Xung đột tại Iran làm gia tăng căng thẳng xuyên Đại Tây Dương khi Donald Trump tăng sức ép lên các đồng minh châu Âu, đòi họ tự đảm nhiệm an ninh eo biển Hormuz và tính chuyện rút sớm. Cách tiếp cận này có nguy cơ định hình lại quan hệ hai bờ Đại Tây Dương và làm suy yếu Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), trong bối cảnh các lãnh đạo dự hội nghị tại La Hay thảo luận căng thẳng.

Trump tiếp tục hoài nghi Điều 5 của hiệp ước NATO về nghĩa vụ hỗ trợ lẫn nhau, dù liên minh này mang tính phòng thủ và chưa thể coi Mỹ là nạn nhân bị tấn công trong tình huống hiện tại. Sự mâu thuẫn này khoét sâu tranh cãi về phạm vi và điều kiện tham gia của đồng minh.

Về mặt quân sự, sau đe dọa nhắm vào đảo Kharg để buộc Iran mở lại Hormuz, Trump ám chỉ sẽ khép lại chiến dịch ở Iran trong khoảng sáu tuần như khung tối đa của Lầu Năm Góc, rồi để châu Âu và châu Á gánh phần ổn định vùng Vịnh. Ông kêu gọi các nước “tự bảo vệ” và “tự lo dầu mỏ”, trong khi các thủ đô châu Âu từ 28/2 cố giữ thế cân bằng: tránh sa vào một cuộc chiến không phải của mình nhưng cũng không làm phật ý Washington.

Tâm điểm chỉ trích hướng vào Anh và Pháp. Paris bị cáo buộc hạn chế cho máy bay quân sự bay qua, song Điện Élysée khẳng định lập trường nhất quán: chỉ cho dùng hạ tầng nếu không phục vụ nhiệm vụ tấn công. Máy bay tiếp dầu Mỹ đã hạ cánh ở Istres, nhưng chuyến chở đạn cho Israel không được chấp thuận; Tây Ban Nha đóng không phận với một số chuyến của Mỹ và Ý từ chối cho hạ cánh ở Sicilia. Washington cũng phàn nàn Ba Lan chưa điều trả lại một tổ hợp Patriot xuống Trung Đông.

Tại G7 cấp ngoại trưởng ở Pháp ngày 27/3, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio không đề nghị hỗ trợ mở lại Hormuz, nhưng khi về nước lại chê trách đồng minh thiếu hậu thuẫn và tuyên bố Mỹ sẽ đánh giá lại quan hệ với NATO sau chiến tranh. Ông cảnh báo nếu liên minh chỉ trông vào Mỹ phòng thủ cho châu Âu nhưng lại từ chối quyền triển khai khi cần, thì cam kết của Washington sẽ khó duy trì.

Song trên thực tế đã có nhiều đóng góp: Pháp triển khai tàu sân bay gần Síp, NATO đánh chặn tên lửa trên bầu trời Thổ Nhĩ Kỳ, các UAV Shahed bị bắn hạ bởi Rafale và trực thăng Pháp tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất; Ukraine hỗ trợ các nước vùng Vịnh; căn cứ Anh cuối cùng cũng mở và các căn cứ Mỹ ở Đức hoạt động hết công suất. G7 khẳng định cần khôi phục lâu dài tự do hàng hải tại Hormuz theo Nghị quyết 2817 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và luật biển; Bahrain thúc đẩy một nghị quyết tại LHQ; khoảng 35 nước bàn phương án hộ tống phòng thủ để giải tỏa gần 300 tàu châu Âu mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư.