Đe dọa rút Mỹ khỏi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), Donald Trump kỳ vọng khiến châu Âu lo sợ nhưng lại chọc giận người Mỹ. Các thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa (Republican Party) tại Thượng viện Hoa Kỳ (United States Senate) cùng phía Đảng Dân chủ (Democratic Party) đồng loạt chỉ trích, coi đây là ‘giấc mơ thành hiện thực’ của Vladimir Putin và Xi Jinping. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis và Thượng nghị sĩ Dân chủ Jeanne Shaheen, đồng chủ tịch Nhóm giám sát NATO của Thượng viện (Senate NATO Observer Group), nhấn mạnh NATO đã hỗ trợ Mỹ sau vụ 11/9 tại Trung tâm Thương mại Thế giới (World Trade Center) và binh sĩ đồng minh đã cùng chiến đấu, hy sinh ở Afghanistan; bất kỳ tổng thống nào cân nhắc rời NATO đều làm suy yếu an ninh quốc gia Mỹ.

Một ngày trước đó, cựu lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện Mitch McConnell và Thượng nghị sĩ Christopher A. Coons ra tuyên bố chung, theo báo The Guardian (The Guardian), nhắc rằng binh sĩ NATO từng chiến đấu và hy sinh ở Afghanistan và Iraq bên cạnh quân Mỹ. Họ cảnh báo Mỹ không nên xem nhẹ những hy sinh và cam kết của đồng minh, khẳng định người Mỹ an toàn hơn khi NATO mạnh và đoàn kết.

Làn sóng chỉ trích bùng lên sau phát biểu ngày 1/4 của Trump rằng ông nghiêm túc cân nhắc rút Mỹ khỏi NATO, với lý do liên minh đã từ chối tham gia chiến dịch quân sự chung Mỹ–Israel chống Iran. Trump nói NATO ‘chưa bao giờ thuyết phục được ông’, gọi liên minh là ‘hổ giấy’ và phàn nàn đồng minh ‘không đứng gần’ Mỹ dù Washington từng hỗ trợ họ.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio cũng để ngỏ khả năng xem xét lại tính cần thiết của tư cách thành viên sau khi chiến tranh với Iran kết thúc, lập luận rằng nếu các nước NATO đòi Mỹ bảo vệ châu Âu nhưng lại từ chối cho dùng căn cứ khi Washington cần, đó là ‘một thỏa thuận tồi’. Ông ám chỉ Tây Ban Nha và Italy đã từ chối cho máy bay quân sự Mỹ hạ cánh; Madrid coi hành động của Mỹ tại Iran là bất hợp pháp, còn Rome nói Washington không xin phép hay tham vấn chỉ huy quân sự Italy. Áo cũng bác đề nghị sử dụng không phận, viện dẫn luật trung lập.

Theo báo The Guardian (The Guardian), việc rút khỏi NATO vấp phải rào cản chính trị đáng kể: đạo luật năm 2024 quy định tổng thống không thể đơn phương quyết định nếu không có sự ủng hộ của hai phần ba United States Senate hoặc một nghị quyết riêng của Quốc hội Hoa Kỳ (United States Congress).

Trong bối cảnh đó, lo ngại ở châu Âu gia tăng. Tờ POLITICO (POLITICO), dẫn nhiều nguồn tin trong giới chức Liên minh châu Âu, cho biết các nước châu Âu đã bàn khả năng mở rộng hợp tác an ninh vượt ra ngoài khuôn khổ NATO. Một nhà ngoại giao nhận định liên minh đang ‘tê liệt’, người khác cho rằng ‘NATO đã bắt đầu tan rã’, kêu gọi châu Âu khẩn trương củng cố năng lực phòng thủ tự thân.