Tóm tắt
Trong livestream Trends của Adevărul, khách mời gồm Costi Rogozanu (giáo viên trung học, nhà báo), Elena Trifan (nhà nghiên cứu xã hội học, giảng viên Trường Quốc gia Nghiên cứu Chính trị và Hành chính công (Școala Națională de Studii Politice și Administrative - SNSPA)) và Vlad Bujdei-Tebeica (nhà khoa học chính trị, giảng viên SNSPA) cùng bàn về vụ học sinh 13 tuổi ở Trường Trung học cơ sở „Ștefan cel Mare” ở Bistrița (Școala Gimnazială „Ștefan cel Mare” din Bistrița) đâm cô giáo Toán và một bạn học vào ngày 19/10.
Cuộc điều tra cho thấy trước khi ra tay, thiếu niên đã đăng trực tuyến một bản tuyên ngôn khoảng 60 trang, viết dạng nhật ký, bộc lộ công khai niềm tin tân Quốc xã và thù hằn chủng tộc, tuyên bố muốn giết “bất kỳ ai không phải người da trắng”. Văn bản còn liệt kê danh sách bạn học dự định tấn công, kế hoạch phóng hỏa phòng giáo viên và cướp súng của một cảnh sát.
Các khách mời nêu cáo buộc rằng dấu hiệu cảnh báo về hành vi của em đã bị phớt lờ suốt nhiều tháng, dù nhà trường thuộc chương trình phòng ngừa cực đoan của Cơ quan Tình báo Romania (Serviciul Român de Informații - SRI), thông tin do Snoop.ro phát hiện. Tranh luận cũng chạm tới “cái bẫy” siết hình phạt với trẻ vị thành niên trong khi nhà nước không bảo vệ được các em khỏi bị cực đoan hóa.
Rogozanu mô tả bản tuyên ngôn là rợn người và đặt nó trong bối cảnh chủ nghĩa phân biệt chủng tộc hiện diện công khai lâu nay. Anh chỉ ra nhiều chính trị gia ở các đảng đã có phát ngôn vụng về, mang tính kỳ thị và bạo lực, góp phần cực đoan hóa trẻ em; gần đây hiện tượng này mới bị lên án nhiều hơn sau vụ Georgescu. Anh cảnh báo thêm về tình trạng cuồng tín tôn giáo, đặc biệt trong một số cộng đồng Tân Tin Lành, nơi thiếu giám sát.
Từ đó, anh nêu nghịch lý cay đắng: sau ba thập niên nhấn mạnh chống cộng sản, xã hội lại đứng trước hiểm họa chủ nghĩa Quốc xã, phát xít và cực hữu ngay trước cửa. Theo anh, cần thận trọng với điều mình cổ vũ, vì mong muốn “xóa sổ” hoàn toàn chủ nghĩa cộng sản đã vô tình mở đường cho đối thủ lịch sử của nó.
Trả lời câu hỏi nếu gặp học sinh đăng tải nội dung cực đoan, Rogozanu nói “lời nói là vũ khí chính”: phải trò chuyện, lắng nghe và đôi khi phản biện các em, không được xem nhẹ vấn đề. Anh nêu thực tế bắt nạt trầm trọng, bạo lực ngấm ngầm trong các nhóm Instagram, Telegram khiến học sinh sợ hãi, im lặng trên lớp, trong khi nhà trường thiếu trầm trọng cố vấn tâm lý và còn có nguy cơ cắt giảm thêm.
Anh thừa nhận không chắc mình sẽ làm gì nếu bi kịch xảy ra ngay cạnh, vì “không có điểm tựa thể chế”. Về mặt thể chế, anh hiểu rằng SRI có nhiệm vụ phòng chống cực đoan và chính Snoop.ro cho biết trường ở Bistrița đã từng tham gia tập huấn, nhưng vụ việc đặt dấu hỏi lớn về hiệu quả của các can thiệp hiện nay.
Cuộc điều tra cho thấy trước khi ra tay, thiếu niên đã đăng trực tuyến một bản tuyên ngôn khoảng 60 trang, viết dạng nhật ký, bộc lộ công khai niềm tin tân Quốc xã và thù hằn chủng tộc, tuyên bố muốn giết “bất kỳ ai không phải người da trắng”. Văn bản còn liệt kê danh sách bạn học dự định tấn công, kế hoạch phóng hỏa phòng giáo viên và cướp súng của một cảnh sát.
Các khách mời nêu cáo buộc rằng dấu hiệu cảnh báo về hành vi của em đã bị phớt lờ suốt nhiều tháng, dù nhà trường thuộc chương trình phòng ngừa cực đoan của Cơ quan Tình báo Romania (Serviciul Român de Informații - SRI), thông tin do Snoop.ro phát hiện. Tranh luận cũng chạm tới “cái bẫy” siết hình phạt với trẻ vị thành niên trong khi nhà nước không bảo vệ được các em khỏi bị cực đoan hóa.
Rogozanu mô tả bản tuyên ngôn là rợn người và đặt nó trong bối cảnh chủ nghĩa phân biệt chủng tộc hiện diện công khai lâu nay. Anh chỉ ra nhiều chính trị gia ở các đảng đã có phát ngôn vụng về, mang tính kỳ thị và bạo lực, góp phần cực đoan hóa trẻ em; gần đây hiện tượng này mới bị lên án nhiều hơn sau vụ Georgescu. Anh cảnh báo thêm về tình trạng cuồng tín tôn giáo, đặc biệt trong một số cộng đồng Tân Tin Lành, nơi thiếu giám sát.
Từ đó, anh nêu nghịch lý cay đắng: sau ba thập niên nhấn mạnh chống cộng sản, xã hội lại đứng trước hiểm họa chủ nghĩa Quốc xã, phát xít và cực hữu ngay trước cửa. Theo anh, cần thận trọng với điều mình cổ vũ, vì mong muốn “xóa sổ” hoàn toàn chủ nghĩa cộng sản đã vô tình mở đường cho đối thủ lịch sử của nó.
Trả lời câu hỏi nếu gặp học sinh đăng tải nội dung cực đoan, Rogozanu nói “lời nói là vũ khí chính”: phải trò chuyện, lắng nghe và đôi khi phản biện các em, không được xem nhẹ vấn đề. Anh nêu thực tế bắt nạt trầm trọng, bạo lực ngấm ngầm trong các nhóm Instagram, Telegram khiến học sinh sợ hãi, im lặng trên lớp, trong khi nhà trường thiếu trầm trọng cố vấn tâm lý và còn có nguy cơ cắt giảm thêm.
Anh thừa nhận không chắc mình sẽ làm gì nếu bi kịch xảy ra ngay cạnh, vì “không có điểm tựa thể chế”. Về mặt thể chế, anh hiểu rằng SRI có nhiệm vụ phòng chống cực đoan và chính Snoop.ro cho biết trường ở Bistrița đã từng tham gia tập huấn, nhưng vụ việc đặt dấu hỏi lớn về hiệu quả của các can thiệp hiện nay.