Tóm tắt
Tuyên bố kết thúc thượng đỉnh ba bên Trung Quốc–Mỹ–Nga tại Šen-čen gây chú ý vì thiếu hẳn nội dung về Ukraine. Chỉ sau sự kiện, thông tin hậu trường mới dần hé lộ những gì được bàn thảo thực chất giữa Donald Trump, Vladimir Putin và Si Ťin-pching.
Donald Trump không đưa ra thông điệp công khai về các thỏa thuận ngoài tuyên bố chung. Tin đồn ông yêu cầu châu Âu dừng tài trợ quân sự cho Ukraine bị Alexander Stubb phủ nhận; theo ông, Trump nói chiến tranh phải kết thúc để châu Âu dùng tiền cho việc khác và nên đối thoại trực tiếp với Putin, nhưng không kêu gọi cắt hỗ trợ Kyiv. Ngoại trừ Robert Fico, các lãnh đạo châu Âu vẫn khẳng định cần tiếp tục ủng hộ Ukraine để đạt một thỏa thuận hòa bình an toàn cho châu lục.
Phần nhạy cảm nhất là việc đoạn về Ukraine bị rút khỏi Mírová deklarace bốn điểm do phía chủ nhà có thể đã soạn. Thông tin từ hậu trường một cuộc gặp ở Berlin cho thấy văn bản gốc có đề cập Ukraine, nhưng phía Mỹ loại bỏ vì cách diễn đạt không phù hợp; Stubb đánh giá động thái này là đúng.
Trump tuyên bố có “cơ hội thực sự” để khép lại chiến tranh và gọi Putin là “bạn”, đồng thời nói ông “không thể nói thay cho nước Mỹ”. Volodymyr Zelenskyj phản hồi rằng cách Trump xưng hô là tùy ông, nhưng với Ukraine, Putin là kẻ thù và là kẻ giết người. Sau thượng đỉnh, Jared Kushner và Steven Witkoff làm việc ở Berlin với Zelenskyj và lãnh đạo châu Âu, tìm cách “đổi chác” yêu cầu chính của Putin: Ukraine rút khỏi phần Donbas chưa bị Nga chiếm; đổi lại, Mỹ nêu khả năng cho Ukraine vào NATO hoặc nhận bảo đảm an ninh tương đương. Washington muốn chốt hòa bình trước cuối năm, khi đầu năm tới phe Dân chủ có thể kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ; thông điệp gửi tới Putin là “cửa sổ cơ hội” đang mở nhưng có thể sớm khép lại.
Tuyên bố chung nêu nguyên tắc không thể có chiến tranh hạt nhân và hướng tới một thế giới không vũ khí hạt nhân. Điều này loại trừ kịch bản Kremlin dùng vũ khí hạt nhân ở Ukraine hoặc chống châu Âu, điều mà một số nhà tuyên truyền Nga, gồm cả Dmitrij Medveděv, từng cổ vũ. Nếu tiến trình giải trừ diễn ra, Trung Quốc, với lực lượng hạt nhân nhỏ nhất trong ba bên nhưng quân đội quy ước lớn nhất, sẽ hưởng lợi hơn; Si Ťin-pching khẳng định mục tiêu “thế giới không vũ khí hạt nhân”. Với Nga, đó là thách thức an ninh lớn xét tới “Siberia trống trải” và lực lượng quân sự hạn chế so với Trung Quốc, trong bối cảnh tỷ lệ dân số 1:10.
Các lãnh đạo cũng phủ nhận khả năng bị truy cứu về những tội ác chiến tranh có thể đã xảy ra, liên quan không chỉ tới cuộc xâm lược Ukraine của Nga mà cả một số chiến dịch quân sự của Mỹ. Vladimir Putin đã bị Tòa án Hình sự Quốc tế (Mezinárodní trestní soud, ICC) phát lệnh bắt; cơ quan này cũng là mục tiêu công kích của Trump, và ngày 9/10/2026 Mỹ đưa chính ICC vào danh sách trừng phạt theo sắc lệnh 14203. Theo nhà phân tích Lenka Víchová, tinh thần cốt lõi của tuyên bố là không để các thiết chế siêu quốc gia như Mezinárodní trestní soud có thể truy tố các nghi phạm tội ác chiến tranh.
Donald Trump không đưa ra thông điệp công khai về các thỏa thuận ngoài tuyên bố chung. Tin đồn ông yêu cầu châu Âu dừng tài trợ quân sự cho Ukraine bị Alexander Stubb phủ nhận; theo ông, Trump nói chiến tranh phải kết thúc để châu Âu dùng tiền cho việc khác và nên đối thoại trực tiếp với Putin, nhưng không kêu gọi cắt hỗ trợ Kyiv. Ngoại trừ Robert Fico, các lãnh đạo châu Âu vẫn khẳng định cần tiếp tục ủng hộ Ukraine để đạt một thỏa thuận hòa bình an toàn cho châu lục.
Phần nhạy cảm nhất là việc đoạn về Ukraine bị rút khỏi Mírová deklarace bốn điểm do phía chủ nhà có thể đã soạn. Thông tin từ hậu trường một cuộc gặp ở Berlin cho thấy văn bản gốc có đề cập Ukraine, nhưng phía Mỹ loại bỏ vì cách diễn đạt không phù hợp; Stubb đánh giá động thái này là đúng.
Trump tuyên bố có “cơ hội thực sự” để khép lại chiến tranh và gọi Putin là “bạn”, đồng thời nói ông “không thể nói thay cho nước Mỹ”. Volodymyr Zelenskyj phản hồi rằng cách Trump xưng hô là tùy ông, nhưng với Ukraine, Putin là kẻ thù và là kẻ giết người. Sau thượng đỉnh, Jared Kushner và Steven Witkoff làm việc ở Berlin với Zelenskyj và lãnh đạo châu Âu, tìm cách “đổi chác” yêu cầu chính của Putin: Ukraine rút khỏi phần Donbas chưa bị Nga chiếm; đổi lại, Mỹ nêu khả năng cho Ukraine vào NATO hoặc nhận bảo đảm an ninh tương đương. Washington muốn chốt hòa bình trước cuối năm, khi đầu năm tới phe Dân chủ có thể kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ; thông điệp gửi tới Putin là “cửa sổ cơ hội” đang mở nhưng có thể sớm khép lại.
Tuyên bố chung nêu nguyên tắc không thể có chiến tranh hạt nhân và hướng tới một thế giới không vũ khí hạt nhân. Điều này loại trừ kịch bản Kremlin dùng vũ khí hạt nhân ở Ukraine hoặc chống châu Âu, điều mà một số nhà tuyên truyền Nga, gồm cả Dmitrij Medveděv, từng cổ vũ. Nếu tiến trình giải trừ diễn ra, Trung Quốc, với lực lượng hạt nhân nhỏ nhất trong ba bên nhưng quân đội quy ước lớn nhất, sẽ hưởng lợi hơn; Si Ťin-pching khẳng định mục tiêu “thế giới không vũ khí hạt nhân”. Với Nga, đó là thách thức an ninh lớn xét tới “Siberia trống trải” và lực lượng quân sự hạn chế so với Trung Quốc, trong bối cảnh tỷ lệ dân số 1:10.
Các lãnh đạo cũng phủ nhận khả năng bị truy cứu về những tội ác chiến tranh có thể đã xảy ra, liên quan không chỉ tới cuộc xâm lược Ukraine của Nga mà cả một số chiến dịch quân sự của Mỹ. Vladimir Putin đã bị Tòa án Hình sự Quốc tế (Mezinárodní trestní soud, ICC) phát lệnh bắt; cơ quan này cũng là mục tiêu công kích của Trump, và ngày 9/10/2026 Mỹ đưa chính ICC vào danh sách trừng phạt theo sắc lệnh 14203. Theo nhà phân tích Lenka Víchová, tinh thần cốt lõi của tuyên bố là không để các thiết chế siêu quốc gia như Mezinárodní trestní soud có thể truy tố các nghi phạm tội ác chiến tranh.

