Tin Ba Lan
Nhà kinh tế về kế hoạch của Ngân hàng Quốc gia Ba Lan và Nawrocki: "Mang dáng dấp thế giới tội phạm"
Chia sẻ:DNnet
Phát hành:Thứ Năm, 12 tháng 3, 2026
Tóm tắt
Sau cú sốc giá dầu vì xung đột Trung Đông, Bogusław Grabowski phản đối can thiệp hạ giá xăng dầu, coi đó là chủ nghĩa dân túy và nhấn mạnh nhà nước chỉ nên hỗ trợ nhóm yếu thế. Ông cảnh báo tài khóa Ba Lan dễ tổn thương với thâm hụt 6–7% GDP, nợ công tăng nhanh và chi phí phục vụ nợ cao, có nguy cơ làm lợi suất trái phiếu vọt lên và złoty suy yếu trong kịch bản căng thẳng kéo dài. Đồng thời lưu ý Ba Lan chịu dòng EUR lớn, gây dư thừa thanh khoản kéo dài trong hệ thống ngân hàng.
Ở giai đoạn khủng hoảng năng lượng trước đây, Hà Lan kiềm chế lạm phát tốt nhờ không can thiệp giá, chỉ trợ giúp có mục tiêu cho hộ nghèo, trong khi Ba Lan dùng “lá chắn chống lạm phát” làm chi phí ngân sách phình to và duy trì áp lực giá. Grabowski cho rằng hỗ trợ diện rộng chủ yếu lợi cho người giàu; ví dụ 800+ chỉ khoảng 200 triệu trên mỗi 1 tỷ zł đến tay nhóm nghèo, kém hiệu quả so với hỗ trợ điểm trúng đích.
Về tiền tệ, ông nhận định cú sốc dầu là sốc cung bên ngoài nên thường không cần Rada Polityki Pieniężnej — Hội đồng Chính sách Tiền tệ (Rada Polityki Pieniężnej - RPP) — phản ứng, trừ khi có hiệu ứng thứ cấp. Tuy nhiên, kỳ vọng lạm phát ở Ba Lan dễ bùng lên do ký ức lạm phát cao và uy tín Ngân hàng Quốc gia Ba Lan (Narodowy Bank Polski - NBP) suy yếu sau các lần hạ lãi suất tiền bầu cử. Ông đánh giá các đợt giảm lãi suất gần đây là quá mức, trong khi áp lực tăng lương tối thiểu và khu vực công sẽ lớn, còn tăng lãi suất lúc này lại càng bào mòn uy tín NBP.
Grabowski kêu gọi làm rõ trách nhiệm của lãnh đạo NBP thay vì thỏa hiệp chính trị, nhắc đến các “hoạt động thị trường mở cấu trúc” 2020–2021 (mua trái phiếu kho bạc và Ngân hàng Kinh tế Quốc gia — Bank Gospodarstwa Krajowego - BGK) có thể trái hiến pháp và luật NBP. Ông cho rằng NBP hiện không được bảo vệ trước “con ngựa gỗ thành Troy” là sự can dự chính trị của lãnh đạo, và việc xuất hiện chung với Tổng thống Nawrocki để chặn SAFE là biểu hiện tiếp tục suy thoái thể chế.
Về tài trợ quốc phòng, ông nói cách hợp pháp duy nhất để NBP hỗ trợ là bán bớt tài sản dự trữ và dùng ngoại tệ mua trái phiếu chính phủ bằng ngoại tệ, qua đó làm giảm dự trữ. Ông phản đối vì dự trữ hiện chỉ “đủ dùng” theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trong bối cảnh địa chính trị rủi ro. Kế hoạch “bút toán” với vàng — bán rồi mua lại để ghi nhận lãi chưa thực hiện và chuyển khoảng 185–190 tỷ zł vào ngân sách — bị ông gọi là “rodem ze świata przestępczego”, vừa khó khả thi về thị trường, vừa là lách luật; các đồn đoán lôi kéo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Federal Reserve) cũng bị ông bác bỏ.
Ông cảnh báo chuyển khoản lớn từ NBP sang ngân sách sẽ làm tăng tương ứng cơ sở tiền tệ, kích lạm phát, trong khi hút bớt thanh khoản lại rất tốn kém. Ba Lan đã dư thừa khoảng 400 tỷ zł, chi phí hút tiền xấp xỉ 30 tỷ zł/năm; NBP lãi chủ yếu ở phần ngoại tệ còn phần zł chịu lỗ. Dù một số nước từng “hiện thực hóa” lãi dự trữ: Curacao & Saint Martin và Italia để bù lỗ kế thừa; Nam Phi (khoảng 2% GDP), Liban (11% GDP) và Ngân hàng Liên bang Đức (Bundesbank) năm 1997 (0,5% GDP, trước khi chuyển sang Ngân hàng Trung ương châu Âu - ECB), thì quy mô dự kiến ở Ba Lan gần 4,8% GDP sẽ là chưa từng có, làm trầm trọng thêm dư thừa thanh khoản, biên lãi ròng ngân hàng khoảng 3,5 điểm %, kìm hãm tiết kiệm và đầu tư.
So với chuyển lãi từ dự trữ, vay từ Liên minh châu Âu qua chương trình SAFE 0 proc. ít tai hại hơn cho ổn định vĩ mô: đổi EUR sang zł tạo thêm dự trữ sinh lời và một phần chi ngay bằng EUR, rồi dòng tiền lại quay về NBP theo chu kỳ giải ngân và trả nợ. Ông ủng hộ dùng nợ ngoại tệ cho phần chi tiêu quốc phòng ở nước ngoài, còn chi trong nước nên tránh vay ngoại tệ để không “trượt tỷ giá”. Ông nhấn mạnh Ba Lan mắc “bệnh Hà Lan” vì dòng EUR bền bỉ và xem gia nhập euro như liều thuốc tăng an toàn, đồng thời coi tính điều kiện và giám sát của EU là điểm cộng vì giúp ngăn lạm dụng, đặc biệt với công nghệ lưỡng dụng.
Cho phần tài trợ trong nước, ông đề xuất phát hành trái phiếu zł hướng tới hộ gia đình thay vì chủ yếu bán cho ngân hàng, để chuyển lãi suất cho người dân và khuyến khích tiết kiệm, thay vì áp thuế quốc phòng mới dễ gây chia rẽ. Ông không tin có thể “lớn lên thoát thâm hụt” khi thâm hụt chủ yếu do chi an sinh (như 800+ hay trợ cấp goá), kêu gọi minh bạch thừa nhận nợ công theo định nghĩa EU sẽ vượt ngưỡng 60% GDP và cân nhắc sửa hiến pháp quy định rõ ngoại lệ thời chiến, kèm cơ chế giám sát quốc hội kiểu Đức đối với các quỹ ngoài ngân sách.
Ở giai đoạn khủng hoảng năng lượng trước đây, Hà Lan kiềm chế lạm phát tốt nhờ không can thiệp giá, chỉ trợ giúp có mục tiêu cho hộ nghèo, trong khi Ba Lan dùng “lá chắn chống lạm phát” làm chi phí ngân sách phình to và duy trì áp lực giá. Grabowski cho rằng hỗ trợ diện rộng chủ yếu lợi cho người giàu; ví dụ 800+ chỉ khoảng 200 triệu trên mỗi 1 tỷ zł đến tay nhóm nghèo, kém hiệu quả so với hỗ trợ điểm trúng đích.
Về tiền tệ, ông nhận định cú sốc dầu là sốc cung bên ngoài nên thường không cần Rada Polityki Pieniężnej — Hội đồng Chính sách Tiền tệ (Rada Polityki Pieniężnej - RPP) — phản ứng, trừ khi có hiệu ứng thứ cấp. Tuy nhiên, kỳ vọng lạm phát ở Ba Lan dễ bùng lên do ký ức lạm phát cao và uy tín Ngân hàng Quốc gia Ba Lan (Narodowy Bank Polski - NBP) suy yếu sau các lần hạ lãi suất tiền bầu cử. Ông đánh giá các đợt giảm lãi suất gần đây là quá mức, trong khi áp lực tăng lương tối thiểu và khu vực công sẽ lớn, còn tăng lãi suất lúc này lại càng bào mòn uy tín NBP.
Grabowski kêu gọi làm rõ trách nhiệm của lãnh đạo NBP thay vì thỏa hiệp chính trị, nhắc đến các “hoạt động thị trường mở cấu trúc” 2020–2021 (mua trái phiếu kho bạc và Ngân hàng Kinh tế Quốc gia — Bank Gospodarstwa Krajowego - BGK) có thể trái hiến pháp và luật NBP. Ông cho rằng NBP hiện không được bảo vệ trước “con ngựa gỗ thành Troy” là sự can dự chính trị của lãnh đạo, và việc xuất hiện chung với Tổng thống Nawrocki để chặn SAFE là biểu hiện tiếp tục suy thoái thể chế.
Về tài trợ quốc phòng, ông nói cách hợp pháp duy nhất để NBP hỗ trợ là bán bớt tài sản dự trữ và dùng ngoại tệ mua trái phiếu chính phủ bằng ngoại tệ, qua đó làm giảm dự trữ. Ông phản đối vì dự trữ hiện chỉ “đủ dùng” theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trong bối cảnh địa chính trị rủi ro. Kế hoạch “bút toán” với vàng — bán rồi mua lại để ghi nhận lãi chưa thực hiện và chuyển khoảng 185–190 tỷ zł vào ngân sách — bị ông gọi là “rodem ze świata przestępczego”, vừa khó khả thi về thị trường, vừa là lách luật; các đồn đoán lôi kéo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Federal Reserve) cũng bị ông bác bỏ.
Ông cảnh báo chuyển khoản lớn từ NBP sang ngân sách sẽ làm tăng tương ứng cơ sở tiền tệ, kích lạm phát, trong khi hút bớt thanh khoản lại rất tốn kém. Ba Lan đã dư thừa khoảng 400 tỷ zł, chi phí hút tiền xấp xỉ 30 tỷ zł/năm; NBP lãi chủ yếu ở phần ngoại tệ còn phần zł chịu lỗ. Dù một số nước từng “hiện thực hóa” lãi dự trữ: Curacao & Saint Martin và Italia để bù lỗ kế thừa; Nam Phi (khoảng 2% GDP), Liban (11% GDP) và Ngân hàng Liên bang Đức (Bundesbank) năm 1997 (0,5% GDP, trước khi chuyển sang Ngân hàng Trung ương châu Âu - ECB), thì quy mô dự kiến ở Ba Lan gần 4,8% GDP sẽ là chưa từng có, làm trầm trọng thêm dư thừa thanh khoản, biên lãi ròng ngân hàng khoảng 3,5 điểm %, kìm hãm tiết kiệm và đầu tư.
So với chuyển lãi từ dự trữ, vay từ Liên minh châu Âu qua chương trình SAFE 0 proc. ít tai hại hơn cho ổn định vĩ mô: đổi EUR sang zł tạo thêm dự trữ sinh lời và một phần chi ngay bằng EUR, rồi dòng tiền lại quay về NBP theo chu kỳ giải ngân và trả nợ. Ông ủng hộ dùng nợ ngoại tệ cho phần chi tiêu quốc phòng ở nước ngoài, còn chi trong nước nên tránh vay ngoại tệ để không “trượt tỷ giá”. Ông nhấn mạnh Ba Lan mắc “bệnh Hà Lan” vì dòng EUR bền bỉ và xem gia nhập euro như liều thuốc tăng an toàn, đồng thời coi tính điều kiện và giám sát của EU là điểm cộng vì giúp ngăn lạm dụng, đặc biệt với công nghệ lưỡng dụng.
Cho phần tài trợ trong nước, ông đề xuất phát hành trái phiếu zł hướng tới hộ gia đình thay vì chủ yếu bán cho ngân hàng, để chuyển lãi suất cho người dân và khuyến khích tiết kiệm, thay vì áp thuế quốc phòng mới dễ gây chia rẽ. Ông không tin có thể “lớn lên thoát thâm hụt” khi thâm hụt chủ yếu do chi an sinh (như 800+ hay trợ cấp goá), kêu gọi minh bạch thừa nhận nợ công theo định nghĩa EU sẽ vượt ngưỡng 60% GDP và cân nhắc sửa hiến pháp quy định rõ ngoại lệ thời chiến, kèm cơ chế giám sát quốc hội kiểu Đức đối với các quỹ ngoài ngân sách.
DNnet sử dụng AI để tóm tắt tin tức được thành viên chia sẻ. Nội dung và bản quyền của tin ảnh thuộc về trang tin gốc. Bạn có thể xem cụ thể tại link của trang tin gốc hay trao đổi, phản ảnh tại đây.
Tin Ba Lan
Phó thủ tướng công kích Adam Glapiński: 'Đó là kẻ lừa lọc nhỏ mọn'
Trên RMF FM, Krzysztof Gawkowski công kích Chủ tịch Narodowy Bank Polski Adam Glapiński, gọi ông “kẻ lừa lọc nhỏ mọn”. Ông bác “polskie SAFE 0...
Đã có thỏa thuận rồi lại không: phương án 0% làm sụp đổ thỏa hiệp giữa chính phủ, tổng thống và Chủ tịch Ngân hàng Quốc gia Ba Lan
Thỏa thuận nhân sự NBP sụp đổ vì Glapiński cùng tổng thống thúc đẩy phương án 0% thay cơ chế SAFE của EU. Ban điều hành có nguy cơ thiếu túc số và tê...
Marta Nawrocka bình luận về cuộc gặp với hoàng hậu Thụy Điển, công bố ảnh hậu trường
Vua Karol XVI Gustaw và Hoàng hậu Sylwia thăm Ba Lan, dự tiệc 11/3 tại Lâu đài Hoàng gia (Zamek Królewski). Marta Nawrocka mặc đầm bordo thanh lịch....
Dự án 'Czarnek làm thủ tướng' bước vào giai đoạn tiếp theo: nguyên tắc con lắc và vai trò cho Morawiecki và Szydło
Chuỗi bình luận phản ứng trước chiến dịch thúc đẩy Przemysław Czarnek làm thủ tướng nổi lên trên truyền thông. Nhiều ý kiến cáo buộc báo chí chạy...
Mỹ cần thêm tiền: Chiến tranh với Iran đã tiêu tốn hàng tỷ USD
6 ngày đầu chiến sự với Iran khiến Mỹ tốn 11,3 tỷ USD; 2 ngày không kích đã 5,6 tỷ USD. Nhà Trắng sắp xin Quốc hội thêm 50 tỷ USD. Trump nói đã...
Donald Trump tuyên bố thành công của Mỹ ở Trung Đông, công bố số liệu
Trump nói Mỹ phá hủy 58 tàu Iran trong chiến dịch Epic Fury, khẳng định thắng lợi nhưng sẽ tiếp tục. Ông nêu Iran rải mìn ban đêm. Ông nói Cơ quan...
Glapiński 'nói dối trơ tráo'. Bộ trưởng năng lượng trên TOK FM: Đây không phải lúc để đùa
Miłosz Motyka chỉ trích Chủ tịch Ngân hàng Quốc gia Ba Lan (Narodowy Bank Polski) Adam Glapiński vì đề xuất tài trợ "Polskie SAFE 0%" bằng vàng, nói...
Tiệc tối trang trọng đón cặp vợ chồng hoàng gia Thụy Điển. Marta Nawrocka tỏa sáng
Chuyến thăm của hoàng gia Thụy Điển tới Ba Lan mở ngày 10/3, cao điểm là tiệc tối 11/3 tại nhà Karol và Marta Nawroccy. Nhiều chính khách Ba Lan dự....
Cái chết bí ẩn của nữ diễn viên. Anh rể nói về “tình cảnh rất khó khăn”
Thi thể nữ diễn viên 41 tuổi Magdalena Majtyka được tìm thấy ở rừng Biskupice Oławskie, cách xe hư hỏng khoảng 200 m. Khám nghiệm ban đầu chưa xác...
Xem tiếp
