Tóm tắt
Chính quyền Donald Trump thúc đẩy một khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến tranh Nga–Ukraine. Tạp chí The Economist (The Economist) cho biết gói đề xuất được thiết kế để mỗi bên nhận một số lợi ích, song nhiều điểm gây lo ngại cho Kyiv giữa bối cảnh quan hệ Washington–Kyiv xấu đi.
Trụ cột chính là thiết lập vùng phi quân sự ở Donbas, không chỉ trên các khu vực Nga đang kiểm soát mà còn gồm cả phần lãnh thổ thuộc tỉnh Donetsk do Ukraine nắm giữ. Ukraine sẽ phải rút lực lượng, khu vực được biến thành vùng đệm phi quân sự mà quân đội Nga cũng không được phép tiến vào.
Một nhánh khác của đề xuất là dành cho Ukraine gói đầu tư và triển vọng gia nhập Liên minh châu Âu, đổi lại Kyiv từ bỏ mục tiêu gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Giữa áp lực gia tăng từ Mỹ, giới chức Ukraine lo ngại lợi ích kinh tế sẽ được ưu tiên hơn một nền hòa bình bền vững và những bảo đảm an ninh cụ thể.
Về phía Nga, phương án được nhắc tới gồm nới lỏng trừng phạt, khôi phục quan hệ kinh tế với phương Tây và các hợp đồng với doanh nghiệp Mỹ, đặc biệt trong năng lượng. Một hướng thảo luận là mở lại thị trường châu Âu cho khí đốt Nga và tương lai của Nord Stream; Hãng tin Reuters (Reuters) cho hay hai bên đã bàn khả năng có nhà đầu tư Mỹ tham gia hạ tầng này, nhưng chưa có quyết định vì đường ống hư hại từ 9/2022 và vấp nhiều rào cản kỹ thuật, pháp lý, chính trị.
Với Vladimir Putin, các nhượng bộ kinh tế có thể giúp cải thiện tình hình trong nước và phục hồi một phần quan hệ với phương Tây. Với Ukraine, điều then chốt là mọi lợi ích dành cho Moskva phải gắn chặt với việc chấm dứt hẳn hành động gây hấn và tuân thủ nghiêm các điều kiện của thỏa thuận.
Căng thẳng cá nhân giữa Donald Trump và Volodymyr Zelensky có thể làm khó tiến trình đàm phán. Zelensky từng chỉ trích một số quyết định của Trump là quá mềm với Nga và kỳ vọng việc Đảng Cộng hòa (Republican Party) suy yếu sau bầu cử giữa kỳ sẽ giảm ảnh hưởng chính trị của Trump, song kịch bản này chưa chắc có lợi cho Kyiv. Một nghị sĩ Mỹ cảnh báo nếu Đảng Dân chủ (Democratic Party) kiểm soát Quốc hội và tăng điều tra nhằm vào Trump, tổng thống Mỹ có thể phản ứng quyết liệt hơn, khiến hợp tác Washington–Kyiv thêm phức tạp.
Trụ cột chính là thiết lập vùng phi quân sự ở Donbas, không chỉ trên các khu vực Nga đang kiểm soát mà còn gồm cả phần lãnh thổ thuộc tỉnh Donetsk do Ukraine nắm giữ. Ukraine sẽ phải rút lực lượng, khu vực được biến thành vùng đệm phi quân sự mà quân đội Nga cũng không được phép tiến vào.
Một nhánh khác của đề xuất là dành cho Ukraine gói đầu tư và triển vọng gia nhập Liên minh châu Âu, đổi lại Kyiv từ bỏ mục tiêu gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Giữa áp lực gia tăng từ Mỹ, giới chức Ukraine lo ngại lợi ích kinh tế sẽ được ưu tiên hơn một nền hòa bình bền vững và những bảo đảm an ninh cụ thể.
Về phía Nga, phương án được nhắc tới gồm nới lỏng trừng phạt, khôi phục quan hệ kinh tế với phương Tây và các hợp đồng với doanh nghiệp Mỹ, đặc biệt trong năng lượng. Một hướng thảo luận là mở lại thị trường châu Âu cho khí đốt Nga và tương lai của Nord Stream; Hãng tin Reuters (Reuters) cho hay hai bên đã bàn khả năng có nhà đầu tư Mỹ tham gia hạ tầng này, nhưng chưa có quyết định vì đường ống hư hại từ 9/2022 và vấp nhiều rào cản kỹ thuật, pháp lý, chính trị.
Với Vladimir Putin, các nhượng bộ kinh tế có thể giúp cải thiện tình hình trong nước và phục hồi một phần quan hệ với phương Tây. Với Ukraine, điều then chốt là mọi lợi ích dành cho Moskva phải gắn chặt với việc chấm dứt hẳn hành động gây hấn và tuân thủ nghiêm các điều kiện của thỏa thuận.
Căng thẳng cá nhân giữa Donald Trump và Volodymyr Zelensky có thể làm khó tiến trình đàm phán. Zelensky từng chỉ trích một số quyết định của Trump là quá mềm với Nga và kỳ vọng việc Đảng Cộng hòa (Republican Party) suy yếu sau bầu cử giữa kỳ sẽ giảm ảnh hưởng chính trị của Trump, song kịch bản này chưa chắc có lợi cho Kyiv. Một nghị sĩ Mỹ cảnh báo nếu Đảng Dân chủ (Democratic Party) kiểm soát Quốc hội và tăng điều tra nhằm vào Trump, tổng thống Mỹ có thể phản ứng quyết liệt hơn, khiến hợp tác Washington–Kyiv thêm phức tạp.