích cho rằng để ngỏ lối rút.
Số tàu Nga thực sự mất mát chưa thể xác định. Nguồn Ukraine công bố số cú đánh trúng nhưng mức độ hư hại khó kiểm chứng độc lập; ước tính thận trọng nói khoảng 15–30 tàu bị hư hại, trong đó 5–10 tàu hư hại nặng cần vài tuần đến vài tháng sửa chữa. Nếu hàng chục tàu hư hại nặng, vận tải ở biển Azov đã tê liệt nhiều tháng, điều mà thông tin hiện có chưa xác nhận.
Dù không tạo ra nhiều vụ chìm tàu ngoạn mục, chiến dịch buộc Nga ngừng, giảm hành trình, tăng phòng vệ cảng và tuyến, triển khai tác chiến điện tử và phòng không, làm chi phí duy trì vận tải tăng. Tác động tâm lý khiến thủy thủ đoàn và nhà khai thác phải chấp nhận rủi ro ngay cả ở khu vực trước đây được coi là an toàn. Chỉ cần gián đoạn ngắn cũng tạo hàng chờ, chậm giao hàng và đội chi phí, làm hệ thống hậu cần bị “siết” dần theo thời gian.
