Cuộc tranh luận do Báo kinh tế El Economista (El Economista) khởi xướng về khả năng sống với 1.500 euro/tháng đã thu hút dư luận, với ý kiến chia ba: 50% cho rằng không đủ, 21% thấy khả thi ở nông thôn hay thị trấn nhỏ, 29% chỉ ổn nếu là cặp đôi với 3.000 euro/tháng. Bối cảnh là làn sóng người Romania rời Tây Ban Nha để tìm mức lương cao hơn ở các nước Tây Âu.

Theo Viện Thống kê Quốc gia (INE), để nhận ròng 1.500 euro/tháng cần khoảng 23.000 euro/năm trước thuế, thấp hơn mức trung bình quốc gia 24.000 euro. Gần một nửa dân số (47,8%) kiếm 15.000–30.000 euro/năm, nên về lý thuyết mốc này vẫn trong tầm với của nhiều người.

Nhà ở là gánh nặng lớn nhất. Nền tảng bất động sản Fotocasa (Fotocasa) ghi nhận giá thuê trung bình tháng 7/2026 là 1.131 euro, nhưng chênh lệch vùng rất lớn: Madrid khoảng 1.542 euro, còn ở Ávila dưới 700 euro. Ngân hàng Tây Ban Nha (Banco de España) xem chi hơn 30% thu nhập cho nhà ở là “quá sức”; năm 2024, tỷ lệ này ảnh hưởng 46,7% cư dân Málaga, 43,5% ở Barcelona và 41,3% ở Madrid.

Chi phí thực phẩm và tiện ích leo thang. Tổ chức Người tiêu dùng và Người sử dụng (OCU) ước tính giỏ 100 mặt hàng cơ bản khoảng 320 euro/tháng; giá lương thực, đồ uống không cồn tăng 38,5% so với 2020, trứng, cà phê, thịt bò có mặt hàng tăng tới 100%. Hóa đơn điện cao hơn 24% so với 5 năm trước; dù giá điện đã giảm 13,5% từ đỉnh 2022 theo Công ty vận hành lưới điện Red Eléctrica (Red Eléctrica), mức hiện tại vẫn cao hơn trước đại dịch.

Nhiên liệu lại tăng vượt 1,70 euro/lít mùa hè 2026 do căng thẳng Iran–Mỹ, sau kỷ lục hơn 2 euro/lít năm 2022. Giá xe mới bình quân tăng 46% trong 5 năm lên hơn 44.400 euro, theo El Economista, do khủng hoảng chất bán dẫn và đứt gãy chuỗi cung ứng. Với 1.500 euro/tháng, sau nhà ở, thực phẩm và tiện ích, gần như không còn dư cho tiết kiệm, đi lại, quần áo hay giải trí.

Kinh nghiệm của người Romania cho thấy bức tranh phân hóa. Andrei Dobre ở Lanzarote, Quần đảo Canary, coi mốc 1.500 euro là “mồi câu nhấp chuột”: phòng chung 350–400 euro, thuê cả căn khoảng 800 euro, cộng thêm tiện ích và ăn uống khiến sống một mình rất chật vật. Ở Valencia, Andreea Guran tính một căn studio từ 800 euro/tháng, đồ ăn khoảng 250 euro, hóa đơn ít nhất 120 euro; sửa chữa lặt vặt tối thiểu 75 euro, thêm thuốc men, nha khoa, chăm sóc cá nhân, bảo hiểm và xăng xe. Theo cô, chỉ bớt áp lực nếu đã sở hữu nhà hoặc chuyển về nông thôn, nơi thuê nhà 400–500 euro.

Một số ý kiến lạc quan hơn đặt trọng tâm vào tổng thu nhập hộ gia đình. Ở Madrid, Ion Ungureanu cho rằng sống “đủ đầy” khả thi khi hai người cùng đi làm, tổng 3.000 euro/tháng; thuê ngoại ô hoặc thị trấn lân cận 600–800 euro, tiện ích trung bình 250 euro, chi phí xe cá nhân gồm bảo hiểm khoảng 500 euro/năm và thuế 120–150 euro. Tại Alicante, Denisa Iftimie lưu ý chất lượng dịch vụ công giảm vì làn sóng nhập cư và expat, bệnh viện quá tải cả với người không đóng góp vào Bảo hiểm xã hội (Seguridad Social), buộc nhiều cư dân mua bảo hiểm y tế tư; giáo dục công cũng chịu áp lực. Ở Andalusia, Mihai cho biết căn hộ ổn có thể 700 euro, studio tốt khoảng 500 euro, khu mới hoặc gần biển 800–900 euro, thêm một tháng đặt cọc và phí môi giới; sống thoải mái hơn khi chia sẻ chi phí trong cặp đôi.

Dòng di cư đảo chiều thể hiện rõ: từ đỉnh 750.000 người Romania năm 2013, con số có thể giảm xuống dưới 500.000 vào cuối năm nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn; riêng quý II năm nay có 5.300 người rời Tây Ban Nha, theo INE. Dù “vẫn có việc làm”, mức lương hiện tại bị đánh giá là chưa đủ để chi trả nhà ở và đang kìm hãm các kế hoạch cuộc sống.