Tóm tắt
Bộ Ngoại giao (MSZ) đã gửi đề nghị chấp thuận (agrément) cho nhiều thủ đô về các ứng viên tân đại sứ mà không trao đổi trước với Tổng thống Karol Nawrocki. Marcin Przydacz, lãnh đạo Văn phòng Chính sách Quốc tế của Tổng thống (Biuro Polityki Międzynarodowej Prezydenta), thông báo trên X rằng động thái này được thực hiện “với đầy đủ ý thức” và đặt Ba Lan vào thế khó vì các đề cử chưa được thống nhất với nguyên thủ.
Przydacz cáo buộc MSZ tạo “bầu không khí gây áp lực” lên nguyên thủ quốc gia và nói Bộ trưởng Radosław Sikorski đang leo thang xung đột quanh vấn đề đại sứ. Ông khẳng định những người không được thống nhất trước sẽ không nhận quốc thư. Theo ông, Tổng thống Nawrocki muốn đối thoại để tìm ứng viên dung hòa thay vì áp đặt “sự đã rồi”, đồng thời nhắc lại hiến pháp quy định tổng thống bổ nhiệm và bãi nhiệm đại diện Ba Lan ở nước ngoài và tại các tổ chức quốc tế.
Radosław Sikorski, Phó Thủ tướng kiêm người đứng đầu MSZ, phản bác rằng tổng thống không thể tự ý bổ nhiệm bất kỳ ai, mà chỉ là cơ quan ký chính thức các quyết định và quốc thư. Ông cho biết chính phía tổng thống đã thuyết phục ba đại sứ rút ngắn nhiệm kỳ, nên MSZ buộc phải đề xuất thủ tục bãi nhiệm chính thức và trình các ứng viên mới.
Sikorski mô tả quy trình bình thường: tìm ứng viên và nhận sự đồng ý, ý kiến thẩm tra phản gián, trình Hội đồng Dịch vụ Đối ngoại (Konwent Służby Zagranicznej), xin chấp thuận agrément từ nước tiếp nhận và lấy ý kiến Ủy ban Đối ngoại (Komisja Spraw Zagranicznych). Chỉ ở cuối quy trình, tổng thống mới ký các bổ nhiệm và quốc thư. Theo ông, các đề cử đại sứ tại Trung Quốc, Romania và tại Liên Hợp Quốc sẽ lần lượt được trình Thủ tướng và cơ quan hữu quan.
Người đứng đầu MSZ còn cáo buộc phía tổng thống dùng “sự cứng rắn đặc biệt” để làm tê liệt các thiết chế và “phá hoại nhà nước Ba Lan” nhằm giành quyền kiểm soát, đồng thời nhấn mạnh Ba Lan không theo mô hình tổng thống chế và ông không chấp nhận cách tiếp cận đó.
Bối cảnh tranh chấp về đề cử đại sứ kéo dài hơn hai năm. Tháng 3/2024, Sikorski quyết định kết thúc nhiệm vụ của hơn 50 đại sứ và rút lại một số đề cử do ban lãnh đạo tiền nhiệm đưa ra; khi đó Tổng thống Andrzej Duda khẳng định không thể bổ nhiệm hay bãi nhiệm đại sứ nếu thiếu chữ ký tổng thống. Nhiều phái bộ tạm do đại biện lâm thời điều hành. Sau khi Karol Nawrocki nhậm chức tổng thống, bất đồng quanh bổ nhiệm đại sứ vẫn chưa được giải quyết.
Przydacz cáo buộc MSZ tạo “bầu không khí gây áp lực” lên nguyên thủ quốc gia và nói Bộ trưởng Radosław Sikorski đang leo thang xung đột quanh vấn đề đại sứ. Ông khẳng định những người không được thống nhất trước sẽ không nhận quốc thư. Theo ông, Tổng thống Nawrocki muốn đối thoại để tìm ứng viên dung hòa thay vì áp đặt “sự đã rồi”, đồng thời nhắc lại hiến pháp quy định tổng thống bổ nhiệm và bãi nhiệm đại diện Ba Lan ở nước ngoài và tại các tổ chức quốc tế.
Radosław Sikorski, Phó Thủ tướng kiêm người đứng đầu MSZ, phản bác rằng tổng thống không thể tự ý bổ nhiệm bất kỳ ai, mà chỉ là cơ quan ký chính thức các quyết định và quốc thư. Ông cho biết chính phía tổng thống đã thuyết phục ba đại sứ rút ngắn nhiệm kỳ, nên MSZ buộc phải đề xuất thủ tục bãi nhiệm chính thức và trình các ứng viên mới.
Sikorski mô tả quy trình bình thường: tìm ứng viên và nhận sự đồng ý, ý kiến thẩm tra phản gián, trình Hội đồng Dịch vụ Đối ngoại (Konwent Służby Zagranicznej), xin chấp thuận agrément từ nước tiếp nhận và lấy ý kiến Ủy ban Đối ngoại (Komisja Spraw Zagranicznych). Chỉ ở cuối quy trình, tổng thống mới ký các bổ nhiệm và quốc thư. Theo ông, các đề cử đại sứ tại Trung Quốc, Romania và tại Liên Hợp Quốc sẽ lần lượt được trình Thủ tướng và cơ quan hữu quan.
Người đứng đầu MSZ còn cáo buộc phía tổng thống dùng “sự cứng rắn đặc biệt” để làm tê liệt các thiết chế và “phá hoại nhà nước Ba Lan” nhằm giành quyền kiểm soát, đồng thời nhấn mạnh Ba Lan không theo mô hình tổng thống chế và ông không chấp nhận cách tiếp cận đó.
Bối cảnh tranh chấp về đề cử đại sứ kéo dài hơn hai năm. Tháng 3/2024, Sikorski quyết định kết thúc nhiệm vụ của hơn 50 đại sứ và rút lại một số đề cử do ban lãnh đạo tiền nhiệm đưa ra; khi đó Tổng thống Andrzej Duda khẳng định không thể bổ nhiệm hay bãi nhiệm đại sứ nếu thiếu chữ ký tổng thống. Nhiều phái bộ tạm do đại biện lâm thời điều hành. Sau khi Karol Nawrocki nhậm chức tổng thống, bất đồng quanh bổ nhiệm đại sứ vẫn chưa được giải quyết.

