Một năm chuẩn bị để tạo nên một ngày hội đáng nhớ

DNnet: Anh em trong DNnet đã đến tham dự Ngày Việt Nam 2026 ở Trnava và chúng tôi thực sự khâm phục các bạn ở Slovakia đã  tổ chức được một lễ hội văn hoá đặc sắc có tầm cỡ như vậy.  Cả một năm trời chuẩn bị với bao nhiêu công việc, yêu cầu có sức người lẫn kinh phí.  Anh có thể tiết lộ về quá trình chuẩn bị trong hậu trường?

Nguyễn Thanh Cương: Ban tổ chức thực sự rất vui và nhẹ nhõm khi Ngày Việt Nam 2026 đã diễn ra thành công. Nhưng nếu chỉ nhìn vào một ngày lễ hội đông vui, có lẽ ít ai hình dung được phía sau đó là gần một năm chuẩn bị âm thầm, với rất nhiều công việc và áp lực. 

Tôi nhớ nhóm tổ chức được các bạn trẻ của Gốc Việt / Vietnamské Korene, thành lập từ hơn một năm trước. Tôi là một trong những đại diện của thế hệ đi trước được mời tham gia nhóm trao đổi. Nói vui thì tôi là người thuộc thế hệ “già” trong một tập thể phần lớn là các bạn trẻ. 

Mọi việc bắt đầu từ những nét phác thảo đầu tiên: Ngày Việt Nam năm nay sẽ mang thông điệp gì, tổ chức ở đâu, quy mô bao nhiêu người, cần bao nhiêu kinh phí, phải vận động nguồn lực như thế nào và từng mốc công việc phải hoàn thành vào thời điểm nào. Trước khi một nhiệm vụ được giao cho bất kỳ ai, cả nhóm đều phải thảo luận rất kỹ để hiểu mục tiêu chung và trách nhiệm của mình.

Song song với công việc của ban tổ chức là sự chuẩn bị bền bỉ của các đội văn nghệ và các nghệ sĩ không chuyên. Sau khi ban văn nghệ đưa ra khung chương trình, các nhóm tại Bratislava, Trnava, Košice và nhiều nơi khác bắt đầu luyện tập. Có những tiết mục được chuẩn bị suốt nhiều tháng. Đằng sau mỗi giờ tập là thời gian nghỉ ngơi của người lớn, là những buổi tối của các em nhỏ và là sự hy sinh của các bậc phụ huynh khi đều đặn đưa đón con em mình đi tập sau giờ học, sau giờ làm.

Tôi đặc biệt ấn tượng với cách làm việc của thế hệ trẻ. Khi chủ đề “Odvaha v nás – Lòng can đảm trong chúng ta” được thống nhất, các bạn lập tức xây dựng cách truyền tải thông điệp trên các kênh truyền thông. Đó không chỉ là tên gọi của lễ hội mà còn là lời tri ân của thế hệ trẻ dành cho cha mẹ, ông bà mình – những người đã dũng cảm ở lại Slovakia, vượt qua biết bao khó khăn để xây dựng tổ ấm, tạo dựng tương lai cho con cháu và gìn giữ văn hóa Việt Nam. Thông điệp ấy cũng là lời cảm ơn dành cho người dân Slovakia, những người đã mở rộng vòng tay đón nhận cộng đồng người Việt và coi chúng tôi như một phần của xã hội nơi đây.

Điều khiến tôi cảm kích nhất là tất cả mọi người đều dành thời gian riêng của mình cho công việc chung. Các cuộc trao đổi thường diễn ra vào buổi tối, khi công việc cơ quan đã xong, cửa hàng đã đóng cửa, con cái đã được chăm sóc và việc gia đình đã tạm ổn. Có những hôm nhóm làm việc đến rất khuya nhưng sáng hôm sau mọi người vẫn trở lại công việc thường ngày như không có gì xảy ra.

Từ xin giấy phép, làm việc với chính quyền thành phố, cảnh sát, lực lượng cứu hỏa, bảo hiểm, xây dựng kịch bản, vận động tài trợ, truyền thông, thiết kế không gian, cho tới bố trí điện, nước, hậu cần, vận chuyển, an ninh và xử lý những tình huống phát sinh… tất cả đều do các thành viên ban tổ chức và tình nguyện viên cùng nhau thực hiện.

Có thể nói, Ngày Việt Nam không phải là thành quả của một cá nhân hay một tổ chức nào. Đó là kết quả của cả cộng đồng, của rất nhiều con người bình thường đã cùng làm nên một điều không hề bình thường. 

Việt Nam thân thương ở ngay trong lòng thành phố Trnava 

DNnet: Ngay sau lễ hội có một người dân ở Trnava đã chia sẻ trên mạng là anh ta sống ở Trnava nhiều năm nhưng chưa có sự kiện nào tại đây lại “nhiều yếu tố tích cực  và tình cảm thân thiện” như vậy. Đây thật là một sự ủng hộ rất khích lệ. Tuy không còn là lễ hội Việt Nam đầu tiên, phản ứng của  truyền thông và người dân địa phương với lễ hội lần này như thế nào?

Nguyễn Thanh Cương:  Ngay khi lễ hội còn đang diễn ra, chúng tôi đã cảm nhận được phản ứng rất tích cực của người dân địa phương. Nhưng phải đến sau sự kiện, khi nhìn thấy hàng loạt hình ảnh, video và những dòng chia sẻ trên mạng xã hội, chúng tôi mới thực sự hiểu lễ hội đã chạm đến cảm xúc của mọi người như thế nào. Nhiều người dân Trnava nói rằng nhờ lễ hội, họ có cảm giác như được bước vào một góc Việt Nam ngay trong chính thành phố của mình. Có người sau khi thưởng thức món ăn, xem biểu diễn và trò chuyện với cộng đồng Việt Nam đã chia sẻ rằng họ mong muốn một ngày nào đó được sang Việt Nam.

Đối với chúng tôi, đó là một phản hồi rất có ý nghĩa. Bởi mục tiêu của lễ hội không chỉ là tổ chức một ngày vui cho cộng đồng người Việt, mà còn là mở một cánh cửa để người Slovakia hiểu hơn về đất nước, con người và văn hóa Việt Nam. Những bức ảnh về trẻ em Slovakia đội nón lá, các cô gái địa phương mặc áo dài, những gia đình ngồi ăn trên những chiếc ghế nhỏ hay những người lớn tuổi nán lại xem chương trình đến tối đã trở thành minh chứng rõ ràng nhất rằng thông điệp của lễ hội đã được đón nhận.

Phản ứng tích cực từ truyền thông và người dân địa phương chính là sự động viên lớn nhất đối với ban tổ chức. Nó cho thấy cộng đồng người Việt không còn đứng bên ngoài xã hội Slovakia mà đang từng bước trở thành một phần tự nhiên, gần gũi và được trân trọng trong đời sống văn hóa của đất nước này.

DNnet: Tôi đã sống nước ngoài nhiều năm nhưng khi nhìn những em bé Slovakia đội nón nhỏ xinh xắn chơi chung với các em bé Việt Nam, những cô gái Slovakia kiêu hãnh trong các bộ áo dài Việt Nam, những người nước ngoài ngồi trên các chiếc ghế nhỏ như ăn cơm vỉa hè,… tôi không khỏi  xúc động. Thực sự các bạn đã mang chất Việt đến với người Slovakia một cách rất dân dã, đơn sơ mà chân tình. Những sáng tạo như con đường Việt Nam, cắt tóc vỉa hè, Hội An, … các bạn đã nghĩ ra từ những năm trước, có phải không?

Nguyễn Thanh Cương: Ngay từ lần tổ chức đầu tiên, chúng tôi đã thống nhất rằng nên để thế hệ trẻ kể câu chuyện về Việt Nam bằng chính cách nhìn và cảm nhận của các cháu, còn thế hệ đi trước sẽ đứng phía sau hỗ trợ bằng kinh nghiệm, nguồn lực và sự tin tưởng. Từ cách tiếp cận đó, ý tưởng về khu ẩm thực và đường phố Việt Nam dần hình thành. Chúng tôi không muốn chỉ dựng vài gian hàng rồi treo cờ, treo ảnh để giới thiệu Việt Nam theo cách trưng bày. Chúng tôi muốn người tham dự có cảm giác như đang bước vào một con phố thật, nơi có những hoạt động rất bình thường trong đời sống người Việt. Đó là một góc cắt tóc vỉa hè, một bếp nướng ngô, một nơi sửa xe, một khu gửi xe máy, một quán cóc với những chiếc ghế nhỏ, một hàng nước hay những sinh hoạt giản dị mà người Việt nhìn thấy mỗi ngày.

Mô hình Phố Việt trước đó từng được hình thành tại Martin và được tái hiện trong lễ hội Ngày Việt Nam 2022. Ngay từ lần xuất hiện đầu tiên, nơi đây đã trở thành một trong những điểm check-in hấp dẫn nhất của lễ hội. Đến năm 2024, Phố Hội An và góc Phố Việt tiếp tục là những không gian được khách tham dự chụp ảnh và ghi hình nhiều nhất. Điều đó cho thấy người nước ngoài không chỉ quan tâm đến những gì hoành tráng. Đôi khi chính một chiếc ghế nhựa nhỏ, một mái hiên, một chiếc xe đạp cũ hay một quán ăn ven đường lại khiến họ cảm nhận rõ nhất về Việt Nam.

Năm nay, dựa trên đặc điểm của khu vực tổ chức, chúng tôi tạo nên ba không gian gợi nhớ đến Hà Nội, Hội An – Huế và Hạ Long. Và đương nhiên, góc Phố Việt vẫn là một phần không thể thiếu. Chúng tôi muốn mang đến một Việt Nam không xa cách, không được dựng lên như một sân khấu, mà là một Việt Nam rất đời thường, rất gần gũi và có thể chạm tới bằng tất cả các giác quan.

Văn hoá là cầu nối giữa các thế hệ 

DNnet: Khi xem buổi biểu diễn, khách xem thấy thực sự hấp dẫn. Buổi biểu diễn có phần mở đầu giới thiệu ngắn gọn, nội dung phong phú, thế hệ trẻ thì vui nhảy híp-hốp, thế hệ già thì “Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây”, người dẫn chương trình Việt bay bổng với tinh thần “Con Rồng Cháu Tiên”, còn người dẫn chương trình bằng tiếng Slovakia lại rất ý tứ và thông minh trong việc chọn câu chữ để khách nước ngoài dễ lọt tai,… Cộng đồng Việt vốn đa dạng, tại nước ngoài đó là sự kết hợp của hai thế hệ, ảnh hưởng của hai nền văn hoá… Để có sự hoà hợp như vậy, trong ban tổ chức hay trong cộng đồng phải có một sự cảm thông sâu rộng. Ai là đạo diễn của chương trình văn hoá?

Nguyễn Thanh Cương: Để tạo nên một chương trình văn hóa vừa đa dạng, vừa hấp dẫn khán giả thuộc nhiều lứa tuổi là kết quả của sự phối hợp giữa rất nhiều người, chứ khó có thể gọi tên một đạo diễn duy nhất. Các nhóm văn nghệ, các đội múa cộng đồng đến từ Bratislava, Trnava và Košice đã cùng nhau xây dựng nội dung. Các MC như Trang Niki, Phạm Huy Cường cùng các bạn trẻ trong Vietnamské Korene cũng đóng vai trò rất quan trọng trong việc kết nối các tiết mục và chuyển tải câu chuyện đến cả khán giả Việt Nam lẫn Slovakia.

Điều quan trọng nhất là mọi người đều có chung một niềm tin: văn hóa không nên tạo ra khoảng cách giữa các thế hệ. Văn hóa phải là cây cầu để ông bà, cha mẹ và con cháu có thể cùng đứng trên một sân khấu, cùng nhìn thấy mình trong một câu chuyện chung. Vì vậy, chương trình có những ca khúc gắn liền với ký ức của thế hệ đi trước, nhưng cũng có hip-hop, nhạc hiện đại và các tiết mục thể hiện cách nhìn của những người trẻ sinh ra và lớn lên tại châu Âu. Sự hòa hợp ấy không tự nhiên mà có. Nó đến từ rất nhiều cuộc trao đổi, từ việc biết lắng nghe và chấp nhận rằng mỗi thế hệ có một cách yêu Việt Nam khác nhau. Người lớn tuổi giữ gìn ký ức. Người trẻ tìm cách kể lại ký ức đó bằng ngôn ngữ của thời đại mình.

Theo tôi, một chương trình thành công là khi người ông nghe một bài hát cũ và thấy tuổi trẻ của mình, còn người cháu xem một tiết mục hiện đại và vẫn nhận ra cội nguồn Việt Nam trong đó.

Thế hệ trẻ Việt Nam tại Slovakia đang xây những tầng mới cho ngôi nhà chung của cộng đồng

DNnet: “Con hơn cha là nhà có phúc”, cộng đồng Việt Nam tại Slovakia thực sự là một cộng đồng hạnh phúc vì có nhiều nhân tài trong thế hệ trẻ. Anh có thể giới thiệu một vài điển hình của thế hệ trẻ ở Slovakia?

Nguyễn Thanh Cương: Tôi thực sự thấy mình may mắn khi có cơ hội tiếp xúc và làm việc với các cháu trong nhóm Gốc Việt – Vietnamské Korene. Qua quá trình làm việc, tôi nhận ra sự đóng góp của các cháu không chỉ giới hạn trong việc tổ chức một lễ hội. Các cháu tham gia nhiều hoạt động lâu dài và thiết thực cho cộng đồng, từ công việc tại Hội đồng các dân tộc thiểu số, hỗ trợ công dân khi gặp những trường hợp khó khăn, cho tới việc quan tâm đến chất lượng học tập của học sinh tại những trường ở Bratislava có đông trẻ em Việt Nam.

Có những việc không xuất hiện trên sân khấu, không được chụp ảnh hay đưa lên truyền thông nhưng lại rất quan trọng. Chẳng hạn như khi một gia đình cần hỗ trợ ngôn ngữ, gỡ khỏi vòng lao lý,  một người gặp vướng mắc trong thủ tục hoặc một trường học cần cầu nối với phụ huynh người Việt, các bạn trẻ thường là những người có mặt. Các bạn có lợi thế ngôn ngữ, hiểu cả văn hóa Việt Nam lẫn xã hội Slovakia. Nhưng điều đáng quý hơn là các bạn không coi đó chỉ là lợi thế cá nhân mà sẵn sàng sử dụng khả năng của mình để giúp cộng đồng.

Có thể kể đến những gương mặt như Claudia Alner, Niki Trang, Kvet Nguyen, Adam Nguyen, Timo, Ronald, Nancy Nguyen và nhiều bạn trẻ khác. Mỗi người có một công việc, một thế mạnh và cách đóng góp khác nhau.

Tôi không muốn chỉ gọi các cháu là thế hệ kế tiếp, bởi trên thực tế, các cháu đã và đang đảm nhận rất nhiều trách nhiệm của hiện tại. Nếu thế hệ thứ nhất là những người đặt nền móng, thì thế hệ trẻ đang xây những tầng tiếp theo cho ngôi nhà chung của cộng đồng người Việt tại Slovakia.

Hướng tới một Ngày Việt Nam chung của người Việt châu Âu

DNnet: Văn hoá ẩm thực đã giúp người nước ngoài gần gũi Việt Nam hơn. Trong lễ hội lần này, có hơn 20 doanh nghiệp, nhà hàng từ khắp Slovakia về tham gia. Những lễ hội như vậy có mang lại lợi ích kinh tế và quảng bá tiếp thị cho doanh nghiệp không?

Nguyễn Thanh Cương: Theo tôi, lợi ích lớn nhất của lễ hội không chỉ nằm ở doanh thu trong một ngày. Hàng nghìn người Slovakia đến đây không chỉ để xem biểu diễn mà còn để thưởng thức các món ăn Việt Nam, tìm hiểu sản phẩm Việt Nam và trực tiếp quan sát cách làm việc của các doanh nghiệp, nhà hàng do người Việt điều hành. Một người có thể chưa từng bước vào nhà hàng Việt Nam, nhưng sau khi thưởng thức một bát phở, một chiếc nem hay một món ăn được nghệ nhân trực tiếp chế biến tại lễ hội, họ sẽ có một ký ức và một cảm xúc cụ thể. Từ trải nghiệm đó, họ có thể tìm đến nhà hàng Việt Nam, mua sản phẩm Việt Nam hoặc giới thiệu cho bạn bè của mình. Đó là một hình thức quảng bá mà không một chiến dịch quảng cáo thông thường nào có thể thay thế được.

Lễ hội cũng là dịp để các doanh nghiệp Việt Nam thể hiện tính chuyên nghiệp, sự sáng tạo và khả năng phối hợp. Khi hàng chục doanh nghiệp từ nhiều địa phương cùng tham gia, họ không chỉ bán sản phẩm của mình mà còn cùng nhau xây dựng hình ảnh chung cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Khi người dân địa phương có trải nghiệm tốt với văn hóa Việt Nam, họ cũng sẽ có thiện cảm và sự tin tưởng lớn hơn đối với người Việt và doanh nghiệp Việt. Vì vậy, đầu tư cho văn hóa cũng chính là đầu tư cho thương hiệu quốc gia, cho hình ảnh cộng đồng và cho sự phát triển lâu dài của các doanh nghiệp.

DNnet: Các bạn đã có kế hoạch gì cho lễ hội tiếp theo? Cộng đồng Việt Nam tại Séc đông đảo hơn nhưng chưa bao giờ tổ chức được một lễ hội văn hoá Việt Nam lớn như vậy để người địa phương tham gia. Trong lễ hội lần này, các bạn trẻ từ Séc cũng đã xuống tham gia rất nhiệt tình, như nhóm VietUp với tiết mục biểu diễn kịch. Trên thực tế, giữa Séc và Slovakia không có hàng rào ngôn ngữ, còn thế hệ thứ nhất đã đến Séc và Slovakia từ khi Tiệp Khắc vẫn là một nước liên bang. Liệu trong tương lai cộng đồng Việt Nam tại hai nước có thể cùng tổ chức một lễ hội văn hoá Việt Nam chung trên đất Tiệp Khắc hay không?

Nguyễn Thanh Cương: Tôi từng có dịp cùng các bạn trẻ của Vietnamské Korene đến Praha, tham quan và trực tiếp chứng kiến các hoạt động của thế hệ trẻ Việt Nam tại Cộng hòa Séc. Tôi nhận thấy giữa các bạn trẻ ở hai nước có rất nhiều điểm tương đồng, từ cách suy nghĩ, cách tổ chức cho tới mong muốn gìn giữ và làm mới văn hóa Việt Nam.

Trong Ngày Việt Nam lần này, nhóm VietUp và SAPA Trip  không chỉ tham gia với hai chương trình biểu diễn trên sân khấu. Các bạn còn trực tiếp hỗ trợ trang trí không gian Huế – Hội An, tổ chức các trò chơi dân gian, tham gia triển lãm nghệ thuật, các workshop trà đạo, hướng dẫn nấu ăn và nhiều hoạt động khác. Các bạn làm việc với tinh thần và nhiệt huyết không kém gì các thành viên Vietnamské Korene tại Slovakia. Điều đó khiến tôi tin rằng sự kết nối giữa thế hệ trẻ Việt Nam tại Séc và Slovakia có ý nghĩa rất tích cực và có nhiều tiềm năng phát triển.

Giữa hai nước gần như không có rào cản ngôn ngữ. Thế hệ thứ nhất của chúng tôi từng đến đây khi Tiệp Khắc vẫn còn là một quốc gia chung. Nhiều gia đình, bạn bè và doanh nghiệp đến nay vẫn có quan hệ gắn bó qua lại giữa hai nước. Vì vậy, ý tưởng về một lễ hội văn hóa Việt Nam chung hoàn toàn có thể trở thành hiện thực. Có thể trong tương lai, không chỉ các bạn trẻ tại Séc và Slovakia mà cả người Việt ở nhiều nước châu Âu sẽ cùng lựa chọn một địa điểm để tổ chức Ngày Việt Nam hoặc một Tuần Việt Nam chung.

Tuy nhiên, điều quan trọng không nằm ở việc sự kiện đó phải lớn đến mức nào. Điều quan trọng là các bạn trẻ được gặp nhau, cùng làm việc, cùng học hỏi và cùng kể câu chuyện về Việt Nam bằng ngôn ngữ của thế hệ mình. Nếu làm được như vậy, đó sẽ không chỉ là một lễ hội văn hóa, mà còn là một không gian chung kết nối những người trẻ Việt Nam trên toàn châu Âu với nhau và với cội nguồn của mình.

DNnet: Rất cảm ơn anh Nguyễn Thanh Cương. Chúng tôi mong muốn tinh thần “Odvaha v nás” (Lòng can đảm trong chúng ta - chủ đề của Ngày Việt Nam 2026 tại Slovakia) của cộng đồng Việt Nam tại Slovakia sẽ được lan toả sang các nước xung quanh, để thế hệ trẻ Việt Nam tại đây sẽ có thêm nhiều “odvaha” trong cuộc sống hội nhập nhưng vẫn giữ được những nét đẹp của cội nguồn văn hoá từ thế hệ cha anh.

Người thực hiện: Nguyễn Minh