Tranh cãi quanh “phương án 0%” thay thế cơ chế SAFE của EU đã làm đổ vỡ thỏa thuận giữa chính phủ, tổng thống và Adam Glapiński về bổ nhiệm các ghế trống trong Ban điều hành của Ngân hàng Quốc gia Ba Lan (Narodowy Bank Polski, NBP). Sau cuộc xuất hiện chung của Glapiński với tổng thống, phía liên minh cầm quyền coi thỏa thuận đã tan vỡ và niềm tin bị xóa sạch.

Theo luật, Ban điều hành NBP có tối thiểu 6 thành viên và hiện chỉ còn mức sàn, vì đầu tháng 3 nhiệm kỳ của I Phó chủ tịch Marta Kightley và ủy viên Piotr Pogonowski đã kết thúc. Tháng 11 sẽ là thời điểm then chốt khi nhiệm kỳ Phó chủ tịch NBP Adam Lipiński chấm dứt; nếu ông rời đi, ban chỉ còn 5 người và mất khả năng ra quyết định.

Cùng với Hội đồng Chính sách Tiền tệ (Rada Polityki Pieniężnej, RPP), Ban điều hành là trụ cột vận hành của NBP. Chủ tịch NBP có vị thế mạnh vì chủ trì cả hai cơ quan; còn riêng Ban điều hành phụ trách chính sách tỷ giá, giám sát nghiệp vụ thị trường mở và thông qua kế hoạch hoạt động lẫn tài chính của NBP.

Để tránh tê liệt, từ năm ngoái ba bên mở thương lượng hậu trường, do quy trình nhân sự buộc phải đồng thuận: Chủ tịch NBP đề cử, tổng thống ký và cần đối ký của thủ tướng. Ban đầu dự tính chờ khi có ba ghế trống thì mỗi bên chọn một người; sau mở rộng thành bốn ghế khi PSL tham gia, và tất cả muốn ký trọn gói để hạn chế rủi ro bị “lật kèo”.

Gói dự kiến gồm: phía thủ tướng định cử Ludwik Kotecki; PSL đề cử Przemysław Litwiniuk để thay Marta Gajęcka khi nhiệm kỳ bà kết thúc năm sau; Chủ tịch NBP muốn Marta Kightley tái nhiệm; phía tổng thống tính chọn Marcin Zarzecki, người vừa được đưa vào RPP tháng 12. Theo nguồn tin liên minh, đã xuất hiện cả hồ sơ nhân sự.

Bố cục này gắn với tính toán ở Thượng viện (Senat): nếu Kotecki và Litwiniuk rời RPP, Senat sẽ bầu người kế nhiệm cho nhiệm kỳ 6 năm đến 2032, dài hơn khóa Sejm kế tiếp. Theo thỏa thuận nội bộ, ghế do PSL để lại sẽ do Lewica giới thiệu, còn ghế của Kotecki do KO chọn.

Sau khi căng thẳng bùng lên vì “phương án 0%”, Glapiński đã gửi lên tổng thống đề nghị chỉ về Marta Kightley. Văn phòng Tổng thống (Kancelaria Prezydenta) xác nhận hồ sơ đang được xử lý và chưa nhận được đề nghị cho ghế trống của Piotr Pogonowski, cho thấy Glapiński chưa đóng hẳn cửa đàm phán. Khả năng khôi phục một thỏa thuận mới có thể trở lại vào mùa thu khi Adam Lipiński rời ban, nguy cơ tê liệt của NBP trở nên hiện hữu.