Trong podcast Ministr & Mileniál, cựu ngoại trưởng Cộng hòa Séc Lubomír Zaorálek chỉ trích gay gắt việc Hoa Kỳ tấn công Iran và cả những phản ứng hồ hởi hay bao biện của một số chính khách Séc. Ông bác bỏ cách hiểu coi mọi hành động của Hoa Kỳ và Israel đều đương nhiên là hợp pháp của đồng minh. Chuỗi can thiệp hai thập niên qua, theo ông, chỉ mang lại hỗn loạn và bất ổn kéo dài ở Trung Đông.

Zaorálek nhắm thẳng vào Donald Trump, nhắc rằng Trump từng phản đối can thiệp nhưng nay lại mở ra “cuộc chiến ngu xuẩn nhất” mà không có mục tiêu rõ ràng. Ông cho rằng Washington và các đồng minh bước vào xung đột mà không tính hết hệ quả và phản ứng của Iran, mục tiêu thay đổi liên tục “ba lần mỗi tuần”. Cách làm này bị ông ví như sai lầm tính toán khi Nga tấn công Ukraine, “như chép khuôn nhưng còn vụng hơn”.

Ông đồng thời công kích giới lãnh đạo Séc vì đánh mất tiếng nói độc lập, “trở thành američánci”, chỉ chăm làm vừa lòng đồng minh mạnh hơn thay vì bảo vệ lợi ích quốc gia. Theo ông, xung đột với Iran không phải chuyện xa vời; châu Âu mới là bên gánh hệ quả trước tiên. Trong tranh luận ở Hạ viện Cộng hòa Séc (Poslanecká sněmovna) và không gian công cộng, ông thấy khuynh hướng biện minh tự động cho mọi hành động của đồng minh là nguy hiểm.

Về mục tiêu thật sự, Zaorálek cho rằng không dừng ở “đổi chế độ” mà là tham vọng “hủy diệt Iran” — một ảo tưởng địa chính trị. Iran là quốc gia lâu đời, nền tảng văn minh vững, vị thế chiến lược quan trọng; địa hình rộng lớn, khó tiếp cận, năng lực quân sự và hậu thuẫn rộng trong không gian Á‑Âu khiến “giải pháp” quân sự trở nên phi thực tế. Niềm tin có thể bẻ gãy một nước như vậy bằng không kích để biến họ thành đối tác ngoan ngoãn là sai lầm.

Ông mô tả hiệu ứng hướng nội của chiến tranh: sức ép từ bên ngoài không làm xã hội Iran tan rã mà ngược lại thúc đẩy đoàn kết. Theo ông, “đòn đánh là yếu tố gắn kết”, tạo ra huy động mới của các lực lượng tự coi mình đang bảo vệ đất nước. Tính toán trông chờ vào rạn nứt nội bộ vì tổn thất dân sự, theo ông, đang phản tác dụng.

Zaorálek cảnh báo hệ lụy cụ thể cho châu Âu: rủi ro với các tuyến năng lượng, biến động giá, điểm nghẽn ở eo Hormuz và nguy cơ các quốc gia trong khu vực sụp đổ kéo theo di cư mới. Ông nhắc lại kinh nghiệm nhiều năm chiến tranh và can thiệp dẫn đến làn sóng di cư lớn và hỗn loạn kéo dài, coi việc một số chính khách châu Âu hoan nghênh kịch bản này là phi lý. Ông dùng ngôn từ gay gắt, cho rằng hiện nay “chúng ta đang liếm mông những kẻ được cho là cần nịnh bợ”, và gọi đó là sự từ bỏ phẩm giá chính trị.

Về chính trường Mỹ, ông nhận định Trump có thể chịu sức ép từ các nhóm ủng hộ Israel, một phần cộng đồng Tin Lành hay tính toán cử tri, nhưng rốt cuộc “đang tự chuốc lấy một trận đòn” khi phá vỡ các cam kết và khơi mào cuộc chiến khó kết thúc tốt đẹp. Ông nêu lập luận về quyền tự vệ, ví von rằng có quyền tấn công các căn cứ phục vụ việc đánh phá đất nước mình và nhắc tới ví dụ Heydrich để nhấn mạnh logic phòng vệ sinh tồn. Kết lại, ông nói châu Âu đang tự hạ thấp mình và cần những lãnh đạo dám nói “đủ rồi”, hành động theo lợi ích riêng thay vì “đọc khẩu hình người mạnh”, nếu không sẽ đánh mất phẩm giá và trở thành kẻ phụ thuộc.