Bill Gates, đồng sáng lập Tập đoàn Microsoft, công bố bài luận mới nêu lo ngại rằng thế giới chưa sẵn sàng cho những công nghệ do trí tuệ nhân tạo mang lại và kêu gọi lãnh đạo toàn cầu vào cuộc. Ông đề xuất các chính phủ chuyển đổi một số nghề thành “dành cho con người” để AI khó có thể thay thế, lưu ý AI sẽ tác động mọi lĩnh vực chính sách. Theo ông, an ninh sẽ đòi hỏi nỗ lực còn lớn hơn cả giai đoạn sau các vụ tấn công 11/9; Báo Financial Times  đã lưu ý đến bài luận này.

Gates coi nhóm lao động khó chuyển nghề là dễ tổn thương nhất và cần được chính sách bảo vệ. Ông cảnh báo nhiều vị trí việc làm có thể “biến mất vĩnh viễn”. Khái niệm “dành cho con người” được ông ví như khu bảo tồn thiên nhiên: có thể làm đường hay xây nhà nhưng chọn không làm vì cái giá phải trả quá lớn.

Từ lĩnh vực y tế, ông nêu ví dụ robot hoàn toàn có thể báo tin bệnh nan y cho bệnh nhân, nhưng về nguyên tắc đạo đức, điều đó không nên xảy ra. Đây là bài viết dài đầu tiên của ông về AI trong ba năm trở lại đây, nhấn mạnh ranh giới nên giữ lại cho con người trong những tình huống nhạy cảm.

Ông đặt cảnh báo trong bối cảnh lo âu gia tăng về tác động kinh tế – xã hội của AI. Công ty OpenAI  và Công ty Anthropic  đã kêu gọi chính phủ xây dựng cơ chế mới để quản trị rủi ro và xử lý đứt gãy kinh tế. Gates thúc giục phối hợp toàn cầu, bao gồm cả Trung Quốc, để giải quyết câu hỏi nghề nào nên giữ cho con người và cách phản ứng với các quốc gia chọn tự động hóa sâu rộng hơn.

Ngoài thị trường lao động, ông lo ngại rủi ro với an ninh mạng và sự phát triển của người trẻ. Hồi tưởng thời niên thiếu ở Seattle, ông nói có ít bạn bè và nghi ngờ rằng mình có thể làm được điều tương tự nếu khi đó có “bạn đồng hành AI”, cảnh báo chatbot dễ gây nghiện. Ông băn khoăn về tác động của AI tới giáo dục và tư duy phản biện.

Gates ủng hộ các thay đổi mạnh mẽ về thuế, gồm đánh thuế robot và “token” – đơn vị dữ liệu do hệ thống AI xử lý. Ông cho rằng cách tính thuế hiện nay đang khuyến khích thay thế con người bằng máy móc, khi thuê người thì phải nộp thuế còn mua robot lại được khấu trừ. Theo ông, AI có thể trở thành công cụ bình đẳng lớn nhất hoặc nguồn gốc bất công nghiêm trọng nhất, và các nhà lãnh đạo hiện chưa chuẩn bị đầy đủ.

Bài luận cũng đánh dấu sự trở lại công chúng của Gates sau khi tên ông xuất hiện trong vụ Jeffrey Epstein. Mối liên hệ của Quỹ Gates (Gates Foundation) với Epstein bị soi xét, dù Gates không bị buộc tội và vẫn điều hành quỹ với tài sản 89 tỷ USD. Ông nói hối tiếc về thời gian từng tiếp xúc với Epstein và từng tin nhầm vào mục đích gây quỹ từ thiện.