Tóm tắt
Trong khoảng bốn thập kỷ, nhiệt độ tại Romania tăng nhanh, kéo theo các đợt nắng nóng dữ dội hơn và kéo dài hơn. Năm 2026 tiếp tục nổi bật với chuỗi hạn hán và nhiệt độ cực cao, làm trầm trọng thêm tác động lên đời sống và kinh tế.
Nhà khí tượng học, tiến sĩ vật lý Monica Ioniță Scholz, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Biển và Cực ở Bremerhaven (Institutul pentru Cercetări Marine și Polare din Bremerhaven), Đức, đã phân tích cho Nền tảng InfoClima (InfoClima) cách các đợt nắng nóng biểu hiện theo từng tỉnh giai đoạn 1961–2024. Bà nhấn mạnh khí hậu thay đổi không chỉ ở nhiệt độ trung bình mà còn ở các cực trị, những yếu tố tác động trực tiếp đến sức khỏe, nông nghiệp, hệ sinh thái, tiêu thụ năng lượng và sinh hoạt hằng ngày.
Trung bình toàn quốc của cả giai đoạn là khoảng 8 ngày nắng nóng mỗi năm. Diễn biến theo thập kỷ cho thấy gia tốc rõ rệt: thập niên 1970–1980 thường dưới mức trung bình, còn từ giữa thập niên 2000 xuất hiện các đỉnh ngày càng dày và cao. Năm 2012 lập kỷ lục với 46 ngày nắng nóng cực đoan, còn giai đoạn 2021–2024 lại tăng dốc, vượt ngưỡng 40 ngày/năm.
Theo tỉnh, mức tăng không đồng đều. Nhóm chịu tác động mạnh nhất gồm: Bistrița-Năsăud (+27 ngày/năm so với 1961), Satu Mare (+26), Cluj (+26), Alba (+26), Maramureș (+23), Vâlcea (+25), Dâmbovița (+25), Tulcea (+25). Nhóm tăng vừa gồm Mehedinți, Dolj, Brăila, Vrancea, Suceava, Bacău, Vaslui (khoảng +20), còn tăng thấp hơn ghi nhận tại Neamț (+17), Teleorman (+17), Călărași (+17), Giurgiu (+18), Covasna (+18), Ialomița (+18). Khu vực trung tâm và tây bắc (Bistrița-Năsăud, Cluj, Alba, Sălaj, Satu Mare, Maramureș) tạo thành hạt nhân tăng mạnh, cùng một số tỉnh phía nam như Vâlcea, Dâmbovița, Argeș.
Về nhịp tăng theo thập kỷ, nhóm tỉnh ấm lên nhanh nhất (Bistrița-Năsăud, Alba, Cluj, Satu Mare, Mureș, Vâlcea, Tulcea, Dâmbovița, Argeș, Maramureș) đạt 3,7–4,2 ngày nắng nóng bổ sung mỗi 10 năm, cao hơn các ước lượng “thận trọng” 2,5–3,4 ngày. Điều này cho thấy không chỉ tần suất tăng mà tốc độ tích lũy các ngày cực đoan cũng nhanh dần, báo hiệu sự tăng tốc của biến đổi khí hậu.
Theo định nghĩa của Cơ quan Khí tượng Quốc gia (Agenția Națională de Meteorologie), một đợt nắng nóng gồm tối thiểu ba ngày liên tiếp có nhiệt độ tối đa vượt phân vị thứ 90 của ngày dương lịch tương ứng, tính theo chuẩn 1991–2020 tại trạm đo; đồng thời nhiệt độ tối đa mỗi ngày phải trên 28 °C. Chuyên gia so sánh từng ngày với lịch sử số liệu tại chỗ, và nếu điều kiện được thỏa mãn, đó là giai đoạn nắng nóng cực đoan.
Nhà khí tượng học, tiến sĩ vật lý Monica Ioniță Scholz, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Biển và Cực ở Bremerhaven (Institutul pentru Cercetări Marine și Polare din Bremerhaven), Đức, đã phân tích cho Nền tảng InfoClima (InfoClima) cách các đợt nắng nóng biểu hiện theo từng tỉnh giai đoạn 1961–2024. Bà nhấn mạnh khí hậu thay đổi không chỉ ở nhiệt độ trung bình mà còn ở các cực trị, những yếu tố tác động trực tiếp đến sức khỏe, nông nghiệp, hệ sinh thái, tiêu thụ năng lượng và sinh hoạt hằng ngày.
Trung bình toàn quốc của cả giai đoạn là khoảng 8 ngày nắng nóng mỗi năm. Diễn biến theo thập kỷ cho thấy gia tốc rõ rệt: thập niên 1970–1980 thường dưới mức trung bình, còn từ giữa thập niên 2000 xuất hiện các đỉnh ngày càng dày và cao. Năm 2012 lập kỷ lục với 46 ngày nắng nóng cực đoan, còn giai đoạn 2021–2024 lại tăng dốc, vượt ngưỡng 40 ngày/năm.
Theo tỉnh, mức tăng không đồng đều. Nhóm chịu tác động mạnh nhất gồm: Bistrița-Năsăud (+27 ngày/năm so với 1961), Satu Mare (+26), Cluj (+26), Alba (+26), Maramureș (+23), Vâlcea (+25), Dâmbovița (+25), Tulcea (+25). Nhóm tăng vừa gồm Mehedinți, Dolj, Brăila, Vrancea, Suceava, Bacău, Vaslui (khoảng +20), còn tăng thấp hơn ghi nhận tại Neamț (+17), Teleorman (+17), Călărași (+17), Giurgiu (+18), Covasna (+18), Ialomița (+18). Khu vực trung tâm và tây bắc (Bistrița-Năsăud, Cluj, Alba, Sălaj, Satu Mare, Maramureș) tạo thành hạt nhân tăng mạnh, cùng một số tỉnh phía nam như Vâlcea, Dâmbovița, Argeș.
Về nhịp tăng theo thập kỷ, nhóm tỉnh ấm lên nhanh nhất (Bistrița-Năsăud, Alba, Cluj, Satu Mare, Mureș, Vâlcea, Tulcea, Dâmbovița, Argeș, Maramureș) đạt 3,7–4,2 ngày nắng nóng bổ sung mỗi 10 năm, cao hơn các ước lượng “thận trọng” 2,5–3,4 ngày. Điều này cho thấy không chỉ tần suất tăng mà tốc độ tích lũy các ngày cực đoan cũng nhanh dần, báo hiệu sự tăng tốc của biến đổi khí hậu.
Theo định nghĩa của Cơ quan Khí tượng Quốc gia (Agenția Națională de Meteorologie), một đợt nắng nóng gồm tối thiểu ba ngày liên tiếp có nhiệt độ tối đa vượt phân vị thứ 90 của ngày dương lịch tương ứng, tính theo chuẩn 1991–2020 tại trạm đo; đồng thời nhiệt độ tối đa mỗi ngày phải trên 28 °C. Chuyên gia so sánh từng ngày với lịch sử số liệu tại chỗ, và nếu điều kiện được thỏa mãn, đó là giai đoạn nắng nóng cực đoan.
