Tóm tắt
Giá khí đốt ở châu Âu tăng hơn ba lần trong một năm trong khi giá tại Mỹ hầu như không biến động, đẩy khoảng cách giá giữa hai bờ Đại Tây Dương và với Nhật Bản lên mức kỷ lục, hiện khoảng gấp 12 lần. TTF quanh 100 EUR/MWh so với hơn 31 EUR trước đó một năm, còn Henry Hub thậm chí rẻ hơn so với cùng kỳ. Tập đoàn quản lý tài sản BlackRock (BlackRock) ước tính cú sốc năng lượng làm giảm GDP châu Âu khoảng 0,5% nhưng Mỹ chỉ 0,1%, và khoảng cách có thể còn nới rộng.
Sự chống chịu của Mỹ bắt nguồn từ cuộc cách mạng đá phiến đầu những năm 2000, giúp giá nội địa thấp và ổn định. Gần một nửa hộ gia đình Mỹ sưởi bằng khí đốt, giá điện cũng chịu ảnh hưởng lớn từ giá nhiên liệu này, trong khi dầu sưởi chỉ ảnh hưởng một số ít hộ, chủ yếu ở Maine. Bình luận gia Javier Blas cho rằng các gia đình Mỹ không đối mặt với mùa đông quá khắc nghiệt về chi phí năng lượng.
Các nhà xuất khẩu LNG của Mỹ hưởng lợi lớn. Công ty Cheniere Energy (Cheniere Energy) nâng dự báo lợi nhuận hoạt động năm nay lên 8,75–9,25 tỷ USD so với chưa đến 7 tỷ USD năm trước, nhờ nhu cầu toàn cầu cao và cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa châu Âu và châu Á; châu Âu buộc phải trả giá quyết liệt hơn. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), xuất khẩu LNG của Mỹ nửa đầu năm tăng 23% so với cùng kỳ; riêng tháng 9, châu Âu nhận 54% lượng xuất khẩu, bên cạnh khách hàng ở Ai Cập và Mỹ Latinh.
Xung đột tại Trung Đông làm suy yếu nguồn cung của Qatar: cơ sở Ras Laffan bị Iran tấn công, dự kiến mất khoảng ba năm để khắc phục. Công ty QatarEnergy (QatarEnergy) đã ký thỏa thuận mua với Cheniere, trở thành biểu tượng cho thế thượng phong của các nhà cung cấp Mỹ lúc này. Donald Trump tận dụng bối cảnh để khoe thành tích ngành dầu khí Mỹ đang thu lợi lớn.
Tuy nhiên, triển vọng “vàng” không chắc kéo dài: mở rộng công suất xuất khẩu có thể vượt cầu, nguồn cung của Qatar sẽ quay lại, và sự cạnh tranh mới từ Canada và Argentina gia tăng, trong khi nhiều nước châu Á xem xét giảm phụ thuộc LNG. Dù vậy, trước mắt nhu cầu với khí Mỹ vẫn mạnh và giá khó hạ nhanh. Ở châu Âu, tốc độ bơm đầy kho chậm; mức chứa hiện khoảng 75% công suất, dưới đáy lịch sử, Đức còn thấp hơn.
Chênh lệch chi phí năng lượng tiếp tục bào mòn sức cạnh tranh của công nghiệp EU. Viện nghiên cứu kinh tế Bruegel (Bruegel) cho biết năm 2023 công nghiệp châu Âu trả tiền điện bằng 158% mức của Mỹ và tiền khí tới 345%. Bloomberg ước tính giá điện trung bình: Trung Quốc 89 USD/MWh, Mỹ 110, Đức 226, Anh 327. Các ngành tiêu thụ điện nhiều chịu áp lực nặng, dù những nước ít phụ thuộc điện khí như Tây Ban Nha có lợi thế tương đối. Nỗ lực hạ sốc giá bằng trần giá, trợ cấp, thuế bất thường dần cạn dư địa; giới chức thừa nhận không có “đũa thần”, còn giải pháp dài hạn như tăng khai thác nội địa, hạt nhân hay năng lượng xanh đều vướng mắc. Hiện châu Âu trông vào một mùa đông ôn hòa; El Niño có thể hỗ trợ nhưng khó lường, theo Công ty đầu tư Macquarie (Macquarie).
Sự chống chịu của Mỹ bắt nguồn từ cuộc cách mạng đá phiến đầu những năm 2000, giúp giá nội địa thấp và ổn định. Gần một nửa hộ gia đình Mỹ sưởi bằng khí đốt, giá điện cũng chịu ảnh hưởng lớn từ giá nhiên liệu này, trong khi dầu sưởi chỉ ảnh hưởng một số ít hộ, chủ yếu ở Maine. Bình luận gia Javier Blas cho rằng các gia đình Mỹ không đối mặt với mùa đông quá khắc nghiệt về chi phí năng lượng.
Các nhà xuất khẩu LNG của Mỹ hưởng lợi lớn. Công ty Cheniere Energy (Cheniere Energy) nâng dự báo lợi nhuận hoạt động năm nay lên 8,75–9,25 tỷ USD so với chưa đến 7 tỷ USD năm trước, nhờ nhu cầu toàn cầu cao và cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa châu Âu và châu Á; châu Âu buộc phải trả giá quyết liệt hơn. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), xuất khẩu LNG của Mỹ nửa đầu năm tăng 23% so với cùng kỳ; riêng tháng 9, châu Âu nhận 54% lượng xuất khẩu, bên cạnh khách hàng ở Ai Cập và Mỹ Latinh.
Xung đột tại Trung Đông làm suy yếu nguồn cung của Qatar: cơ sở Ras Laffan bị Iran tấn công, dự kiến mất khoảng ba năm để khắc phục. Công ty QatarEnergy (QatarEnergy) đã ký thỏa thuận mua với Cheniere, trở thành biểu tượng cho thế thượng phong của các nhà cung cấp Mỹ lúc này. Donald Trump tận dụng bối cảnh để khoe thành tích ngành dầu khí Mỹ đang thu lợi lớn.
Tuy nhiên, triển vọng “vàng” không chắc kéo dài: mở rộng công suất xuất khẩu có thể vượt cầu, nguồn cung của Qatar sẽ quay lại, và sự cạnh tranh mới từ Canada và Argentina gia tăng, trong khi nhiều nước châu Á xem xét giảm phụ thuộc LNG. Dù vậy, trước mắt nhu cầu với khí Mỹ vẫn mạnh và giá khó hạ nhanh. Ở châu Âu, tốc độ bơm đầy kho chậm; mức chứa hiện khoảng 75% công suất, dưới đáy lịch sử, Đức còn thấp hơn.
Chênh lệch chi phí năng lượng tiếp tục bào mòn sức cạnh tranh của công nghiệp EU. Viện nghiên cứu kinh tế Bruegel (Bruegel) cho biết năm 2023 công nghiệp châu Âu trả tiền điện bằng 158% mức của Mỹ và tiền khí tới 345%. Bloomberg ước tính giá điện trung bình: Trung Quốc 89 USD/MWh, Mỹ 110, Đức 226, Anh 327. Các ngành tiêu thụ điện nhiều chịu áp lực nặng, dù những nước ít phụ thuộc điện khí như Tây Ban Nha có lợi thế tương đối. Nỗ lực hạ sốc giá bằng trần giá, trợ cấp, thuế bất thường dần cạn dư địa; giới chức thừa nhận không có “đũa thần”, còn giải pháp dài hạn như tăng khai thác nội địa, hạt nhân hay năng lượng xanh đều vướng mắc. Hiện châu Âu trông vào một mùa đông ôn hòa; El Niño có thể hỗ trợ nhưng khó lường, theo Công ty đầu tư Macquarie (Macquarie).