Hãng tin Bloomberg (Bloomberg) dẫn nguồn ẩn danh cho biết Đảng Cộng sản Việt Nam dự kiến đề cử ông Tô Lâm tiếp tục giữ chức tổng bí thư và kiêm nhiệm chủ tịch nước, song phương án sẽ phải qua bầu tại Đại hội 14 và cần Quốc hội phê chuẩn. Thông tin xuất hiện sau Hội nghị Trung ương 15, nơi ông Tô Lâm phát biểu bế mạc, cảm ơn “thay mặt các đồng chí được tín nhiệm giới thiệu”, gợi dấu hiệu ông tiếp tục ở lại. Nhân sự cấp cao thuộc diện bí mật nhà nước nên chưa rõ các gương mặt khác trong ban lãnh đạo khóa mới.

Trong nhóm lãnh đạo chủ chốt hiện nay, Chủ tịch nước Lương Cường và Thủ tướng Phạm Minh Chính đều quá tuổi tái cử, cần xem xét “trường hợp đặc biệt”. Trước hội nghị, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang thường được nhắc là ứng viên tiềm năng. Ông Tô Lâm nói công tác nhân sự đạt “số phiếu tập trung cao”, gồm các vị trí tổng bí thư, chủ tịch nước, thủ tướng, chủ tịch Quốc hội và thường trực Ban Bí thư; đồng thời đã chốt nhân sự Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Ban Chấp hành Trung ương khóa tới.

Nếu tái cử, ông Tô Lâm được nhận định sẽ bắt tay vào việc ngay, như tháng 8/2024. Theo Giáo sư Carl Thayer trên Hãng thông tấn Reuters (Reuters), ông sẽ tiếp tục tăng cường vai trò điều hành của Ban Bí thư và thúc đẩy các cải cách táo bạo. Hơn một năm qua, ông triển khai tinh gọn bộ máy: sáp nhập cơ quan bộ ngành, sáp nhập tỉnh thành, bỏ cấp hành chính huyện và sáp nhập xã phường. Bộ Nội vụ ước tính giai đoạn 2025–2027 khoảng 100.000 công chức rời hệ thống, gồm 85.000 nghỉ hưu trước tuổi và 15.000 thôi việc.

Nếu kiêm nhiệm tổng bí thư và chủ tịch nước từ đầu nhiệm kỳ, đây sẽ là diễn biến chưa có tiền lệ. Lịch sử từng có các trường hợp kiêm nhiệm tạm thời: ông Nguyễn Phú Trọng (10/2018–4/2021) sau khi Chủ tịch nước Trần Đại Quang qua đời, và ông Tô Lâm (8/2024–10/2024) sau khi Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng qua đời. Trước đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng lãnh đạo Đảng giai đoạn 1956–1960 và làm chủ tịch nước từ 1946 đến 1969.

Theo Bloomberg, nhất thể hóa từ đầu khóa sẽ là “thắng lợi chính trị lớn” cho ông Tô Lâm. Tuy nhiên, Reuters ngày 23/12 cho hay khả năng này giảm sau các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ không như kỳ vọng và những lo ngại trong nước về một số cải cách. Trước đó, Reuters đầu tháng 11 nói Việt Nam tìm kiếm một thỏa thuận thuế quan với Mỹ, kỳ vọng gắn với cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Tổng bí thư Tô Lâm. Tháng Mười, Thủ tướng Phạm Minh Chính có tiếp xúc ngắn với ông Trump và đề nghị thu xếp chuyến thăm của ông Tô Lâm; ông Trump đề nghị phía Việt Nam sớm thông báo và nêu khả năng ông Chính thăm Mỹ.

Sau khi ông Trump công bố áp thuế lên nhiều nước vào tháng 4, ông Tô Lâm sớm điện đàm và cử đặc phái viên Hồ Đức Phớc sang Mỹ đàm phán. Truyền thông và dư luận viên trong nước khi đó ca ngợi sự nhanh nhạy, nhưng diễn biến thực tế phức tạp và Việt Nam chưa giành được lợi thế. Nếu đạt được một thỏa thuận thuế quan có lợi, đây sẽ là điểm cộng chính trị trước thềm Đại hội 14.

Dù nhất thể hóa chưa xảy ra, ông Tô Lâm trong vai trò lãnh đạo Đảng đã thực hiện nhiều chức năng nhà nước, cả đối nội lẫn đối ngoại, với lịch công du dày đặc tới cả các đối tác cộng sản và đối tác tư bản. Cuối tháng 10, ông thăm Vương quốc Anh và thống nhất nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Với Anh, danh sách Đối tác Chiến lược Toàn diện của Việt Nam tăng lên 14 nước, gấp đôi so trước khi ông nhậm chức tổng bí thư; trong bảy đối tác mới, chỉ hai được ký ở cấp thủ tướng, còn lại ký trong các chuyến công du của ông Tô Lâm.