Từ ngày 10/7/2027, Liên minh châu Âu áp dụng trần 10 nghìn EUR cho thanh toán tiền mặt theo Quy định AMLR về chống rửa tiền. Với giao dịch vượt ngưỡng, không còn ẩn danh; người mua phải xuất trình giấy tờ tùy thân. Ở Cộng hòa Séc, ngưỡng hiện là 270 nghìn korun và nhiều khả năng sẽ điều chỉnh về mức 10 nghìn EUR (khoảng 250 nghìn korun theo tỷ giá hiện tại).

Mục tiêu là siết dòng tiền mặt ngoài hệ thống ngân hàng để chống rửa tiền và trốn thuế. Trước đây mỗi nước tự đặt quy tắc, tạo kẽ hở cho nhóm tội phạm lách luật ở nơi có quản lý lỏng. Biện pháp tác động mạnh đến mua sắm hàng xa xỉ như ô tô, trang sức và các giao dịch kinh doanh đặc thù; áp dụng cho thanh toán hàng hóa, dịch vụ khi ít nhất một bên là doanh nghiệp.

Mọi nỗ lực “xé nhỏ” khoản lớn thành nhiều phần để né ngưỡng sẽ bị xem như một giao dịch duy nhất. Ở Cộng hòa Séc, hiện đã cộng dồn mọi khoản giữa cùng người trả và người nhận trong một ngày. Điểm thay đổi lớn là bắt buộc định danh: từ 2027, không thể thanh toán tiền mặt giá trị cao một cách ẩn danh; người bán phải kiểm tra danh tính bằng giấy tờ. Từ mức 3 nghìn EUR, thương nhân có nghĩa vụ xác minh khách bằng thẻ căn cước hoặc hộ chiếu.

Vi phạm sẽ bị xử phạt nặng. Tại Cộng hòa Séc, cá nhân có thể bị phạt đến 500 nghìn korun; doanh nghiệp hoặc người kinh doanh có thể bị phạt đến 5 triệu korun trong kiểm tra thuế hoặc kiểm tra tại chỗ. Trách nhiệm tuân thủ thuộc cả bên trả lẫn bên nhận. Các nước thành viên được quyền giữ ngưỡng nghiêm ngặt hơn: Pháp đặt 1 nghìn EUR, Hy Lạp 500 EUR; quy định cấp EU chỉ xác định mức trần tối đa chung.

Quy tắc mới không đồng nghĩa cấm giữ tiền mặt tại nhà. Dù ngưỡng toàn EU chủ yếu nhắm vào thanh toán thương mại và có ngoại lệ cho người không kinh doanh, luật của Cộng hòa Séc không có ngoại lệ này và áp dụng đồng loạt cho mọi chủ thể. Thực tế, tại Đức theo ngoại lệ EU, giao dịch tiền mặt giữa cá nhân với cá nhân (như bán xe cho hàng xóm) có thể không bị giới hạn về số tiền, còn ở Cộng hòa Séc, các giao dịch tư nhân vẫn chịu giới hạn pháp định (hiện là 270 nghìn korun).

Những đồn đoán về việc bãi bỏ tiền giấy hay đóng cửa máy ATM không có cơ sở. Ngân hàng Trung ương châu Âu và các cơ quan quản lý quốc gia khẳng định tiền mặt vẫn là phương tiện thanh toán hợp pháp và thành tố quan trọng của ổn định kinh tế, đồng thời là “phương án dự phòng” khi hệ thống điện tử gặp sự cố.